biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Deli Halid Paşa
Çerkes asıllı Osmanlı ve Türk asker ile siyasetçi · 1883–1925

Deli Halid Paşa Hayatı

Deli Halid Paşa veya Halid Karsıalan (1883, İstanbul - 14 Şubat 1925, Ankara), Çerkes asıllı Osmanlı ve Türk asker ile siyasetçidir.

Hayat çizgisi 4 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
188319001925
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Deli Halid Paşa veya Halid Karsıalan (1883, İstanbul - 14 Şubat 1925, Ankara), Çerkes asıllı Osmanlı ve Türk asker ile siyasetçidir.

I. Dünya Savaşı'nda Kafkas Cephesi'nde başarılar göstermiş; Türk Kurtuluş Savaşı'nın ilk yıllarında Doğu Cephesi'nde, Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasından sonra ise Batı Cephesi'nde komutanlık yapmış bir askerdir.

İkinci Büyük Millet Meclisi'ne Ardahan Milletvekili olarak katıldı. Bir tartışma sonrasında Meclis koridorunda vurularak öldü. TBMM'de işlenen ilk cinayetin kurbanıdır.

02

Hayatı

—Hayatı

1883 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. Babası Çerkes Ahmet Bey'dir.

1901 yılında Kuleli Askeri İdadisi'nden 1904 yılında Mekteb-i Harbiye'den Teğmen olarak mezun oldu. 1907 yılında Erkan-ı Harbiye Mektebi'ni Kurmay Yüzbaşı olarak bitirdi. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanından sonra Yemen'de görevlendirildi.

1910 yılının Haziran ayında Trablusgarp Savaşı'na katıldı. 3 ay süreyle görev yaptı. Bu dönemde aynı cephede görev yaptığı "Kel Ali" lakaplı subay ile (Ali Çetinkaya) anlaşamadığı için Mustafa Kemal Bey ve Enver Bey'in ortak kararı ile görev yerleri değiştirilmek zorunda kalmıştı.

Trablusgarp'taki görevinin ardından Balkan Savaşı'na katılmak üzere Çatalca'ya geçti. I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine Kafkasya Cephesi'nde görev aldı. Görevi, Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Ruslara bırakılmış olan Kars, Ardahan ve Sarıkamış'ı geri almaktı. Dokuz günlük bir savaştan sonra 23 Aralık 1915 tarihinde Ardahan'a girmeyi başardı. Bu başarısından sonra Binbaşı rütbesine, Çoruh Müfrezesi ile yaptığı hizmetlerden sonra Kaymakam rütbesine terfi etti.

10 Mayıs 1917 tarihinde Garbi Dersim Komutanlığına atandı; savaşın en önemli milis güçlerinden birisini kurdu; Dersimli süvari birlikleri ile Erzincan, Mamahatun ve Erzurum'u geri aldı. Kafkas İslam Ordusu'nun 3. Fırka Komutanı olarak Ahıska'yı kuşattı. Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanması üzerine Ardahan, Kars ve Sarıkamış'ı tahliye ederek Tortum'a çekildi; İngilizlerin baskısı ile Fırka Komutanlığı'ndan alındı.

Ali Rıza Paşa Kabinesi kurulduğunda, 9. Kafkas Fırkası Komutanlığı'na atandı. Ermenistan üzerine yapılan harekâttaki başarısı nedeniyle Miralay rütbesine terfi etti.

Deli Halid Paşa · diğer bölümler

← Deli Halid Paşa profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1883

    Deli Halid Paşa veya Halid Karsıalan (1883, İstanbul - 14 Şubat 1925, Ankara), Çerkes asıllı Osmanlı ve Türk asker ile siyasetçidir.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1901

    1901 yılında Kuleli Askeri İdadisi'nden 1904 yılında Mekteb-i Harbiye'den Teğmen olarak mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1907

    1907 yılında Erkan-ı Harbiye Mektebi'ni Kurmay Yüzbaşı olarak bitirdi.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1908

    1908 yılında II.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1910

    1910 yılının Haziran ayında Trablusgarp Savaşı'na katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1915

    Dokuz günlük bir savaştan sonra 23 Aralık 1915 tarihinde Ardahan'a girmeyi başardı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1917

    10 Mayıs 1917 tarihinde Garbi Dersim Komutanlığına atandı; savaşın en önemli milis güçlerinden birisini kurdu; Dersimli süvari birlikleri ile Erzincan, Mamahatun ve Erzurum'u geri aldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1920

    1920 yılının sonlarında Kars ve Sarıkamış'ı, 1921'de de Ardahan'ı düşman işgallerinden kurtardı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1925

    9 Şubat 1925 tarihinde Meclis koridorunda, sırtından tabancayla vurularak yaralandı ve 14 Şubat 1925 tarihinde öldü.

    Miras tek kaynak
  10. 1988

    Mezarı, 1988 yılında Ankara'daki Devlet Mezarlığı'na taşındı.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Kaynaklar

4kaynak kaydı
2farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
10zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Deli Halid Paşa
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    T.C. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı Yayınları, Türk İstiklâl Harbine Katılan Tümen ve Daha Üst Kademelerdeki Komutanların Biyografileri, Genelkurmay Başkanlığı Basımevi, Ankara, 1972, s. 202.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Mehmet Emin Azat, Mecliste Öldürülen Ardahan Milletvekili Deli Halit Paşa, Birikim Gazetesi, 25.05.2011". 29 Eylül 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2011.
    arşiv · www.siyasalbirikim.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Derin Tarih dergisi, sayı 23 (Şubat 2014)
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Deli Halid Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    4 kaynak ve 10 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Âşık Ummani

Kültür & Sanat · d. 1933

aynı alan · kültür & sanat

Demet Bozkurt

Defans mevkiinde oynayan Türk futbolcu · d. 1996

aynı alan · kültür & sanat

Fazıl Önder Sönmez

Kültür & Sanat

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →