Ermeni Beli Muharebesi

Kayı Aşireti Ertuğrul Gazi'nin yönetiminde, hakimiyeti altında bulunan Söğüt ve Domaniç bölgelerinde yaşamaktaydı. Bu dönemde özellikle Bilecik Tekfuru ile çok iyi ilişkiler kurulmuştur. 1281 yılında Ertuğrul Gazi'nin ölümünden sonra Kayı aşiretine reis olan Osman Gazi döneminde bu iyi ilişki devam etmiştir. Kayı halkı Kışın Söğüt'te yazın Domaniç'te yaşıyordu. Yazın Söğüt'ten Domaniç'e giderken değerli ve ağır eşyalarını Bilecik Tekfuruna emanet ediyorlardı. Anlaşmaya göre bu eşyaları kadınlar ve silahsız gençler bırakıyordu. Karşılığında Tekfura hediyeler veriliyordu. Bu yolculuk sırasında Kayı aşiretine düşman olan İnegöl Tekfuru yol kesip halkın eşyalarına ve hayvanlarına zarar veriyordu. Hatta bununla da kalmayıp diğer Tekfurları Osman Gazi'ye karşı kışkırtıyordu.

Osman Bey, bey olduktan sonra ilk iş olarak İnegöl Ovası'nın kuzeyinde yer alan ve o yıllarda “Cebel-i Ermeniyye” adı ile anılan Ahî Dağı coğrafyasında, 120 kadar süvarisiyle, 1284 yılında bir teftiş gezisine çıkmıştır. Osman Bey tarafından yapılacak bu teftiş gezisini haber alan İnegöl tekfuru Nikola da Osmanlı kaynaklarında “Ermeni-Beli” diye isimlendirilen günümüzdeki Hamzabey Boğazı'ndaki Delikli Kaya civarında ona bir pusu Kurmuştur. Kurulan pusudan kurtulmak için söz konusu yörede yapılan ilk çatışma sırasında Osman Bey'in yeğeni, ağabeyi Savcı Bey'in oğlu Bayhoca ölmüştür. Başarılı bir hücumla düşman çemberini yaran Kayı ordusu, düşmanı kendi ölüleri ve yaralılarıyla baş başa bırakarak oradan kurtuldu.

Ermeni Beli baskınından ve de Bayhoca'nın ölümünden sonra Samsa Çavuş, Osman Bey'e, İnegöl tekfuru Nikola'nın haddini bildirmek ve etkisiz hale getirmek için kendisine, Bakacak Tepesi yakınında yer alan Kara Tekin Kalesi'nin tahsis edilmesini talep etmiş ise de Osman Bey, belirlediği strateji gereği, Samsa Çavuş tarafından yapılan bu teklifi kabullenmemiştir. Bizans ordusu ise muharebeden sonuç alamadı. Ermeni Beli baskını ve Baykoca'nın ölümü İnegöl'ün fethine giden yolda atılan ilk adım olmuştur. Bu savaş Osmanlı'nın kurulmadan önceki ilk savaşıdır.