Dejanović Hanedanı

Kilise ve manastırlarda bulunan fresklerde çoğunluklu hanedanın üyeleri tasvir edilmiştir. Ancak bu fresklerde tasvir edilen kişilerin Dejan'ın ailesine üye olup olmadıkları bilinmemektedir.

Hanedanın atası sayılan Dejan Kumanovo bölgesine hakim bir Sırp voyvoda'sıydı. Dejan daha sonra Sırp İmparatorluğuna en parlak dönemini yaşatan Stefan Dušan'ın kız kardeşi Teodora-Evdokija ile evlendi. 1346 yılında sebastokrator unvanına sahip oldu. Dejan'ın kökenleri ve ailesi bilinmemektedir. Bazı bilim insanları Dejanović hanedanının Jovan Oliver [en] ile bağlantılı olduğunu ileri sürse de, bu iddia günümüzde bilim camiasında kabul görmemektedir (Fine 1994). K. Jirechek Dejan'ın bir diğer voyvoda olan Manyak Dejan olduğunu iddia etmiştir.

Stefan Dušan 16 Nisan 1346 Paskalya'sında Üsküp'te hanedanın ileri gelenlerini toplar. Bu toplantıya Sırp Başpiskopos'u II. Joanike, Ohrid Başpiskoposu I. Nikolaj, Bulgar patrik Simeon ve Aynoroz'dan çelitli ruhani liderler de katılır. Bu toplantıda Otosefal Sırp Başpiskoposluğu, patrikliğe yükseltilir ve tam bağımsızlık kazanır. Bu durum üzerine yeni Patrik II. Joanike Stefan Dušan'a "Yunan ve Sırpların İmparatoru" sıfatıyla taç giydirir. Dušan bu toplantıda oğlu Zayıf Uroš'a da sembolik bir biçimde "Yunan ve Sırpların Kralı" olarak taç giydirmiştir. Sırp İmparatorluğu'nun bizanslaşması özellikle bu tip seremoni ve unvanlarda da kendini göstermektedir. İmparator olarak Dušan, en üst unvan olan tek otokrat ve imparator unvanına sahipti. Oğluna yaptığı sembolik taç devri dışında zaten yönetimi de elinde bulunduruyordu. İlerleyen yıllarda Sırp soyluları da yükselmeye başladılar. Dušan'ın kardeşi Simeon Uroš [en], kayınbiraderi Jovan Asen [en] ve Jovan Oliver [en] despot unvanını, Dejan ve Branko da sebastokrator unvanını aldılar. Askeri kumandanlar olan Voyvodalar Preljub [en], Vojihna [en] ve Grgur [en] sezar unvanını aldılar.

Dejan'dan 1354 yılında da bahsedilir. Stefan Dušan tarafından yaptırılan Arhiljevica Manastırı kayıtlarına göre, 1355 Ağustosunda, Dušan'ın kardeşi olarak hitap ettiği ("брат царства ми севастократор Дејан") sebastokrator Dejan Skopska Crna Gora doğusunda büyük bir bölgeye hakimdir. Bu bölgede Kumanova ve Preševo [en] ilçeleri de bulunmaktadır. Bölge günümüzde Kumanova, Sredorek [en], Kozjačija [en] ile birlikte Pčinja'nın büyük bir kısmını oluşturur. Dejan'ın Arhiljevica Manastırını yenilemek yerine yeniden inşa etmesi onun sahip olduğu ekonomik gücü de gözler önüne sermektedir. Hizmetine verilen köyler dışında, Dušan Dejan'a bir kilise, Koznica Kričanovska, Strojkovo köylerini ve Gospoždino Polje metochion'unu vermiştir.

Dejan gerek Dušan yönetimi altındaki dönemde gerekse Dušan'ın ölümünü izleyen imparatorluğun çöküş döneminde en önemli figürlerden biriydi. Öyle ki İmparator Stefan Dušan yönetiminde, despot Jovan Oliver, kardeşi Bogdan ve sebastokrator Dejan neredeyse doğu Makedonya'nın tamamında hakimiyet kurmuşlardı. Dušan'ın askeri faaliyetlerinde de destekçisi olmasına rağmen Dejan'ın adına askeri kayıtlarda rastlanmaz. Dejan'ın ardılları Dušan'ın başarılarında Dejan'ın büyük katkısı olduğunu ileri sürmektedirler. Onun Sırbistan dışındaki önemi tarihsel bir başka olayla anlaşılabilir. VI. Innocentius 1355 yılında ona Katolik kilisesi ve Sırp Ortodoks kilisesinin birleştirilmesi yolunda destek istediği bir mektup yazmıştır. (Bu tarz mektuplar genelde kiliselerin en soylularına gönderilirdi).

