Kısaca kimdir?
Gezek kültürü, Bursa'da sürdürülen bir müzik geleneği.
Farklı yaş ve mesleklerden Türk müziği sevenlerin oluşturduğu ve "gezek" adı verilen amatör müzik topluluklarının düzenli olarak üyelerinin evlerinde toplanıp belli kurallar içinde sohbet etmesi ve müzik icra etmesini içerir. Kökü, kimi kaynaklara göre Orta Asya'ya, kimi kaynaklara göre Selçuklu Hanedanı'na dayanan bir gelenektir. Ahilik teşkilatından etkilenerek meydana gelmiş bir gelenektir.
Bursa gezeklerinin Anadolu'daki diğer geleneksel sohbet ortamlarından farkı Türk halk müziği değil, Türk sanat müziği icra edilmesidir. Topluluğun üyeleri için eğlence, dayanışma ihtiyacını karşılayan gezekler, kimi saz ve ses sanatçısının yetişmesinde bir okul işlevi görmüştür.
Gezek Kültürü UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras çalışmaları kapsamında Geleneksel Sohbet Toplantıları adı altında Türkiye Ulusal Envanterinde kayıt altına alınmıştır.
Gezek adetleri
—Gezek adetleri
Geleneksel olarak bir gezek grubu 41 kişiden oluşur. Gezek toplantısı, her hafta farklı bir üyenin evinde düzenlenir. Üyeler, her biri ayrı meslek dalını temsil eden, seçilmiş kişilerdir ve Anadolu'daki tüm sohbet gelenekleri gibi erkekler arasında bir faaliyettir. Ancak zamanla gezek toplantıları üyelerin eşlerinin de katılması ile kadın-erkek karışık düzenlenmeye başlamış ve kadınlar gezek üyesi olmaya başlamıştır.
Toplantının yapıldığı evin kapısına renkli bir fener asılır. Bu geleneğin amacı, katılımcıların evi kolay bulmasıdır. Modern yaşamda apartmanlarda gezeklerin yapılması güçleştiğinden bazı gezekler evde değil, bir lokanta veya meyhanede yapılmaktadır.
Toplantılar, herkesin gelmesinden sonra hal hatır sorma, bilgisine güvenilen bir kişinin söyleşi yapması, fasıl icrası, yiyecek ikramı ile devam eder. Her hafta sadece bir makam çalınır. Başkanın "Saz başlayınca söz biter" lafı ile gezeğin tamamen solo şarkılardan oluşan ikinci bölümü başlar.
Saz başlayınca söz biter
Geçiş taksiminin ardından ilk soloyu ev sahibi yapar.
Sololar arasında şiirler ve fıkralar söylenir, toplantı armağan çekilişi, geleneksel oyun ve eğlenceler, yeni katılanlara şakalar ile gelişir, ikramlar yapılır. Gezek sonunda zeybek ve oyun havaları oynanır. Bir hafta sonra gezeğin hangi üyenin evinde yapılacağı belirlenerek sonlanır.
Üyeler her hafta para toplayarak gezek bütçesini oluştururlar. 41 kişinin her birinin evinde toplanıldıktan sonra başka bir kente gezi düzenlenir, buna "dış gezek" denilir. Dış gezeklerde de fasıl ve eğlentiler devam eder.
Gezeğimiz burada sonuna erdi
Kalmadı kimsenin içinde derdi
Geceniz hayırlı olsun baylar bayanlar
Bursa …… gezeği sizi selamlar
Gezek kültürü · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Gezek kültürü hayat hikâyesinde anıyor Erdinç Çelikkol
“Müzeyyen Senar, Zeki Müren, Kutlu Payaslı, Erdinç Çelikkol, İnci Çayırlı Bursa gezeklerinden yetişen tanınmış sanatçılardır.”
-
Gezek kültürü hayat hikâyesinde anıyor İnci Çayırlı
“Müzeyyen Senar, Zeki Müren, Kutlu Payaslı, Erdinç Çelikkol, İnci Çayırlı Bursa gezeklerinden yetişen tanınmış sanatçılardır.”
-
Gezek kültürü hayat hikâyesinde anıyor Kutlu Payaslı
“Müzeyyen Senar, Zeki Müren, Kutlu Payaslı, Erdinç Çelikkol, İnci Çayırlı Bursa gezeklerinden yetişen tanınmış sanatçılardır.”
-
Gezek kültürü hayat hikâyesinde anıyor Müzeyyen Senar
“Müzeyyen Senar, Zeki Müren, Kutlu Payaslı, Erdinç Çelikkol, İnci Çayırlı Bursa gezeklerinden yetişen tanınmış sanatçılardır.”
-
Gezek kültürü hayat hikâyesinde anıyor Zeki Müren
“Müzeyyen Senar, Zeki Müren, Kutlu Payaslı, Erdinç Çelikkol, İnci Çayırlı Bursa gezeklerinden yetişen tanınmış sanatçılardır.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.