İran-Osmanlı savaşları

1. 1514Çaldıran Muharebesi
2. 1515-1517Fırat-Dicle Seferi
3. 1534Irakeyn Seferi
4. 1548-1549Osmanlı-İran Savaşı
5. Van Kuşatması
6. 1552-1554Osmanlı-İran Savaşı
7. 1554Nahcıvan Seferi (Bakınız Amasya Antlaşması)
8. 1578-1590Osmanlı-Safevî Savaşı (Bakınız Ferhat Paşa Antlaşması)
9. 1578Çıldır Muharebesi
10. 1582Tiflis Müdafaası
11. 1583Meşaleler Muharebesi
12. 1603-1618Osmanlı-Safevî Savaşı
13. Ezbend Muharebesi
14. 1603Tebriz Kuşatması
15. 1603-1604Revan Kuşatması
16. Urmiye Muharebesi
17. 1606Gence Kuşatması
18. 1607Şamahı Kuşatması
19. 1610Tebriz Seferi (Bakınız: Nasuh Paşa Antlaşması)
20. 1616Revan Kuşatması
21. Pül-i Şikeste Muharebesi (Bakınız Serav Antlaşması)
22. 1623-1639Osmanlı-Safevî Savaşı (Bakınız Kasr-ı Şirin Antlaşması)
23. 1635Revan Seferi
24. 1638Bağdat Seferi
25. 1723-1727Osmanlı-İran Savaşı
26. Ancedan Muharebesi (Bakınız Hemedan Antlaşması)
27. 1730-1732Osmanlı-İran Savaşı
28. Kürican Muharebesi (Bakınız Ahmet Paşa Antlaşması)
29. 1732-1736Osmanlı-İran Savaşı
30. Leylan Muharebesi
31. Arpaçay Muharebesi (Bakınız İstanbul Antlaşması)
32. 1742-1746Osmanlı-İran Savaşı (Bakınız Kerden Antlaşması)
33. 1775-1779Osmanlı-İran Savaşı
34. 1821-1823Osmanlı-İran Savaşı (Bakınız Erzurum Antlaşması)
35. 1821Bağdat Kuşatması
36. Van Kuşatması
37. 1554Nahcıvan Seferi (Bakınız Amasya Antlaşması)
38. 1578Çıldır Muharebesi
39. 1582Tiflis Müdafaası
40. 1583Meşaleler Muharebesi
41. Ezbend Muharebesi
42. 1603Tebriz Kuşatması
43. 1603-1604Revan Kuşatması
44. Urmiye Muharebesi
45. 1606Gence Kuşatması
46. 1607Şamahı Kuşatması
47. 1610Tebriz Seferi (Bakınız: Nasuh Paşa Antlaşması)
48. 1616Revan Kuşatması
49. Pül-i Şikeste Muharebesi (Bakınız Serav Antlaşması)
50. 1635Revan Seferi
51. 1638Bağdat Seferi
52. Ancedan Muharebesi (Bakınız Hemedan Antlaşması)
53. Kürican Muharebesi (Bakınız Ahmet Paşa Antlaşması)
54. Leylan Muharebesi
55. Arpaçay Muharebesi (Bakınız İstanbul Antlaşması)
56. 1821Bağdat Kuşatması

Safeviler bu adı, evliyanın büyüklerinden Safiyyüddin-i Erdebili'den almışlardı. İlhanlılar devrinde büyük bir şöhrete kavuşan Safiyyüddin-i Erdebili, etrafında büyük bir talebe kütlesi toplamış ve devlet adamlarının saygısını kazanmıştı. Sünni itikadında olan Safiyyüddin-i Erdebili'nin torunları ve onun yolunda gidenler, Müslüman-Türk sultanları tarafından büyük hürmet gördüler. Bu devrede Bursa'da bulunan Osmanlı padişahları da çırağ akçesi adıyla Erdebil'deki dergaha yıllık hediyeler gönderirlerdi. Timur ve Akkoyunlu sultanlarının da büyük ilgi ve yakınlıklarına mazhar oldular.

Fakat zamanla bunlar arasına Hurufiler karışıp, Safiyyüddin-i Erdebili'inin torunlarından Cüneyd'e Hurufi fikirlerini telkin ettiler. Gizliden gizliye Sünnilik düşmanlığına başlayan Cüneyd, bu halini gizleyip dedelerinin nüfuzunu kullanarak, Akkoyunlu sultanı Uzun Hasan'ın kız kardeşi Hadice Begüm'le evlendi. Bu evlilikten Haydar adında bir oğlu dünyaya geldi. Siyasete karışıp çeşitli ayaklanmalar düzenledi. Şirvan hükümdarı Halil ile yaptığı bir muharebede öldü.

Sünni düşmanlığına dayanan bir devlet kurmak isteyen, fakat başarılı olamayan Cüneyd'in yolunu oğlu Haydar devam ettirdi. Haydar, Uzun Hasan'ın kızı Halime Begüm Alemşah'la evlendi. Bu evlilikten Şah İsmail dünyaya geldi. Akkoyunlularla akrabalık bağlarını pekiştirip gücünü arttıran Haydar, babasının öcünü almak için Şirvan hükümdarı Ferruh Yesar üzerine yürüdüyse de 1488'de yapılan savaşta öldürüldü.

