Hayvanları Koruma Kanunu

Türkiye'de hayvanların korunmasına yönelik yasa yapma çalışmalarının geçmişi 1980'lere dayanmaktadır. 1995'te iki farklı kanun tasarısı hazırlanmış ise de bu tasarılar yasalaşmadı. Türkiye, 1999'da imzaladığı Ev Hayvanlarının Korunmasına Dair Avrupa Sözleşmesi'ni 2003'te onayladı. Hayvanları Koruma Kanunu 24 Haziran 2004'te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edildi ve 1 Temmuz 2004'te T.C. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Kanunda hayvanların mal olarak kabul edilmesi ve hayvanlara zarar verenlere uygulanan cezalar nedeniyle hayvan hakları savunucaları kanunu 2007'den beri eleştirmekteydi. Kanun değişikliğine ilişkin ilk olarak 2011'de hazırlanan tasarı 2014'te askıya alındı. İleriki yıllardaki benzer girişimler de sonuçsuz kaldı. Bu doğrultudaki kanun değişikliği Temmuz 2021'de gerçekleştirildi.

2004'te çıkarılan 5199 nolu kanun kapsamlı olarak ilk defa 2008 yılında daha sonra 2024 yılında değiştirildi.

Hayvanları Koruma Kanunu ilk olarak 2008'de değiştirildi. Bu değişiklikler uyarınca kanunun üç maddesi yürürlükten kaldırılırken bir maddesi değişikliğe uğradı. Kanundaki ikinci değişiklik 2010'da gerçekleşti ve kanunun bir maddesi yürürlükten kaldırıldı. 2021'de kanunun on bir maddesi değiştirilirken kanuna beş madde eklendi. Bu değişikliklere göre hayvanlara yönelik öldürme ve cinsel saldırı eylemlerine hapis cezası getirildi; petshoplarda kedi ve köpek satışı yasaklandı, sahipli kedi ve köpeklere dijital kimlik zorunluluğu getirildi; tehlikeli kabul edilen hayvanların sahiplenilmesi yasaklandı; sirk ve yunus parklarının açılması yasaklandı.

2024 yılında Türkiye'de sokak köpeği sorunu tartışmaları sonrası kanunda değişiklik yapılması gündeme geldi. Kanun teklifi 12 Temmuz 2024'te Adalet ve Kalkınma Partisi TBMM Grup Başkanlığınca Meclis Başkanlığına sunuldu. Teklif ile kanunun on yedi maddesinin değiştirilmesi önerildi. Kanun teklifi 23 Temmuz 2024'te Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunda kabul edildi, 30 Temmuz 2024'te TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı ve 2 Ağustos 2024'te T.C. Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Türk Veteriner Hekimleri Birliği yasa çıksa bile köpekleri öldürmeyeceklerini açıklamıştır. Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezi, 31 maddeden oluşan Toplumsal, Hukuki ve Etik Bağlamında Sokak Hayvanları Raporu adında rapor hazırlamıştır. Ankara Barosu Hayvan Hakları Merkezinin hazırladığı bu raporda öldürme seçeneğinin yaşam hakkı ihlali olduğunu yazmıştır. Yapılması gereken insancıl seçeneğin ise kısırlaştırma olduğunu tekrar dikkat çekerek rapora yazmıştır. Türkiye Psikiyatri Derneği sokak hayvanlarının öldürülmemesi gerektiğini sebepleri ile açıklamıştır. Türkiye Barolar Birliği Hayvan Hakları Komisyonu, yaptığı hukuki değerlendirme sonucunda kanun teklifine karşı çıktı, teklifi "kara bir leke" olarak niteledi ve teklifin geri çekilmesi yönünde çağrı yaptı.