Ebubekir Ratib Efendi Yaşamı

Tosya'da doğdu. Babası, ilmiye sınıfından "Çilingir" lakaplı Hacı Ali Efendi idi. İlköğrenimini memleketinde yaptıktan sonra öğrenimine devam etmek için on beş yaşında İstanbul'a geldi ve Amedi kaleminde görev aldı. Arapça ve Farsça öğrendi. Tercümanlar vasıtasıyla Batı'daki fikir akımlarını ve yayınlarını takip etti. III. Mustafa'nın saltanatının son yıllarında Şehzade Selim'e talik yazı hocası olarak tayin edildi.

1779 yılında Divan-ı Hümayun Amedcisi oldu, bu görevi yedi yıl sürdürdü. 1788'de Osmanlı- Rus Savaşı sırasında ordunun bulunduğu Silistre'ye sipah kâtibi olarak gitmeye memur edildi. Rus seferine hareketinden önce şehzade Selim'in XVI. Louis'e göndermek istediği mektupları kaleme aldı. III. Selim tahta çıktığında onu tezker-i evvel görevi ile İstanbul'a getirtti. Bir süre sonra da Rikab Reisülküttaplığı'na atandıysa da ayın akrep burcunda olduğu gerekçesiyle görevinin ertelenmesini isteyince padişahı kızdırdı ve Bozcaada'ya sürüldü. 1791'de sürgünlüğüne son verilerek Ordu'da Yeniçeri Kâtibi oldu. Aynı yıl Avusturya ile yapılan Ziştovi Antlaşması Ziştovi Anlaşması'nın 13. maddesinde alınan karara dayanılarak orta elçilikle Viyana'ya gönderildi.

III. Selim'in mektubunu Avusturya İmparatoru II. Leopold'e teslim ederek elçilik görevine başladı. Kendisine elçiliğin yanı sıra Avrupa'ya ait birçok konu hakkında bilgi getirmesi görevi de verilmişi. Elçilik görevinin bitiminde Padişaha iki sefâretnâme sunarak bu görevi yerine getirdi. Sunduğu bilgiler Nizam-ı Cedit hareketine önemli ölçüde kaynaklık etti.

Viyana'dan döndükten sonra Ratip Efendi'ye hükûmette görevler verilerek III. Selim döneminde gerçekleştirilen ıslahat hareketinde birikimlerinden yararlanıldı. Ancak yenilik hareketlerine karşı olanlar ve siyasi rakipleri on beş ay sonra onu azlettirip Rodos'a sürdürdüler. Ebûbekir Râtip Efendi üç yıla yakın kaldığı Rodos'ta 8 Temmuz 1799'da Kaptan-ı Derya Küçük Hüseyin Paşa tarafından boğularak öldürttürüldü. İstanbul'a getirilen kesik başı Kanlıca'da Atâullah Efendi Dergâhı haziresine defnedildi.