Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Hamza Üstünkaya (23 Nisan 1947, Kütahya - 31 Ekim 2025), Türk çinicidir.
Kütahya çini sanatı özelliklerini taşıyan özgün çini tasarımları üretip uygulaması ve kabartma çini işleme tekniği gibi yeni teknikler geliştirmesi ile tanınır. 2017'de çini sanatı alanında Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri'nde girmiş bir sanatçıdır.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1947
Hamza Üstünkaya (23 Nisan 1947, Kütahya - 31 Ekim 2025), Türk çinicidir.
Önemli eserler tek kaynak -
1960
1960'lı yıllarda çini desenleri konusunda kendisini geliştirmek üzere babasının teşviki ile Kütahya çini fabrikalarının gezdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1975
1975'te Vehbi Koç Vakfı’nın Kütahya’da çini sanatçılarının yetiştirilmesi için açtığı kurslara katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
2011
2011'de kızı ile birlikte dünyanın en büyük çini tabaklarından birisini üretti.
Önemli eserler tek kaynak -
2017
2017'de çini sanatı alanında Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri'nde girmiş bir sanatçıdır.
Önemli eserler tek kaynak -
2020
11 Şubat 2020'da Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen törenle ödülünü aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
2021
Sanatçının ismi 2021'de Kütahya'nın Bahçelievler mahallesinde bir sokağa verilmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
2023
2023'te Dumlupınar Üniversitesi'nde açılan Çini Tasarım ve Uygulama Atölyesi'ne de Hamza Üstünkaya adı verilmiştir.
Eğitim tek kaynak -
2024
Sanatçı, kitaptaki kendine özgü desenlerden birisini Kapadokya'da üretilmiş 120 cm çapındaki dev bir tabağa işleyerek bu alanda kendi rekorunu kırmış ve eseri 2024'te cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a hediye etmiştir.
Önemli eserler tek kaynak -
2025
Üstünkaya, 2025’te vefat etmiştir.
Miras tek kaynak
Hayat hikâyesi
03.1Yaşamı
1947'de Kütahya'da doğdu. Babası, "çinicilerin çinicisi” olarak tanınmış Hacı Mehmet Üstünkaya'dır. Çocuk yaşta babasının yanında çalışmaya başladı, çiniciliği babasından öğrendi. Ortaokul yıllarında okul eğitimini bıraktı. 1960'lı yıllarda çini desenleri konusunda kendisini geliştirmek üzere babasının teşviki ile Kütahya çini fabrikalarının gezdi. Askerlik hizmetini yaptıktan sonra bir süre tuhafiyecilik yaptı; ardından dükkanını kapatıp baba mesleği çiniciliğe yöneldi.
Babasının fabrikasından ayrı olarak fason bezeme süsleme çalışmaları yapan bir atölye kurdu. Çalışmalarına bu atölyede kendi üslup ve desenlerini oluşturarak devam etti. Kütahya çiniciliğinde ilk defa kabartma boya tekniğini geliştirdi. O güne kadar Kütahya'da denenmemiş iğne ile kazıma, fırça ile kazıma işlemini yaptı. El altına destek olacak hokkaları hazırlama ve çift pişirme işlemlerini gerçekleştiren ilk kişi oldu. Geliştirdiği teknikleri başkalarına öğreterek yeni çiniciler yetiştirdi.
1975'te Vehbi Koç Vakfı’nın Kütahya’da çini sanatçılarının yetiştirilmesi için açtığı kurslara katıldı. Bu kurslarda Muhsin Demironat ve Nezihe Bilgütay Derler gibi ustalardan ders aldı. Kendi desenlerini ilk defa, kursun sonunda açılan yarışmada uyguladı ve çini pano dalında üçüncülüğe değer görüldü.
Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'nün galerisinde Kütahya'nın ilk çini sergisini açtı. Ressam Ahmet Yakupoğlu, çini sanatçısı Ahmet Gürel, Ahmet Şahin ve Hakkı Ermumcu ile çalışmalar yaptı. Daha çok çiçek, bahar dalları, yaprak, hatai, penç, tomurcuk motiflerini kullandı. Kabartma çini işleme tekniğinin, bu aladan ehil olmayan başka çiniciler tarafından estetikten uzak bir düzeyde taklit edilmesinin de etkisiyle bir süre çinicilikten uzaklaştı.
Ailenin üçüncü kuşak çinicisi olarak yetişen kızı Gülseren Üstünkaya Öztuğcu’nun Kütahya Meslek Yüksek Okulu'nda çini işlemeciliği eğitimini tamamlayıp atölye kurmasından sonra yeniden desen çizmeye başlattı. 2011'de kızı ile birlikte dünyanın en büyük çini tabaklarından birisini üretti. 102 santimetre çapındaki dev tabakta 8 renk ve tonlarını kullanarak iş adamı Hasan Doğulu'nun fotoğrafını işledi.
