Kısaca kimdir?
Keloğlan, özellikle Türk ve Altay mitolojisinde, masal, fıkra ve benzer halk anlatılarında adı geçen saçsız masal kahramanıdır.
Türk masal anlatı geleneği içerisinde olumlu ve olumsuz özellikleri ile halkı temsil eden bir tiptir. Başlıca özellikleri dürüstlüğü, mertliği, cesareti, yardımseverliği, cömertliği ve kurnazlığıdır. Yoksul bir karı-kocanın veya yoksul bir kadın oğlu yahut da yaşlı bir kadının torunu olarak anlatılan Keloğlan, masalların başında beceriksiz, tembel biri gibi bir izlenim sergilerken olayların gelişmesiyle kurnaz, cesur ve becerikli olduğu ortaya çıkar; yaşından ve boyundan umulmadık şekilde zorlukların üstesinden gelir.
Yalnız Anadolu sahası Türk ulusların masallarında değil, Arap ülkeleri, İran, Kafkasya, Orta Asya, Rus ve Batı Avrupa masallarında da farklı ad ve görünüşlerle yer bulan bu kahraman, Türk masallarında özel ve geniş bir yer edinmiş, sevilmiş ve zengin şekillere bürünmüştür. Anadolu'da Keloğlan adıyla bilinen bu masal tipi, Kazakistan'da Taşza Bala, Azerbaycan'da Keçel, Keçel Memed ya da Keçel Yeğen, Kerkük'te Keçeloğlan, Türkmenistan'da Kelce Batır, Kırım'da Tazoğlan, Altay bölgesinde Tas veya Tastarakay, İran'da Keçel, Gürcü rivayetlerinde ise Kel Kafalı Kaz Çobanı, şeklinde bilinmektedir.
Kökeni
—Kökeni
Edebiyat tarihçisi Tahir Alangu, bu tipin şimdilik en son on yedinci yüzyıla kadar götürülebileceğini belirtmiş ise de kimi araştırmacılar Keloğlan ile benzer özellikler gösteren başka kahramanları inceleyerek Keloğlan tipinin geçmişini daha eskiye götürmüşlerdir.
Kimi kaynaklara göre Altay mitolojisinde adı geçen Keley adlı yarı-tanrı, Keloğlan'ın Türk mitolojisi içindeki en eski biçimidir. Keley, Ülgen'in kızlarından biriyle, yerden doğan bir şamanın evliliğinden dünyaya gelen bir kişidir; peltek dillidir.
Kırgız masalları arasında yer alan Çınıbek de Türk mitolojisindeki Keloğlan tipi ile simgesel olarak ilişkili görülmüştür. İddiasız bir tip olan Çınıbek, masalın sonuna doğru aşamalar silsilesi ile yükselerek sessizce kahramanlaşır. Kimi araştırmacılara göre Keloğlan tipinin en eski temsilcisi Çınıbek'tir.
Keloğlan motifi, 16. yüzyılda Avrupa'da benzer sorun çözme yöntemlerine sahip Pikaro adlı kahramanın ortaya çıktığı dönemde güç kazanmıştır. Aklı ve iletişim dilinikullanarak kendinden daha güçlü kahramanları yenen bu tip, mitolojik bir atmosfer içinde yaşasa da modern aklın simgesi olmuştur.
Keloğlan · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Keloğlan hayat hikâyesinde anıyor Arda Kardeşler
“Genellikle hayatta yaşlı ve dul anasından başka kimsesi olmayan, doğuştan kel, fakir bir delikanlı olarak anlatılır fakat bazı masallarda kardeşleri vardır.”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Ekrem Gökkaya
“Yer aldığı bazı yapımlar arasında; Ömrüm Böyle Geçti, Koltuk Belası, Keloğlan ile Cankız, Turist Ömer Arabistan'da ve Atla Gel Şaban sayılabilir.”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Erdal Beşikçioğlu
“Ankara Yanıyor • 2014 - Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku • 2017 - Tiger Zinda Hai • 2019 - Çiçero • Kapı • 2020 - Acı Kiraz • 2022 - Bergen • 2024 - Sadık Ahmet • Oyun • 1988 - Me...”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Erkan Yücel
“• Fehim Paşa Konağı, Turgut Özakman • Ayak Bacak Fabrikası, Sermet Çağan - Ankara Sanat Tiyatrosu, 1964 • Sultan Gelin, Cahit Atay - Ankara Sanat Tiyatrosu, 1964 • Yosma, Ruzante -...”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Genco Erkal
“• 1963: Othello: William Shakespeare - Gülriz Sururi Engin Cezzar Tiyatrosu • 1964: Keşanlı Ali Destanı: Haldun Taner - Gülriz Sururi Engin Cezzar Tiyatrosu • 1964: Sırça Kümes: Te...”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Zeynep Işıl Özgentürk
“İstanbul Şehir Tiyatroları'nda Dünyayı Arıyorum ve Keloğlan'ın Masalı adlı iki oyunu yönetti.”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Kunt Tulgar
“• 1952: Tarzan İstanbul'da - Tarzanın çocukluğu • 1972: Yılmayan Şeytan - Tekin / Bakırbaş • 1975: Keloğlan İş Başında - Murat • 1976: Naciye - Rizeli Ragip • 1977: Şeref Yumruğu •...”
-
Keloğlan kendi hikâyesinde anılıyor Müfit Can Saçıntı
“• 2012: Seksenler • 2013: Doksanlar (2 bölüm) • 2013: Mandıra Filozofu • 2015: Mandıra Filozofu İstanbul • 2017: Yaşamak Güzel Şey • 2018: Babamın Ceketi • 2020: Maskeler de Düşer...”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.