Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
İffet Halim Oruz (d. Mart 1904 – ö. 20 Ağustos 1993), Türk şair, yazar ve kadın hakları savunucusu.
1930'lardan itibaren Türkiye'de kadın hareketi içinde aktif rol oynadı. Dönemin kadın hareketinde hâkim görüşleri ve yapılan çalışmaları Yeni Türkiye’de Kadın (1933) adlı kitapta anlattı. 1947-1979 arasında Kadın Gazetesi'ni çıkardı. Kahramanlık, Türklük, vatan sevgisi gibi temaları didaktik bir üslupla işlediği şiirler yayımladı.
Yaşamı
—Yaşamı
1904 yılının Mart ayında İstanbul'un Erenköy semtinde doğdu. Babası Şair Hilmi Efendi'nin oğlu maliye mümeyyizi Nizamettin Bey, annesi Moralı Rifat Efendi'nin kızı ve Faruk Nafiz Çamlıbel'in halası Saide Hanım'dır. Oruz aynı zamanda Faruk Nafiz Çamlıbel'in kuzenidir.
İffet Hanım, annesinin Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti'nde bulunmasının etkisiyle küçük yaşta kadın hakları hareketiyle tanıştı.
Erenköy Lisesi'nde öğrenim gördü. On dört yaşından itibaren vezinli ve kafiyeli şiirler yazmaya başladı. Ağır bir tifo geçirince ailesi tarafından on dört yaşında okuldan alındı, eğitimine evlenip çocuk sahibi olduktan sonra devam edebildi.
1924 yılında Albay Halim (Oruz) Bey'le evlendi. Çiftin bu evlilikten İsmet (d. 1925) adlı oğulları oldu. İffet Hanım, eşinin Diyarbakır'a tayini üzerine onunla birlikte Diyarbakır'a gitti. Kadın Hareketi içinde yer alması Diyarbakır'da başladı. 1927'de bu şehirde Kadınlar Halk Fırkası'nın bir şubesini kurdu. İlk yazıları 1927'de Diyarbakır'da Halk Sesi adlı gazetede yayımlandı. İlk şiir kitabı Füsun'u 1928 yılında yayımladı. İlk kitabında Diyarbakır, İstanbul ve kadın temalarını işleyen 19 şiiri yer verdi.
Eşinin tayini ile İstanbul'a döndü, Türk Kadınlar Birliği'nin Cağaloğlu şubesinde görev aldı. Kadınların milletvekili seçilmesi konusunda arkadaşları ile birlikte cumhurbaşkanı Mustafa Kemal'le Ankara'da görüştü. Mustafa Kemal onlardan köylü kadınları aydınlatmalarını isteyince İstanbul'da bu konudaki çalışmalara katıldı. Eşinin Afganistan'da görevlendirilmesi üzerine onunla Afganistan'a seyahat etti. 1931 yılında yayımladığı ikinci şiir kitabı Tul Daireleri''nde Afganistan gözlemlerine yer verdi.
Eşinin Ankara'da görevlendirilmesinden sonra çalışmalarını Ankara'da Halkevlerinde ve Yardımsevenler Derneği'nde sürdürdü. Hâkimiyet-i Milliye gazetesinde kadın meseleleri hakkında düzenli yazılar yazdı. 1933 yılında Cumhuriyet'in onuncu yılı nedeniyle Burla adlı üç perdelik piyesini yayımladı. Aynı yıl, dönemin kadın hareketindeki hakim görüşler ve gerçekleştirilen çalışmaları anlatan Yeni Türkiye’de Kadın adlı eseri basıldı. 1927-1935 arasında çeşitli vesilelerle yaptığı konuşmalardan oluşan bir seçkiyi Arkadaşlar (1936) adı ile yayımladı.
Tahsilini tamamlamamış olduğu için eleştirilen İffet Halim, eşinin İstanbul'daki Harp Akademisi'ne tayini ile İstanbul'a gelince Erenköy Kız Lisesi'ni açıktan bitirdi. 1936-1940 arasında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde yüksek öğrenim gördü. Fakültenin ilk mezunlarından biri oldu. Mezuniyetinden sonra İstanbul'da Ticaret Vekaleti'nin kurduğu Fiyat Murakebe Teşkilatı'nda çalışmak için başvurdu. Başvurusu başlangıçta kadın memur çalıştırılmadığı gerekçesi ile reddedildiyse de ısrarcı tutumu ile işe girdi ve uzun süre kurumda çalışmayı sürdürdü. Sırrı Yırcalı ile birlikte yazdığı Türkiye’de Fiyat Murakabesi, Mevzuat ve Tatbikat adlı çalışma 1944 yılında Maarif Derleme Müdürlüğü tarafından basıldı.
Kadın hareketine hız vermek üzere 1947'de bir grup arkadaşı ile birlikte Kadın Gazetesi adlı dergiyi çıkarmaya başladı. Bu yayının hem baş yazarlığını hem de sahipliğini üstlendi. Yakın arkadaşları Halide Nusret ve Şükûfe Nihal onunla birlikte çalıştı. İstanbul Fiyat Murakebe Teşkilatı'nda çalıştığı yıllarda karaborsaya karşı mücadele etmiş olan İffet Hanım, İstifçi adlı bir roman yazarak II. Dünya Savaşı esnasında devleti dolandıran organizasyonları ve karaborsayı ele aldı. Romanını Kadın gazetesinde tefrika etti.
1950'den sonra Kadınlar Birliği yeniden teşkilatlanınca Anadolu gezilerine katıldı. Türk Kadınlar Birliği İstanbul şubesinde başkan seçildi. Eşinin tayini ile yeniden Ankara'ya dönünce başkan vekilliği yaptı. 1955'te Gazetecilik Lisesi ve Gazetecilik Yüksekokulu'nda çeşitli dersler verdi. Kurduğu Kadın Dergisi, 1955'ten sonra Türk Kadınlar Birliği İstanbul Şubesi'nin yayın organı oldu ve 1979'a kadar yayımlandı. İffet Hanım, Mart 1979'da derginin yönetimini Arslan Babal'a bıraktı ve dergi, Kasım 1979'da çıkan son sayısından sonra dergi kapandı.
Son yıllarında Türkiye’de Kadın Devrimi adlı kitabı yazdı. Bu kitap üzerine çalışırken alzheimer hastalığına yakalandı. 20 Ağustos 1993 tarihinde Fransız Hastanesi'nde 89 yaşında hayatını kaybetti. Galip Paşa Camii'nde düzenlenen cenaze töreninin ardından Sahrayıcedid Mezarlığı'nda defnedildi.
İffet Halim Oruz · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1904
1904 yılının Mart ayında İstanbul'un Erenköy semtinde doğdu.
Önemli eserler tek kaynak -
1924
1924 yılında Albay Halim (Oruz) Bey'le evlendi.
Önemli eserler tek kaynak -
1925
1925) adlı oğulları oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1927
1927'de bu şehirde Kadınlar Halk Fırkası'nın bir şubesini kurdu.
Önemli eserler tek kaynak -
1928
İlk şiir kitabı Füsun'u 1928 yılında yayımladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1930
1930'lardan itibaren Türkiye'de kadın hareketi içinde aktif rol oynadı.
Önemli eserler tek kaynak -
1931
1931 yılında yayımladığı ikinci şiir kitabı Tul Daireleri''nde Afganistan gözlemlerine yer verdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1933
Dönemin kadın hareketinde hâkim görüşleri ve yapılan çalışmaları Yeni Türkiye’de Kadın (1933) adlı kitapta anlattı.
Önemli eserler tek kaynak -
1936
1936-1940 arasında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde yüksek öğrenim gördü.
Eğitim tek kaynak -
1944
Sırrı Yırcalı ile birlikte yazdığı Türkiye’de Fiyat Murakabesi, Mevzuat ve Tatbikat adlı çalışma 1944 yılında Maarif Derleme Müdürlüğü tarafından basıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1947
1947-1979 arasında Kadın Gazetesi'ni çıkardı.
Önemli eserler tek kaynak -
1950
1950'den sonra Kadınlar Birliği yeniden teşkilatlanınca Anadolu gezilerine katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1955
1955'te Gazetecilik Lisesi ve Gazetecilik Yüksekokulu'nda çeşitli dersler verdi.
Eğitim tek kaynak -
1979
İffet Hanım, Mart 1979'da derginin yönetimini Arslan Babal'a bıraktı ve dergi, Kasım 1979'da çıkan son sayısından sonra dergi kapandı.
Önemli eserler tek kaynak -
1993
20 Ağustos 1993), Türk şair, yazar ve kadın hakları savunucusu.
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
İffet Halim Oruz hayat hikâyesinde anıyor İstanbul Üniversitesi
“1936-1940 arasında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde yüksek öğrenim gördü.”
-
İffet Halim Oruz hayat hikâyesinde anıyor Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti
“İffet Hanım, annesinin Osmanlı Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan Cemiyeti'nde bulunmasının etkisiyle küçük yaşta kadın hakları hareketiyle tanıştı.”
-
İffet Halim Oruz hayat hikâyesinde anıyor Sırrı Yırcalı
“Sırrı Yırcalı ile birlikte yazdığı Türkiye’de Fiyat Murakabesi, Mevzuat ve Tatbikat adlı çalışma 1944 yılında Maarif Derleme Müdürlüğü tarafından basıldı.”
-
İffet Halim Oruz hayat hikâyesinde anıyor Şükûfe Nihal
“Yakın arkadaşları Halide Nusret ve Şükûfe Nihal onunla birlikte çalıştı.”
-
İffet Halim Oruz kendi hikâyesinde anılıyor Perihan Çambel
“1947 yılında İffet Halim Oruz tarafından kurulan, Türk Kadınlar Birliği'nin yayın organı olan Kadın Gazetesi'nin yazar kadrosunda; Halide Nusret Zorlutuna, Cahide Üçok, Münevver Ay...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - İffet Halim Oruztr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"İffet Halim Oruz". tr.writersofturkey.net. 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2018.arşiv · tr.writersofturkey.net · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTonga, Necati. "İffet Halim Oruz". teis.yesevi.edu.tr. 2 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2022.arşiv · teis.yesevi.edu.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKöse, Erdal (2006). "İffet Halim Oruz`un hayatı, sanatı, eserleri". Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi. 11 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2022.tez.yok.gov.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıSerpil SANCAR, Türk Modernleşmesinin Cinsiyeti: Erkekler Devlet, Kadınlar Aile Kurarbooks.google.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “İffet Halim Oruz” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
5 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.