Kısaca kimdir?
Hürrem Sultan (Osmanlıca: خُرَّم سلطان; y. 1502-1506, Rohatyn - 15 Nisan 1558, Kostantiniyye), Avrupa'da bilinen adıyla Rossa veya Roxelena (Ukraynaca: Роксолана, romanize: Roksolana; Rusça: Руслана, romanize: Ruslana), Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk haseki sultanı, Osmanlı padişahı I. Süleyman'ın nikâhlı eşi ve Süleyman'ın halefi II. Selim'in annesidir. Osmanlı tarihinin en güçlü ve etkili kadınlarından biri olan Hürrem Sultan, Kadınlar saltanatı olarak bilinen dönemi başlatmıştır.
Lehistan Krallığı'na bağlı Rutenya bölgesinde Ruten asıllı Ortodoks bir ailenin çocuğu olarak doğan Roxelena, bir köle baskını sırasında Kırım Tatarları tarafından esir alındı ve ticaret yoluyla Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti Kostantiniyye'ye getirildi. İmparatorluk haremine girdi ve Sultan Süleyman'ın en sevdiği cariyesi oldu. Süleyman, ona "gülümseyen ve sevimli olan" anlamına gelen "Hürrem" adını verdi. Bir süre sonra İslam inancını da benimseyen Hürrem, 1521'de Şehzade Mehmed'i doğurduktan sonra saraydaki rütbesini yükseltti. Hürrem'in 1522'de Süleyman'dan Mihrimah adında bir kızı ile daha sonra arka arkaya Abdullah, Selim, Bayezid ve Cihangir adında dört oğlu daha oldu. Süleyman, Osmanlı geleneklerini çiğneyerek Hürrem'i eşi benzeri görülmemiş bir şekilde azat etti ve onunla nikâhlandı. Böylece Hürrem, kendisi için yaratılan "Haseki sultan" ünvanını alan ilk imparatorluk eşi oldu. Hayatının geri kalanını Osmanlı sarayında kalarak geçirdi. 15 Nisan 1558 tarihinde Kostantiniyye'de öldü ve inşası yeni tamamlanmış olan Süleymaniye Camii'nin haziresine defnedildi.
Hürrem'in bilinen altı çocuğundan beşi erkekti ve bu durum, çeşitli cariyeler arasındaki güç dengesini korumak için her cariyenin Sultan'a yalnızca bir erkek çocuk verebileceği şeklindeki eski Osmanlı geleneklerinden birini bozuyordu. Ancak Hürrem, Süleyman'ın saltanatının hemen başında hareme girmesinden sonra doğan tüm çocuklarının da annesi oldu. Sonunda muazzam bir güce sahip olan Hürrem, Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasetini etkileyerek merkezî bir rol oynadı. Önemli devlet adamlarıyla yakın ilişkiler kurdu, ileride sadrazam olacak olan Rüstem Paşa'yı kızı Mihrimah Sultan ile evlendirerek siyasi nüfuzunu artırdı. Öte yandan, Süleyman'ın en yakını olan Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa'nın ve padişahın Mahidevran Sultan'dan olan oğlu Şehzade Mustafa'nın ölümünde Hürrem'in etkisi olduğu iddia edilmektedir.
Süleyman ile Hürrem arasında 19. yüzyıla kadar ulaşılamayan yazışmalar ve Süleyman'ın günlükleri, Hürrem'in sultanın en güvendiği sırdaşı ve danışmanı olduğunu doğrulamaktadır. Hürrem, imparatorluğun işlerinde aktif bir rol oynadı ve hatta imparatorluk ile eski memleketi arasındaki ilişkilere müdahale ederek Polonya'nın ayrıcalıklı diplomatik statü kazanmasına yardımcı oldu. Diplomatik ilişkilere kadınsı bir incelik kattı, yabancı liderlere ve onların yakınlarına kişisel işlemelerle süslenmiş hediyeler eşliğinde diplomatik mektuplar gönderdi. Bu mektupların en dikkat çekicileri, Polonya kralı II. Zygmu
Kökeni
—Kökeni
Topkapı Sarayı'na gelene kadarki yaşamı hakkında kesin bir bilgi yoktur. Lehistan Krallığı'nın sınırları içerisinde bulunan Rohatyn'de (günümüzde Ukrayna), 1502-1506 yılları arasında doğduğu rivayetler arasındadır. Tatar akıncılar tarafından 1520 tarihinde 15'li yaşlarında Rutenya'dan kaçırıldığı, Kırım Hanı'nın himayesine girdikten sonra Topkapı Sarayı'na sunulduğu tarihçiler ve yazarlar tarafından kabul görmüş bir rivayettir.
