Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Feraizcizade Mehmet Şakir (24 Ocak 1853, Bursa – 1911), Türk oyun yazarı.
Molière etkisinde oyunlar yazmış bir Tanzimat dönemi yazarıdır. Osmanlı toplumunu ve insanını inceleyip eleştirmiştir. Dönemin en iyi komedi yazarı olarak nitelendirilir ve "Tanzimat Moliere'i" olarak anılır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1853
Doğum ve Erken Yıllar
1853 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1868
1868'de Bursa Mektubî Kaleminde memurluğa başladı ve genç yaşta çeşitli memurluklarda bulundu.
İlk üretimler tek kaynak -
1872
1872'de Hüdavendigar Basımevi müdürlüğüne getirildi; iki yıl sonra matbaada başyazarlığa yükseldi.
Önemli eserler tek kaynak -
1879
Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa valilsi olduğu 1879-1882 yıllarında basımevinin müdürlüğünü yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
1883
Asmalımescit mahallesindeki evinde 1883'te Bursa'nın ilk özel basımevini kurdu.
İlk üretimler tek kaynak -
1885
Yazdığı altı oyunu 1885-1886 'da kendi basımevinde kitap olarak ayımladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1887
Basımevinde ayrıca 1887-1891 yıllarında Nilüfer dergisini yayımladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1892
1892-1896 yılları arasında Bursa İdadisi'nde öğretmenlik yaptı.
Öğretmenlik tek kaynak -
1894
Bu dönemde dilin yabancı sözcüklerden arınmasını konusunda 'Persenk' (1894) adlı elyazması yapıtı kaleme aldı ve II.
Önemli eserler tek kaynak -
1899
1899 yılında memurluktan uzaklaştırıldı; 1902 yılında danıştay kararı ile yeniden memurluğa döndü.
Önemli eserler tek kaynak -
1911
1911'de Niğde'ye tayin edilmesinin ardından devlet memurluğu görevinden istifa etti.
Önemli eserler tek kaynak -
1970
İsmi, 1970'lerde Bursa Devlet Tiyatrosu bünyesinde 'cFerâizcizâde Mehmet Şâkir Gençlik Kursu adıyla sürdürülen gençlik tiyatro kurslarına ve 1985'te oda oyunlarının sahnelediği sahneye verilmiştir.
Önemli eserler tek kaynak
Hayat hikâyesi
01Yaşamı
1853'te Bursa'da doğdu. Babası, Feraizcizade Hacı Hasip Efendi; annesi Fatma Hanım'dır. "Feraizci" (miras ve mehir hukukçusu) olan dedesi Buhara'dan Kastamonu'ya gelmiş, daha sonra Bursa'ya yerleşmişti. Babasını küçük yaşta kaybetti, ailesinin Alacamescit mahallesindeki konağında annesi tarafından büyütüldü. Özel öğrenim görerek yetişti; kendi çabalarıyla Arapça, Farsça ve Fransızca öğrendi.
1868'de Bursa Mektubî Kaleminde memurluğa başladı ve genç yaşta çeşitli memurluklarda bulundu. Sekiz yıl Kırklareli'ndeki memuriyeti dışında hep Bursa'daki evinde yaşadı.
1872'de Hüdavendigar Basımevi müdürlüğüne getirildi; iki yıl sonra matbaada başyazarlığa yükseldi. Ahmet Vefik Paşa'nın Bursa valilsi olduğu 1879-1882 yıllarında basımevinin müdürlüğünü yaptı.
Ahmet Vefik Paşa'ya şehirde tiyatro kurma çalışmalarında yardım etti. O devirde kurulan altı kişilik Tiyatro Muhipleri Encümeni'nde üye olarak yer aldı. Paşa'nın İstanbul'dan şehre getirttiği Fasulyeciyan Topluluğu'na diksiyon ve edebiyat dersleri verdi. Ahmet Vefik Paşa'nın izinden giderek oyunlar yazdı. Eserlerinde geleneksel Türk oyunlarının öğelerini ve yöntemlerini Batı'nın sahne teknikleriyle kaynaştırmaya çalıştı. Oyunlarında Molière'in etkileri görülen Feraizcizade'yi Metin And, "Tanzimat Moliere'i" olarak tanımlamıştır. Oyunlarının o zamanlar sahnelenip sahnelenmediği konusunda henüz kesin bir bilgi yoktur.