Dejan Ağustos 1355 sonrası despot unvanını almıştır. 1355 yılı İmparator Stefan Dušan'ın öldüğü yıl olduğu için unvanı kimden aldığı konusu tartışmalıdır. Ancak olası gözüken unvanın V. Stefan Uroš yönetiminde verildiğidir. Despot olarak Dejan Güney Morava, Pčinja, Skopska Crna Gora ve doğuda yukarı Struma nehri ile Velbuzhd'ı içeren, açık bir biçimde daha geniş bir alanın hakimi olmuştur. Dönemin tek despotu olan Jovan Oliver'den devraldığı bu unvanla birlikte, imparatorluktaki en önemli unvanı elinde bulunduruyordu.

1356'da, Dejan'ın kızkardeşi Teodora, Zeta bölgesinin hakimi Žarko [en] ile evlendi. Bu evlilikten 1363 yılında Mrkša [en] dünyaya geldi.

Knez Vojislav Vojinović [en]'in 1363 Aralığındaki ölümüne değin, Yunan toprakları üzerindeki Sırp soyluları kendilerini hırslı göstermeye başladılar. Eski dönem Sırp soyluluğuna kıyasen, bu dönemde birçok soylu, birçok unvan elde etti. Örneğin despot unvanını Dejan ve Vukašin, sebastokrator unvanını Vlatko ve farklı soylular da elinde bulunduruyordu. Özgürlük ve bölgelere hakim olmanın getirdiği bir zenginlik söz konusuydu. Knez Vojislav hayattayken, onun etkisi ve bölgede sahip olduğu güç, Sırp soylularını kontrol altında tutuyordu. Ancak onun ölümünün hemen ardından Vukašin imparatorluk üzerinde belirleyici bir etki kazandı. Sırp topraklarındaki soyluluk bu olayla birlikte alarma geçmese de, Vukašin'in hırsı ve gücü eline geçirdikten sonraki faaliyetleri iki grup arasında yükselen bir düşmanlığın temellerini oluşturdu.

Jovan Oliver ve Dejan yaklaşık 1365 yılında ya da daha önceki bir tarihte öldüler. Bu tarih aynı zamanda Vukašin'in İmparator V. Stefan Uroš'a eş değer biçimde kral olarak taç giydiği tarihtir. Mandić'e göre Dejan 1358 yılında ölmüş ve bu tarihe kadar voyvoda olan Vukašin bu ölümle birlikte despotluğa yükselmiş, Vukašin'den boşalan voyvodalığa da kardeşi Jovan Uglješa yükselmiştir.

Dejan'ın ölümünden sonra onun bölgesi Žegligovo ve Yukarı Struma dışındaki bölgeler soylu Vlatko Paskačić'e tahsis edilmiştir. 1365 yılına kadar hakkında önemli kayıtlar bulunmayan Vukašin Mrnjavčević Vojislav'ın ölümü sonrası neredeyse Makedonya'da hüküm süren en güçlü kişi haline gelmiştir. Öte yandan Dejan ve Makedonya'da statüsü bir hayli yüksek olan despot Jovan Oliverdöneminde Vukašin'in yükselişi zaten pek olası değildi. Vukašin'in kardeşi Jovan Uglješa'nın Serez ve oblest bölgesini alarak Dejan'ın bölgesini bölmeye yönelik girişimlerde bulunduğu düşünülür. Bu dönemde kimse Dejan'ın daha sonraları çok önemli hale gelecek olan çocukları ile ilgilenmiyordu. Dejan'ın ölümü Vukašin ve onun kardeşi Jovan Uglješa'ya avantaj sağlasa da, çok geniş bir bölgesel genişlemeyi beraberinde getirmemiştir.

Jovan [en], tıpkı babası gibi İmparator Uroš'tan despot unvanını almıştır. Jovan Oliver'in hakimiyet kurduğu bölgelerin çoğu daha sonra kardeşlerine dağıtılmıştır. Jovan Oliver'in oğullarının bölgeyi neden almadıkları bilinmemektedir. Sırp tarihçi Vladimir Ćorović bu durumu kargaşa ve düzensizlik olarak g