Bundan bir müddet sonra hareketin başına geçen İsmail, Akkoyunlu Devleti'nin içinde bulunduğu karışıklıktan istifade ederek, çoğu Anadolu'da bulunan birçok Türkmen kabilesini etrafında topladı. Karabağ ve Şirvan'ın bir kısmını ele geçirerek Azerbaycan üzerine yürüdü. Akkoyunlu hükümdarı Elvend Bey'i yenilgiye uğratıp, Tebriz'e döndü. Safevi Devleti'ni kurup şahlığını ilan etti (1501). Şiraz ve Kazerun'u alıp birçok Sünni alimi ve halkı kılıçtan geçirdi. Yezd ve İsfahan'ı istila ederek Şii fikirlerini kabul etmeyen Sünnileri öldürttü. Anadolu içlerine ve Osmanlı topraklarına da Şii fikirlerini yaymak için dai denilen propagandacılar göndererek isyan ve karışıklıklar çıkarmaya çalıştı.

Bu çalışmalar neticesinde Anadolu'da büyük bir isyan çıkaran ve Şahkulu diye bilinen Karabıyıkoğlu, Osmanlı kuvvetleri önünden kaçarak on beş bin kişilik kuvvetiyle Şah İsmail'e sığındı.

Bunun üzerine, ileri görüşlü bir devlet adamı olan II. Bayezid, Safevilere meyledenlerin İran'a gitmelerini yasakladı. Sınır eyaletlerine emirler gönderip, giriş-çıkışları kontrol altına aldı. Propagandalardan en çok etkilenmiş olan Hamid ve Teke havalisi Şiilerini, yeni fethedilen Modon ve Koron şehirlerine nakletti.

1507 yılında Osmanlı topraklarından geçerek Dulkadirli şehirlerini yakıp yıkan Şah İsmail'in bu hareketine karşı II. Bayezid bir ordu gönderdiyse de, Şah İsmail Osmanlı topraklarından geçmek zorunda kaldığı için özür dileyince herhangi bir çarpışma olmadı.

Bu arada Trabzon valisi olan I. Selim, yıllardan beri Anadolu'daki çalışmal

Şah İsmail ve Safeviler'in Anadolu'da Şiilik propagandası yapması ve Anadolu topraklarına göz dikmesi, Şehzade Ahmed, Şehzade Korkud ve Şahkulu İsyanı'na sebep olmaları, Osmanlı ülkesinde casusluk yaparak bilgi sızdırmaları, Osmanlılar'a karşı batıdaki Hristiyan devletlerle ve Memlükler, Dulkadiroğulları Beyliği gibi devlet ve beyliklerle ittifak arayışları vb. birçok sebeple Yavuz Sultan Selim doğu seferine çıkmıştır.

Yavuz Sultan Selim; ilk önce ağabeyleri olan Şehzade Ahmed ve Şehzade Korkud'un isyanlarını bastırarak ikisini de idam ettirdi. Ardından ihanet içindeki Sadrazam Koca Mustafa Paşa'yı da idam ettirdikten sonra İran'a doğru ilerlemeye başladı.

Şah İsmail; sürekli geri çekilerek geçtiği yerleri yakıp yıkıyor ve böylece Osmanlı ordusunda iaşe sıkıntısı vb. sebeplerle isyan çıkmasını, bu karışık durumda da Osmanlı ordusuna hücum ederek onları perişan etmeyi planlıyordu.

Fakat bu planı tutmayınca Çaldıran Ovası'na ordugah kurdu. Daha sonra Osmanlı ordusuda ovaya geldi ve harp başladı. Safevi ordusu savaşta ağır bir yenilgi aldı ve kumandanlarından Ustacluoğlu Mehmet Han'ı kaybetti. Şah İsmail ise canını zor kurtardı. Böylece Osmanlılar; doğudaki Safevi tehlikesini bertaraf etti ve Anadolu'daki Şii sorunu geçici olarak çözüldü. Ayrıca Van ve Kars hariç Doğu Anadolu'nun tamamı Osmanlı egemenliğine girdi ve bölgedeki tüm beyler ve aşiretler, Osmanlı egemenliğini kabul ettiler.

.

Bu zaferden sonra İran'ın payitahtı Tebriz'i ele geçirip bir müddet burada kalan Sultan Selim, kış mevsimini geçirmek için Amasya'ya çekildi. Kış geçince de Safeviler elinde bulunan ve Doğu Anadolu'ya hakimiyet bakımından çok mühim bir mevkide bulunan Kemah kalesini fethetti.

Bundan sonra İdris-i Bitlisî'yi, Safevilerin kontrolünde bulunan Diyarbakır yöresine göndererek, bölge halkının Osmanlılara tabi olmasını sağladı. Bu bölgeye gönderilen İran kuvvetleri üzerine de Bıyıklı Mehmed Paşa ve İdris-i Bitlisi'yi gönderdi. İran kuvvetleriyle yaptığı çatışmalarda büyük başarılar kazanan Bıyıklı Mehmed Paşa; Ergani, Sincar, Çermik, Birecik gibi şehirleri ele geçirdi. Bir senelik bir kuşatmadan sonra Mardin de teslim olunca; Hasankeyf, Musul, Kerkük, Urfa, Rakka gibi yerler de kolayca fethedildi. İran'ın bu bölgedeki hakimiyetine son verildi.(Fırat-Dicle Seferi)

Şah İsmail'in 1524 yılında ölümüyle birlikten yerine oğlu I. Tahmasb geçti. Şah Tahmasb tahta çıktığında henüz 10 yaşındaydı. Bu yüzden ilk yılları savaşsız geçen Şah Tahmasp; tahta çıktıktan 10 yıl sonra Osmanlı İmparatorluğu ile mücadeleye başladı.