Asmalımescit mahallesindeki evinde 1883'te Bursa'nın ilk özel basımevini kurdu. Yazdığı altı oyunu 1885-1886 'da kendi basımevinde kitap olarak ayımladı. Basımevinde ayrıca 1887-1891 yıllarında Nilüfer dergisini yayımladı. Dergide Batı dillerinden çeşitli tercümeler ve tiyatro incelemeleri, astronomi ve sanayi üzerine makaleler, Arap ve Acem atasözlerinden çeviriler, İslâmiyet’le ilgili hikâye ve kıssalar yayımladı. Nilüfer dergisinin kapanmasının ardından Gündoğdu adındaki üç sayı yayımlanabilen dergiyi çıkardı. Bu dergide "dilde tasfiyeciIik” görüşüne uygun bir anlayışla kaleme aldığı incelemelere yer verdi
1892-1896 yılları arasında Bursa İdadisi'nde öğretmenlik yaptı. Bu dönemde dilin yabancı sözcüklerden arınmasını konusunda 'Persenk' (1894) adlı elyazması yapıtı kaleme aldı ve II. Abdülhamit'e sundu. Türk dilinin Arapça ve Farsça’dan üstün olduğunu, hatta bütün dillerin Türkçe’den doğduğunu ileri sürdüğü bu eser, Cumhuriyetten sonra gelişen Güneş-Dil Teorisi'ne zemin hazırlayan çalışmalardandır.
1899 yılında memurluktan uzaklaştırıldı; 1902 yılında danıştay kararı ile yeniden memurluğa döndü. Ertesi yıl Kırklareli sancağına tahrirat müdürlüğüne atandı ve sekiz yıl burada görev yaptı. 1911'de Niğde'ye tayin edilmesinin ardından devlet memurluğu görevinden istifa etti. Aynı yıl kalp krizi sonucu öldü. Cenazesi Deveciler Mezarlığı’nda toprağa verildi.
İsmi, 1970'lerde Bursa Devlet Tiyatrosu bünyesinde 'cFerâizcizâde Mehmet Şâkir Gençlik Kursu adıyla sürdürülen gençlik tiyatro kurslarına ve 1985'te oda oyunlarının sahnelediği sahneye verilmiştir. İstanbul Tatbiki Güzel Sanatlar Akademisi’nde yaptırılan büstü tiyatronun fuayesindedir.
02Eserleri
- Menazırü'l Letaif
- Teehhül yahut İlk Göz Ağrısı (5 perde, 1882)
- İnatçı yahut Çöpçatan(Bursa,1882)
- Evhami (3 fasıl 1881)
- İcâb-ı Gurur yahut İnkılâb-ı Muhabbet (3 perde, 2 tablo, 1881)
- Kırk Yalan Köse (1882)
- Yalan Tükendi (1882)
- Perseng (1894)
- Sarf-ı Lisan-ı Âdemî, Şükûfe-nisâr-ı Zebân-ı Umûmî ve Osmânî
Üretimleri
Evhami (3 fasıl
İcâb-ı Gurur yahut İnkılâb-ı Muhabbet (3 perde, 2 tablo,
Teehhül yahut İlk Göz Ağrısı (5 perde,
İnatçı yahut Çöpçatan(Bursa,
Kırk Yalan Köse
Yalan Tükendi
Perseng
Menazırü'l Letaif
Diğer eserler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Feraizcizade Mehmet Şakir hayat hikâyesinde anıyor Metin And
“Oyunlarında Molière'in etkileri görülen Feraizcizade'yi Metin And, "Tanzimat Moliere'i" olarak tanımlamıştır.”
-
Feraizcizade Mehmet Şakir kendi hikâyesinde anılıyor Erkan Can
“1975 yılında Bursa Devlet Tiyatrosu, Feraizcizade Mehmet Şakir kursları ve Ahmed Vefik Paşa sahnesine giderek tiyatro hayatına başladı.”
-
Feraizcizade Mehmet Şakir kendi hikâyesinde anılıyor Gökhan Erarslan
“Direklerarası Seyirci Ödülleri’nde Yılın En İyi Oyun Yazarı Ödülü • 2012 yılı Feraizcizade Mehmet Şakir Oyun Yazma Yarışması’nda ‘Paşa Paşa Tiyatro yahut Ahmet Vefik Paşa’ isimli o...”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Feraizcizade Mehmet Şakirtr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÖzen, Uğur Ozan. "Bursalı Bir Entelektüel: Feraizcizade Mehmet Şakir". Sanatla Yaşam. 25 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.arşiv · sanatlayasam.net · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Feraizcizade Mehmet Şakir Hayatı ve Eserleri". Edebiyat ve Sanat Akademisi. 4 Haziran 2013. 26 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.arşiv · edebiyatvesanatakademisi.com · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıÜstün, Koray (18 Mayıs 2018). "Feraizcizade Mehmed Şakir". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 13 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.arşiv · teis.yesevi.edu.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAlbayrak, Nurettin (1995). "Ferâzicizâde Mehmed Şâkir". TDV İslâm Ansiklopedisi. 17 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2026.arşiv · islamansiklopedisi.org.tr · erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAlev SINAR ÇILGIN, "Bursa'nın İlk Edebiyat ve Sanat Dergisi: Nilüfer", Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl: 7, Sayı: 10, 2006/1erişim 26.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Feraizcizade Mehmet Şakir” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
6 kaynak ve 12 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.