İsmail Zühdî Efendi

İsmail Zühdi, Karadeniz kıyısındaki Ünye'de doğdu. Babası Mehmed Kaptan, küçük yaşta onu Kur'an öğrenmesi için İstanbul'a götürdü. Aynı adı taşıyan ve daha önceki bir dönemde yaşamış başka bir hattattan ayırt edilmesi için Yeni İsmail Zühdi veya İkinci İsmail Zühdi olarak da anılır.

İsmail Zühdi'nin Mustafa Râkım adında küçük bir kardeşi vardı. O da ilerleyen yıllarda ünlü bir hattat oldu. Mustafa henüz küçük yaşlardayken babası onu İstanbul'a, İsmail Zühdi'nin yanına gönderdi. Bu sırada İsmail Zühdi, Saray'da hat hocalığına atanmıştı. Mustafa Râkım da burada ağabeyinin öğrencisi olarak hat eğitimi aldı.

İsmail Zühdi, sağlam, güçlü ve usta işi bir yazı üslubuna sahipti. İki kardeş, Hâfız Osman'ın eserlerinden hareketle kendilerine özgü bir hat üslubu geliştirdiler. Özellikle celî sülüs yazısında, hem estetik açıdan başarılı hem de daha önceki hattatların ulaşmakta zorlandığı bir seviyeye ulaştılar. Mustafa Râkım zamanla tuğra sanatını ileri bir seviyeye taşıdı ve diğer yazı türlerinde de önemli yenilikler yaptı. Böylece İsmail Zühdi'nin en tanınmış öğrencisi ve devam ettirdiği hat ekolünün en önemli temsilcilerinden biri hâline geldi.

İsmail Zühdi'nin hattıyla yazılmış yaklaşık kırk Kur'an nüshası günümüze ulaşmıştır. Bunun yanı sıra çok sayıda yazı levhası, kıta ve murakka da bırakmıştır. Eyüp'teki Defterdar semtinde bulunan Eyüp Sultan Türbesi'nin kitabeleri de İsmail Zühdi'nin eseridir. Aynı türbenin kapısı üzerinde yer alan kitabe ise Mustafa İzzet Yesârî tarafından yazılmıştır. İsmail Zühdi 1806 yılında vefat etti ve Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi. Kardeşi Mustafa Râkım, onun mezar taşına vefat kitabesini yazdı.