biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Feraizcizade Mehmet Şakir
Oyun Yazarı, dil Bilimci ve Yayıncı · 1853–1911

Feraizcizade Mehmet Şakir Yaşamı

Tanzimat dönemi Türk tiyatrosunun en önemli komedi yazarlarından biri olan Feraizcizade Mehmet Şakir, geleneksel Türk tiyatrosu ögelerini Batı sahne teknikleriyle birleştiren eserleri ve Ahmet Vefik Paşa ile Bursa'da gerçekleştirdiği tiyatro atılımlarıyla tanı...

Hayat çizgisi 6 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
185318801911
Eğitim İlk üretimler Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Öğretmenlik Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Feraizcizade Mehmet Şakir (24 Ocak 1853, Bursa – 1911), Türk oyun yazarı.

Molière etkisinde oyunlar yazmış bir Tanzimat dönemi yazarıdır. Osmanlı toplumunu ve insanını inceleyip eleştirmiştir. Dönemin en iyi komedi yazarı olarak nitelendirilir ve "Tanzimat Moliere'i" olarak anılır.

02

Yaşamı

—Yaşamı

1853'te Bursa'da doğdu. Babası, Feraizcizade Hacı Hasip Efendi; annesi Fatma Hanım'dır. "Feraizci" (miras ve mehir hukukçusu) olan dedesi Buhara'dan Kastamonu'ya gelmiş, daha sonra Bursa'ya yerleşmişti. Babasını küçük yaşta kaybetti, ailesinin Alacamescit mahallesindeki konağında annesi tarafından büyütüldü. Özel öğrenim görerek yetişti; kendi çabalarıyla Arapça, Farsça ve Fransızca öğrendi.

1868'de Bursa Mektubî Kaleminde memurluğa başladı ve genç yaşta çeşitli memurluklarda bulundu. Sekiz yıl Kırklareli'ndeki memuriyeti dışında hep Bursa'daki evinde yaşadı.

1872'de Hüdavendigar Basımevi müdürlüğüne getirildi; iki yıl sonra matbaada başyazarlığa yükseldi. Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa valilsi olduğu 1879-1882 yıllarında basımevinin müdürlüğünü yaptı.

Ahmet Vefik Paşa'ya şehirde tiyatro kurma çalışmalarında yardım etti. O devirde kurulan altı kişilik Tiyatro Muhipleri Encümeni'nde üye olarak yer aldı. Paşa'nın İstanbul'dan şehre getirttiği Fasulyeciyan Topluluğu'na diksiyon ve edebiyat dersleri verdi. Ahmet Vefik Paşa'nın izinden giderek oyunlar yazdı. Eserlerinde geleneksel Türk oyunlarının öğelerini ve yöntemlerini Batı'nın sahne teknikleriyle kaynaştırmaya çalıştı. Oyunlarında Molière'in etkileri görülen Feraizcizade'yi Metin And, "Tanzimat Moliere'i" olarak tanımlamıştır. Oyunlarının o zamanlar sahnelenip sahnelenmediği konusunda henüz kesin bir bilgi yoktur.

Asmalımescit mahallesindeki evinde 1883'te Bursa'nın ilk özel basımevini kurdu. Yazdığı altı oyunu 1885-1886 'da kendi basımevinde kitap olarak ayımladı. Basımevinde ayrıca 1887-1891 yıllarında Nilüfer dergisini yayımladı. Dergide Batı dillerinden çeşitli tercümeler ve tiyatro incelemeleri, astronomi ve sanayi üzerine makaleler, Arap ve Acem atasözlerinden çeviriler, İslâmiyet’le ilgili hikâye ve kıssalar yayımladı. Nilüfer dergisinin kapanmasının ardından Gündoğdu adındaki üç sayı yayımlanabilen dergiyi çıkardı. Bu dergide "dilde tasfiyeciIik” görüşüne uygun bir anlayışla kaleme aldığı incelemelere yer verdi

1892-1896 yılları arasında Bursa İdadisi'nde öğretmenlik yaptı. Bu dönemde dilin yabancı sözcüklerden arınmasını konusunda 'Persenk' (1894) adlı elyazması yapıtı kaleme aldı ve II. Abdülhamit'e sundu. Türk dilinin Arapça ve Farsça’dan üstün olduğunu, hatta bütün dillerin Türkçe’den doğduğunu ileri sürdüğü bu eser, Cumhuriyetten sonra gelişen Güneş-Dil Teorisi'ne zemin hazırlayan çalışmalardandır.

1899 yılında memurluktan uzaklaştırıldı; 1902 yılında danıştay kararı ile yeniden memurluğa döndü. Ertesi yıl Kırklareli sancağına tahrirat müdürlüğüne atandı ve sekiz yıl burada görev yaptı. 1911'de Niğde'ye tayin edilmesinin ardından devlet memurluğu görevinden istifa etti. Aynı yıl kalp krizi sonucu öldü. Cenazesi Deveciler Mezarlığı’nda toprağa verildi.

İsmi, 1970'lerde Bursa Devlet Tiyatrosu bünyesinde 'cFerâizcizâde Mehmet Şâkir Gençlik Kursu adıyla sürdürülen gençlik tiyatro kurslarına ve 1985'te oda oyunlarının sahnelediği sahneye verilmiştir. İstanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Akademisi’nde yaptırılan büstü tiyatronun fuayesindedir.