Üstünkaya, 2017 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi kapsamında UNESCO Bilim Kurulu tarafından verilen Yaşayan İnsan Hazinesi unvanına layık görüldü. 11 Şubat 2020'da Ankara'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşen törenle ödülünü aldı.
Desenleri, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi tarafından kitaplaştırılıp Kültür ve Turizm Bakanılığı tarafından yayımlandı. "Hamza Üstünkaya Tasarımlarıyla Kütahya Desenleri" adlı kitapta o güne kadar hiçbir yerde uygulanmamış 250 deseni yer alır. Her bir tasarım, çoğunlukla Kütahyalı aile/sülale adlarına ve lakapları ile isimlendirilmiştir. Sanatçının desen arşivinde yedi binden fazla tasarımı olduğu tahmin edilir. Sanatçı, kitaptaki kendine özgü desenlerden birisini Kapadokya'da üretilmiş 120 cm çapındaki dev bir tabağa işleyerek bu alanda kendi rekorunu kırmış ve eseri 2024'te cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a hediye etmiştir.
Sanatçının ismi 2021'de Kütahya'nın Bahçelievler mahallesinde bir sokağa verilmiştir. 2023'te Dumlupınar Üniversitesi'nde açılan Çini Tasarım ve Uygulama Atölyesi'ne de Hamza Üstünkaya adı verilmiştir.
Üstünkaya, 2025’te vefat etmiştir.
03.2Hakkındaki yayımlar
- Hamza Üstünkaya Tasarımlarıyla Kütahya Desenleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2020
- Yaşayan İnsan Hazinesi Hamza Üstünkaya ve çini sanatına katkıları, SDÜ Güzel Sanatlar Enstitüsü yüksek lisans tezi, 2022
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Şahin
“Ressam Ahmet Yakupoğlu, çini sanatçısı Ahmet Gürel, Ahmet Şahin ve Hakkı Ermumcu ile çalışmalar yaptı.”
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Yakupoğlu
“Ressam Ahmet Yakupoğlu, çini sanatçısı Ahmet Gürel, Ahmet Şahin ve Hakkı Ermumcu ile çalışmalar yaptı.”
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Üstünkaya
“Babası, "çinicilerin çinicisi” olarak tanınmış Hacı Mehmet Üstünkaya'dır.”
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Recep Tayyip Erdoğan
“Sanatçı, kitaptaki kendine özgü desenlerden birisini Kapadokya'da üretilmiş 120 cm çapındaki dev bir tabağa işleyerek bu alanda kendi rekorunu kırmış ve eseri 2024'te cumhurbaşkanı...”
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Vehbi Koç
“1975'te Vehbi Koç Vakfı’nın Kütahya’da çini sanatçılarının yetiştirilmesi için açtığı kurslara katıldı.”
-
Hamza Üstünkaya hayat hikâyesinde anıyor Vehbi Koç Vakfı
“1975'te Vehbi Koç Vakfı’nın Kütahya’da çini sanatçılarının yetiştirilmesi için açtığı kurslara katıldı.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Hamza Üstünkayatr.wikipedia.org · erişim 03.10.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAtaç, Mine; Çeliker, Deniz (31 Ocak 2023). "Yaşayan İnsan Hazinesi Hamza Üstünkaya ve Çalışmaları". International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR). 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi...jshsr.org · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"HAMZA ÜSTÜNKAYA". yakegm.ktb.gov.tr. 9 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.arşiv · yakegm.ktb.gov.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Kapadokya Güray Müze - Kapadokya Yeraltı Seramik Müzesi". www.guraymuze.com. 19 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.arşiv · www.guraymuze.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAtaç, Mine (2022). "Yaşayan insan hazinesi Hamza Üstünkaya ve çini sanatına katkıları". Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü yüksek lisans tezi. 18 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim t...arşiv · tez.yok.gov.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAtaç, Mine; Çeliker, Deniz (31 Ocak 2023). "Yaşayan İnsan Hazinesi Hamza Üstünkaya ve Çalışmaları". International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR). 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi...jshsr.org · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Özgün desenleriyle çiniye hayat veriyor | Kütahya Gazetesi". Kütahya Zafer. 26 Şubat 2020. 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.arşiv · kutahyazafergazetesi.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Aile büyüklerinin izinden gidip 'diplomalı çini ustası' oldu". Anadolu Ajansı. 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.aa.com.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Dünyanın en büyük çini tabağını yaptı". Yeni Şafak. 5 Ekim 2011. 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.yenisafak.com · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Kütahya'nın çini desenleri kitap oldu". Yeni Asır. 26 Mart 2021. 26 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.arşiv · www.yeniasir.com.tr · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"DPÜ'nün 'Kütahya Desenleri' kitabı Kültür ve Turizm Bakanlığı'nda". Hukuki Haber. 4 Şubat 2019. 10 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2025.arşiv · www.hukukihaber.net · erişim 03.10.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Hamza Üstünkaya” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 10 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.