16. yüzyıl kaynaklarına göre doğumdaki ismi bilinmiyordu. Ancak daha sonraki kayıtlara göre - mesela 19. yüzyıl Ukrayna'daki (o dönem Rus İmparatorluğu'na bağlı) ilk kayıtlarına göre - Anastasia (Kısaca Nastia), Polonyalıların geleneğinde, Aleksandra Lisowska olarak bilinir. Genelde Hürrem Haseki Sultan ya da Hürrem balsaq sultan olarak bilinirdi; Avrupa dillerinde Roxolena, Roxolana, Roxelane, Rossa, Ruziac, Ruslana, Türkçede Hürrem (Farsça kökenli خرم Hürrem), neşeli olan kişi anlamına gelir. Roxelana gerçek ismi olmayabilir ama takma adı onun Ruten soyuna ait olan (Günümüze ait yaygın isim Ruslana) ve Doğu Slav ismi olan Roxolany ya da Roxelany, Ruten halkında 15. yüzyıldan itibaren kullanılıyordu. Bunlara ek olarak, bazı tarihçilere göre Hürrem Sultan (Roxelana) Lehistan Krallığı sınırları içerisinde bulunan Rohatyn kentinde doğmuş Ortodoks bir ailenin kızıdır.
Hürrem Sultan · diğer bölümler
Üretimleri
Yusuf Niyazi, “Mazlum Şehzadeler yahut Hürrem Sultan”, Dersaadet, 1325
Abdülhak Hamid Tarhan, "Kanuni'nin Vicdan Azabı", (basılmadı)
F. Tülbentçi, “Hürrem Sultan”, İnkılap Kit.,İst. .
Viorica Boteni Stircea, “Hurrem Sultan”, Milliyet Yay. İst. .
Nevit Kodallı, Hürrem Sultan Balesi,
Radovan Samarciç, “Süleyman: Rokselena, Sırpska Knyijevna Zadruga”, Belgrad-;
Catherine Clement, “La Sultana”, Grasset, ;
Orhan Asena, “Ya Devlet Başa ya Kuzgun Leşe”,
Diğer eserler
Hakkında yazılanlar
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Hürrem Sultan hayat hikâyesinde anıyor Haseki sultan
“1502-1506, Rohatyn - 15 Nisan 1558, Kostantiniyye), Avrupa'da bilinen adıyla Rossa veya Roxelena (Ukraynaca: Роксолана, romanize: Roksolana; Rusça: Руслана, romanize: Ruslana), Osm...”
-
Hürrem Sultan hayat hikâyesinde anıyor Kadınlar saltanatı
“Osmanlı tarihinin en güçlü ve etkili kadınlarından biri olan Hürrem Sultan, Kadınlar saltanatı olarak bilinen dönemi başlatmıştır.”
-
Hürrem Sultan hayat hikâyesinde anıyor Mahidevran Sultan
“Öte yandan, Süleyman'ın en yakını olan Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa'nın ve padişahın Mahidevran Sultan'dan olan oğlu Şehzade Mustafa'nın ölümünde Hürrem'in etkisi olduğu iddia edi...”
-
Hürrem Sultan hayat hikâyesinde anıyor Pargalı İbrahim Paşa
“Öte yandan, Süleyman'ın en yakını olan Sadrazam Pargalı İbrahim Paşa'nın ve padişahın Mahidevran Sultan'dan olan oğlu Şehzade Mustafa'nın ölümünde Hürrem'in etkisi olduğu iddia edi...”
-
Hürrem Sultan hayat hikâyesinde anıyor Rüstem Paşa
“Önemli devlet adamlarıyla yakın ilişkiler kurdu, ileride sadrazam olacak olan Rüstem Paşa'yı kızı Mihrimah Sultan ile evlendirerek siyasi nüfuzunu artırdı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.