Feraizcizade Mehmet Şakir · diğer bölümler

← Feraizcizade Mehmet Şakir profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1853

    Doğum ve Erken Yıllar

    1853 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1868

    1868'de Bursa Mektubî Kaleminde memurluğa başladı ve genç yaşta çeşitli memurluklarda bulundu.

    İlk üretimler tek kaynak
  3. 1872

    1872'de Hüdavendigar Basımevi müdürlüğüne getirildi; iki yıl sonra matbaada başyazarlığa yükseldi.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1879

    Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa valilsi olduğu 1879-1882 yıllarında basımevinin müdürlüğünü yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1883

    Asmalımescit mahallesindeki evinde 1883'te Bursa'nın ilk özel basımevini kurdu.

    İlk üretimler tek kaynak
  6. 1885

    Yazdığı altı oyunu 1885-1886 'da kendi basımevinde kitap olarak ayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1887

    Basımevinde ayrıca 1887-1891 yıllarında Nilüfer dergisini yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1892

    1892-1896 yılları arasında Bursa İdadisi'nde öğretmenlik yaptı.

    Öğretmenlik tek kaynak
  9. 1894

    Bu dönemde dilin yabancı sözcüklerden arınmasını konusunda 'Persenk' (1894) adlı elyazması yapıtı kaleme aldı ve II.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1899

    1899 yılında memurluktan uzaklaştırıldı; 1902 yılında danıştay kararı ile yeniden memurluğa döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1911

    1911'de Niğde'ye tayin edilmesinin ardından devlet memurluğu görevinden istifa etti.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1970

    İsmi, 1970'lerde Bursa Devlet Tiyatrosu bünyesinde 'cFerâizcizâde Mehmet Şâkir Gençlik Kursu adıyla sürdürülen gençlik tiyatro kurslarına ve 1985'te oda oyunlarının sahnelediği sahneye verilmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

1881 · ESER Evhami (3 fasıl

Evhami (3 fasıl

eser
1881 · ESER İcâb-ı Gurur yahut İnkılâb-ı Muhabbet (3...

İcâb-ı Gurur yahut İnkılâb-ı Muhabbet (3 perde, 2 tablo,

eser
1882 · ESER Teehhül yahut İlk Göz Ağrısı (5 perde,

Teehhül yahut İlk Göz Ağrısı (5 perde,

eser
1882 · ESER İnatçı yahut Çöpçatan(Bursa,

İnatçı yahut Çöpçatan(Bursa,

eser
1882 · ESER Kırk Yalan Köse

Kırk Yalan Köse

eser
1882 · ESER Yalan Tükendi

Yalan Tükendi

eser
1894 · ESER Perseng

Perseng

eser
ESER Menazırü'l Letaif

Menazırü'l Letaif

eser

Diğer eserler

—Sarf-ı Lisan-ı Âdemî, Şükûfe-nisâr-ı Zebân-ı Umûmî ve OsmânîEser tek kaynak
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Feraizcizade Mehmet Şakir Metin And Erkan Can Alperen Yeşil Gökhan Erarslan
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Feraizcizade Mehmet Şakir hayat hikâyesinde anıyor Metin And

    “Oyunlarında Molière'in etkileri görülen Feraizcizade'yi Metin And, "Tanzimat Moliere'i" olarak tanımlamıştır.”

  • Feraizcizade Mehmet Şakir kendi hikâyesinde anılıyor Erkan Can

    “1975 yılında Bursa Devlet Tiyatrosu, Feraizcizade Mehmet Şakir kursları ve Ahmed Vefik Paşa sahnesine giderek tiyatro hayatına başladı.”

  • Feraizcizade Mehmet Şakir kendi hikâyesinde anılıyor Alperen Yeşil
  • Feraizcizade Mehmet Şakir kendi hikâyesinde anılıyor Gökhan Erarslan

    “Direklerarası Seyirci Ödülleri’nde Yılın En İyi Oyun Yazarı Ödülü • 2012 yılı Feraizcizade Mehmet Şakir Oyun Yazma Yarışması’nda ‘Paşa Paşa Tiyatro yahut Ahmet Vefik Paşa’ isimli o...”

06

Kaynaklar

6kaynak kaydı
5farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
12zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Feraizcizade Mehmet Şakir
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Özen, Uğur Ozan. "Bursalı Bir Entelektüel: Feraizcizade Mehmet Şakir". Sanatla Yaşam. 25 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.
    arşiv · sanatlayasam.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Feraizcizade Mehmet Şakir Hayatı ve Eserleri". Edebiyat ve Sanat Akademisi. 4 Haziran 2013. 26 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.
    arşiv · edebiyatvesanatakademisi.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Üstün, Koray (18 Mayıs 2018). "Feraizcizade Mehmed Şakir". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 13 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.
    arşiv · teis.yesevi.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Albayrak, Nurettin (1995). "Ferâzicizâde Mehmed Şâkir". TDV İslâm Ansiklopedisi. 17 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.
    arşiv · islamansiklopedisi.org.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Alev SINAR ÇILGIN, "Bursa'nın İlk Edebiyat ve Sanat Dergisi: Nilüfer", Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 7, Sayı: 10, 2006/1
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Feraizcizade Mehmet Şakir” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    6 kaynak ve 12 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Ahmed Eflâkî

Mutasavvıf, astronom ve Yazar · 1286–1360

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Şükran Kurdakul

Şair, yazar ve Araştırmacı · 1927–2004

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Necip Tosun

Yazar ve Edebiyat Eleştirmeni · d. 1960

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →