Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Ege Denizi (Yunanca: Αιγαίο Πέλαγος, romanize: Eyéo Pélagos), Avrupa ile Asya arasında, Balkanlar ve Anadolu'nun arasında yer alan, Akdeniz'in uzun bir uzantısını oluşturan denizdir. Yaklaşık 215.000 215,000 km2 (83,012 mil2)'lik bir alanı kaplayan deniz, kuzeyde Çanakkale Boğazı ve İstanbul Boğazı aracılığıyla Marmara Denizi ve Karadeniz'e bağlanır. Ege Adaları denizin içerisinde yer alırken, Girit ve Rodos gibi adalar güney sınırında bulunur. Ege Denizi'nin en derin noktası, Kerpe Adası'nın batısında 2.639 metreye ulaşmaktadır. Trakya Denizi ve Girit Denizi ise Ege Denizi'nin başlıca alt bölümlerini oluşturur.
Ege Adaları, On İki Ada, Kiklad Adaları, Şeytan Adaları, Saron Adaları ve Kuzey Ege Adaları gibi çeşitli ada gruplarına ayrılır; ayrıca Girit ve çevresindeki adalar da bu bölgenin bir parçasıdır. Güneydoğuda yer alan On İki Ada grubunda Rodos, İstanköy ve Batnaz bulunurken, Delos ve Nakşa adaları ise Kiklad Adaları içerisinde yer alır. Midilli, Kuzey Ege Adaları grubuna dahildir. Yunanistan'ın ikinci büyük adası olan Eğriboz, idari olarak Orta Yunanistan'a bağlı olmasına rağmen Ege Denizi'nde yer alır. Yunanistan'ın on iki idari bölgesinden dokuzu Ege Denizi kıyısında bulunurken, Türkiye'de Edirne, Çanakkale, Balıkesir, İzmir, Aydın ve Muğla illeri denizin doğu kıyısında yer alır. Ege Denizi'ndeki başlıca Türk adaları arasında Gökçeada, Bozcaada, Cunda Adası ve Foça Adaları bulunmaktadır.
Ege Denizi, tarih boyunca özellikle Antik Yunan uygarlığı açısından büyük önem taşıdı. Ege kıyıları ve adalarında yaşayan Yunanlar, adaların sağladığı doğal bağlantılar sayesinde hem kendi aralarında hem de Avrupa ile Asya arasında yoğun kültürel ve ticari ilişkiler kurdular. Bölgenin kuzey kıyılarında Traklar da yaşamaktaydı. Daha sonra bölge Roma İmparatorluğu'nun egemenliğine girdi, ardından Bizans İmparatorluğu tarafından yönetildi ve Birinci Bulgar İmparatorluğu'nun ilerleyişine karşı savunuldu. Dördüncü Haçlı Seferi sonrasında bölgedeki Bizans hâkimiyeti zayıfladı, bunun sonucunda Girit dışında Ege'nin büyük bölümü Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildi. Girit ise 1669 yılına kadar Venedik yönetiminde kaldı. Yunan Bağımsızlık Savaşı'nın ardından 1829'dan itibaren Ege kıyılarında bağımsız bir Yunan devleti ortaya çıktı. Osmanlı İmparatorluğu ise Ege Denizi üzerinde beş yüzyıldan fazla süre hâkimiyet kurdu, bu egemenlik daha sonra modern Türkiye Cumhuriyeti'ne devredildi.
Ege Denizi’ndeki egemenlik ve yetki alanlarına ilişkin çeşitli konular Yunanistan ve Türkiye arasında ihtilaflıdır. "Ege sorunu" olarak bilinen bu durum, 1970'lerden bu yana Türkiye-Yunanistan ilişkileri üzerinde önemli bir etki yarattı. Tartışmalar; karasuları sınırlarının belirlenmesi, ulusal hava sahası, münhasır ekonomik bölgeler ve uçuş bilgi bölgeleri gibi başlıkları kapsamaktadır.
Coğrafya
—Coğrafya
Ege denizi yaklaşık 214.000 kilometrekare (83.000 mil2)'lik bir alanı kaplar. Ege denizinin boyu yaklaşık 670 kilometre (420 mi) ve eni 390 kilometre (240 mi)'dir.
Ege denizinin en derin yeri Kerpe Adası'nın batısında 3.639 metre (11.939 ft) derinlikte bir yerdir.
Ege Denizi Anadolu ve Yunanistan Yarımadası arasında bulunan irili ufaklı 3.000 kadar ada ve ada görünümündeki kara parçalarına da içine alan yarı kapalı bir denizdir. Anadolu Yarımadasının batı kıyılarının çok fazla girintili ve çıkıntılı olması ve bu kıyılara çok yakın konumda çok sayıda ada bulunması, Ege denizinin daha önce büyük bir kara parçası olduğunu düşündürmektedir. Ege denizinin, başka yerlerde çok az görülen, girintili çıkıntılı kıyılara; bu kıyılarda bulunan çok sayıdaki koy, körfez, boğaz ve yarımadaya sahip olma gibi bir başka özelliği daha vardır.
Ege Denizi, yakın bir geçmişte “Aegeis” ya da “Egeid” adı verilen bir kara parçasının, büyük bir bölümünün sular altında kalmasıyla oluşmuştur; üstündeki adaların çokluğu nedeniyle “Adalar Denizi” diye de adlandırılır.
Ege'de gelgit önemsizdir ve yol açtığı düzey genişliği ancak bazı dar boğazlarda, rüzgârlarla meydana gelen yığılmaların da etkisiyle 30–40 cm'yi bulur. Adalar arasındaki bazı dar ve dolambaçlı boğazlar şiddetli ve karmaşık yerel akıntılara neden olur. Bunların en ünlüsü Eğriboğaz Körfezi'nde görülür.
Ege Denizi'nde, kuzeyde Saros Körfezi'nden başlayarak güneye doğru “S” biçiminde uzanan, tabanının derinliği yer yer 1000 m'yi aşan bir oluk yer alır.
Ege Denizi'nde çok sayıda ada bulunur. Toplam yüzölçümleri yaklaşık olarak 23.000 km² olan bu adalar her yana serpilmiş gibi görünmelerine karşın, belli bir düzen ve gruplaşma gösterirler.
Denizi üstünde egemen olan Akdeniz iklimi bu büyük su kütlesinin etkisiyle bazı değişikliklere uğrar: Ege Denizi'nin etkisi donlu günlerin sayısını azaltır. Denizi suyu sıcaklıkları da genelde kuzeyden güneye doğru artar. Bu artış kışın daha çok belirlidir. Kıyı ve adalarda kışları yağışlı bir Akdeniz iklimi görülür.
Yazın bütün Ege Denizi ısınır. Kuzey ve güney yüzey suları arasındaki sıcaklık farkı, 1°-2 °C'a iner. Sıcaklığın en yüksek olduğu ayda Ege Denizi'nin her yanında deniz suyu sıcaklığı 23°-24 °C arasındadır.
Ege Denizi'nde yıllık yağış tutarı kuzeyden güneye gidildikçe azalır. Yağışlar genellikle kış aylarında toplanmıştır. Komşu karalarda olduğu gibi, Ege Denizi alanında da yazlar çok kuraktır. Yazın Ege Denizi'nin her yanında, kuzeyden ve kuzeydoğudan “etezyen” adı verilen şiddetli bir rüzgâr eser.
Ege Denizi, biyoloji ve hidroloji özellikleri bakımından Karadeniz ile Akdeniz arasında bir geçiş alanı oluşturur.
Ege Denizi · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1829
Yunan Bağımsızlık Savaşı'nın ardından 1829'dan itibaren Ege kıyılarında bağımsız bir Yunan devleti ortaya çıktı.
Önemli eserler tek kaynak -
1913
20.yy örneklerine bakarsak, 1913 yılında Ali Tevfik tarafından tamamlanan Memalik-i Osmaniye'nin Coğrafyası adlı eserde Adalar Denizi adı kullanılmaktadır.
Önemli eserler tek kaynak -
1938
Aynı isim 1938 yılında Faik Sabri Duran'ın yazdığı lise 3.
Önemli eserler tek kaynak -
1941
1941 yılındaki 1.
Önemli eserler tek kaynak -
1970
"Ege sorunu" olarak bilinen bu durum, 1970'lerden bu yana Türkiye-Yunanistan ilişkileri üzerinde önemli bir etki yarattı.
Önemli eserler tek kaynak -
1991
1991 ve 1992 yıllarında yapılan Ege denizi analizi üç farklı su kütlesi olduğunu ortaya çıkardı:
Önemli eserler tek kaynak
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Ege Denizi hayat hikâyesinde anıyor Faik Sabri Duran
“Aynı isim 1938 yılında Faik Sabri Duran'ın yazdığı lise 3.”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Binali Yıldırım
“AK Parti'nin en önemli projelerinden biri sayılan gemi trafiğini rahatlatmak adına Karadeniz ile Ege Denizi'ni birbirine bağlayacak Kanal İstanbul adlı su yoludur.”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor V. Mehmed
“Ayrıca Ege Denizi'ndeki 12 adaya asker çıkardılar.”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Mahmut Esat Bozkurt
“Cumhuriyet tarihinde Bozkurt-Lotus vakası olarak adlandırılan, Bozkurt adlı Türk gemisiyle Lotus adlı Fransız gemisinin 2 Ağustos 1926 tarihinde Ege Denizi'de çarpışması nedeniyle...”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Asya
“Asya'nın sınırları hakkında birçok araştırmacı farklı görüşler ileri sürse de, en doğru kabul edilen sınırları; Ural Dağları, Ural Nehri, Maniç Oluğu, Karadeniz, İstanbul ve Çanakk...”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Barbaros Hayreddin Paşa
“Oruç Reis, genç yaşta kardeşi İlyas ile birlikte deniz ticareti yaparken, Ege Denizi'nde Rodos Şövalyeleri'ne tutsak düştü.”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Demet Akalın
“Ekim 2020'de İzmir'in Seferihisar ilçesinde gerçekleşen ve pek çok yerden hissedilen Ege Denizi depremi'nin ardından şarkıcı, ihtiyaç sahibi on aileye mobilya yardımında bulunmuştu...”
-
Ege Denizi kendi hikâyesinde anılıyor Kızılırmak
“Böylece İranlılar sınırlarını Ege Denizi'ne kadar genişletti.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Ege Denizitr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"The Greco -Turkish dispute over the Aegean Sea" (İngilizce). Indian Council of World Affairs. 28 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2024.arşiv · www.icwa.in · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıEge Denizinin Orijinal Adı Nedir? (Türk Deniz Kuvvetleri)arşiv · www.dzkk.tsk.mil.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıwww.etymonline.com, kelime sorgu motoru 13 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. "Aegean" kelimesi aramasıetymonline.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBilge Umar 9 Aralık 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Aigaion Pelagos (Ege Denizi) adına köken olmuş Aiga adı, sf:219balikesir-edremit.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAdalar Denizi ve Batı Anadolu bölgesi hakkında 24 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Marmara coğrafya dergisi, Prof. Dr. Ramazan ÖZEYmarmaracografya.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAtatürk neden ordular ilk hedefiniz Akdeniz demişti 24 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Marmara coğrafya dergisi, Cevat Ülkekulhgk.msb.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıdeprem.gov.tr 11 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türkiye ve çevresindeki tarihsel depremlerdeprem.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıizmir.bel.tr 20 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Egedenizindeki fay hatlarıizmir.bel.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAksu, A.E.; Yaşar, D.; Mudie, P.J.; Gillespie, H. (April 1995). "Late glacial-Holocene paleoclimatic and paleoceanographic evolution of the Aegean Sea: micropaleontological and stable isotopic evidence". Marine Micropale...archive.org · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıYagar, D., 1994. Late glacial-Holocene evolution of the Aegean Sea. Ph.D. Thesis, Inst. Mar. Sci. Technol., Dokuz Eyltil Univ., 329 pp. (Unpubl.)Şablon:Rserişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ege Denizi” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 6 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.