Kara Fatma Hanım

Hayatıyla ilgili ayrıntılar tartışmalı ve belirsizliğe bürünmüş durumdadır. Ya Maraşlı Sinemilli aşîretinden bir Kürttür ya da Adanalı Cerit aşîretinden bir Türkmendir. Yaşadığı dönemde Doğu Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde farklı kökenlerden birden fazla Kara Fatma vardı.

Târihçi Mehmet Bayrak'a göre, Maraş civarından gelmekte olup Sinemilli Kürtleri arasında Fataraş veya Fato Paşa olarak anılmaktadır; torunlarından birkaçı Fataraş soyadını taşımaktadır. Onların anlatımına göre, dönemin Sinemilli aşîretinin lideri Kara Bilal'in kız kardeşi olup evlendikten sonra Emiruşağı köyüne yerleşmiştir. Ferhat Uyanıker gibi diğer târihçiler ise Fatma Hanım'ın asıl adının Asiye Hatun olduğunu, Adana veya Osmaniye yöresinden geldiğini ve Cerit aşîretine mensup bulunduğunu ileri sürmektedir.

Fatma Hanım, Kırım Savaşı'nın başlangıcında 300 atlıdan oluşan bir mâiyetle İstanbul'a giderek "destek göstermek ve yardım teklif etmek için sultanla görüşme talep etti." Eşi olan aşîret reîsinin tutuklanmasının ardından Osmanlı Devleti'ne olan bağlılığını kanıtlamak amacıyla savaşa katıldığı düşünülmektedir.

The Illustrated London News gazetesi Fatma Hanım'ı şu şekilde tasvir etmiştir:

Kendisine kraliçe ya da kâhine denmektedir - zîra ona olağanüstü güçler atfedilmektedir - altmış yaşlarında, esmer, ufak tefek bir kadındır. Erkek kıyâfeti sayılabilecek bir giysi giymesine ve mâiyetindeki savaşçılar gibi ata binmesine karşın, görünüşünde bir erkek savaşçıya özgü hiçbir iz yoktur. Kendisi gibi erkek kıyâfeti giymiş iki hizmetçi tarafından refâkat edilmekte; seçkin bir grup tâkipçisiyle birlikte Boğaziçi'nden geçirilerek İstanbul'da bir tür kışlaya getirilmiştir.

Akademisyen Michael Gunter, Fatma Hanım'ın 93 Harbi'nde savaştığını öne sürmektedir.

1887'te Chicago Tribune gazetesi, Kara Fatma'yı "Kürdistan'ın korkusuz kadın savaşçısı" olarak tanımlamıştır. Gazete, Osmanlı hükûmetinin kendisine aylık tahsisat bağladığını belirtmiş ve Kara Fatma'yı şu sözlerle anlamıştır:

Uzun boylu, ince yapılı, esmer ve şâhin benzeri bir yüze sâhiptir; yanakları parşömen rengindedir ve yüzü yara izleriyle kaplıdır. Daha sert cinsin ulusal kıyâfetini giyen bu kadın, yetmiş beş yaşını bir daha görmeyecek bir kadından ziyâde, kırk yaşında bir erkeğe benzemektedir.