Kısaca kimdir?
Binyamin "Bibi" Netanyahu (d. 21 Ekim 1949, Tel Aviv), 2022'den beri İsrail Başbakanı olarak görev yapan İsrailli bir politikacı ve diplomattır. Daha önce 1996-1999 ve 2009-2021 yılları arasında başbakanlık yapmış olan Netanyahu, İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanıdır.
Tel Aviv'de doğan Netanyahu, Batı Kudüs ve Amerika Birleşik Devletleri'nde büyüdü. 1967'de İsrail Savunma Kuvvetleri'ne katılmak üzere İsrail'e döndü ve Sayeret Matkal özel kuvvetlerinde görev yaptı. 1972'de ABD'ye döndü ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden mezun olduktan sonra Boston Consulting Group'ta çalıştı. 1978'de İsrail'e geri döndü ve Yonathan Netanyahu Terörle Mücadele Enstitüsü'nü kurdu. 1984 ile 1988 yılları arasında Netanyahu, İsrail'in Birleşmiş Milletler Büyükelçisiydi. Netanyahu, 1993'te Likud'un başkanlığına seçilmesinin ardından muhalefet lideri olarak öne çıktı. 1996 genel seçimlerinde Netanyahu, halk oylarıyla doğrudan seçilen ilk İsrail başbakanı oldu. 1999 seçimlerinde yenilgiye uğrayan Netanyahu, özel sektöre geçti. Dışişleri ve Maliye Bakanı olarak görev yaptı ve ekonomik reformlar başlattıktan sonra Gazze'den çekilme planı nedeniyle istifa etti.
Netanyahu, 2005'te Likud'un başına geri döndü ve 2006 ile 2009 yılları arasında muhalefet liderliğini üstlendi. 2009 yasama seçimlerinden sonra bir koalisyon kurdu ve tekrar başbakan oldu. Netanyahu, 2016'dan itibaren Donald Trump'a olan yakınlığını temel çekiciliğinin merkezine koydu. Trump'ın ilk başkanlığı döneminde ABD, Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıdı, Golan Tepeleri üzerindeki İsrail egemenliğini kabul etti ve İsrail ile Arap dünyası arasında İbrahim Anlaşmaları'na aracılık etti. Netanyahu, uluslararası hukuka göre yasadışı sayılan işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerini genişletmesi nedeniyle eleştirilere maruz kaldı. 2019'da Netanyahu, güveni kötüye kullanma, rüşvet ve dolandırıcılık suçlamalarıyla yargılandı ve başbakanlık hariç tüm bakanlık görevlerinden istifa etti. 2018-2022 İsrail siyasi krizi, Netanyahu ve Benny Gantz arasında bir rotasyon anlaşmasına yol açtı. Bu anlaşma 2020'de çöktü ve 2021 seçimlerine yol açtı. Haziran 2021'de Netanyahu başbakanlıktan alındı, ancak 2022 seçimlerinden sonra geri döndü.
Netanyahu'nun başbakanlık dönemleri, demokratik gerileme ve otoriterliğe doğru bir kayma olarak algılanan nedenlerle eleştirildi. Netanyahu'nun koalisyonu, 2023 yılının başlarında büyük çaplı protestolarla karşılanan yargı reformunu hedefledi. Aynı yıl Hamas liderliğindeki Filistinli grupların 7 Ekim saldırıları Gazze savaşını tetikledi ve Netanyahu, güvenlik zaafı ve İsrailli rehinelerin iadesini sağlayamaması nedeniyle ülke çapında protestolarla karşı karşıya kaldı. Ekim 2024'te bir suikast girişiminden kurtuldu ve Hamas'ın önemli bir müttefiki olan Hizbullah'ın askeri yeteneklerini yok etme hedefiyle Lübnan'ı işgal emri verdi. Aralık 2024'te Esad rejiminin düşmesinden sonra Netanyahu, Suriye'yi işgal etti. Ayrıca, On İki Gün Savaşı'na dönüşen 2025 İsrail'in İr
Erken siyasi kariyeri, 1988-1996
—Erken siyasi kariyeri, 1988-1996
1988 İsrail Yasama seçimlerinden önce Netanyahu İsrail'e geri döndü ve Likud Partisi'ne katıldı. Likud merkezinin iç seçimlerinde Netanyahu beşinci sırayı aldı. Sonra 12th Knesset'e Knesset üyesi olarak seçildi ve önce Dış İşleri Bakanı Moşe Arens ve sonra David Levy‘nin yardımcısı olarak seçildi. Netanyahu ve Levy işbirliği yapamadı ve ikisinin arasındaki rekabet sonraları daha da şiddetlendi. 1991 Madrid Konferansı süresince Netanyahu İsrail başbakanı İzak Şamir‘in başkanlığını yaptığı delegasyonun üyeleri arasındaydı. Madrid Konferansının ardından Netanyahu İsrail Başbakanlık Ofisine Yardımcı bakan olarak atandı. 1992 İsrail yasama seçimlerimde Likud Partisi'nin yenilgisinin ardından, Likud Partisi liderini seçmek için bir seçim düzenledi ve zafer Benny Begin'i mağlup eden Netanyahu'nundu. Shamir 1992'de Likud'un yenilgisinin hemen ardından istifa etti. İzak Rabin suikastının ertesinde, geçici olarak yerine geçen Şimon Peres düzeni bir an önce sağlamak adına erken seçim çağrısında bulundu. Netanyahu 26 Mayıs 1996'da yapılan seçimlerde Likud'un adayıydı ve bu seçimler İsraillilerin ilk kez başbakanlarını direkt olarak seçtikleri seçimlerdi. Netanyahu kampanyasını yürütmesi için Amerikalı Arthur Finkelstein ile anlaştı. İsrail içinde Amerikan seçimlerini andıran bu kampanya çok fazla saldırıya ve eleştiriye uğrasa da etkili oldu. Netanyahu seçimleri kazandı ve İsrail'de doğmuş en genç başbakan oldu. İzak Rabin Kudüs'te İsrail Devleti kurulmadan önce Filistin'in İngiliz mandası yönetiminde doğmuştu. Netanyahu'nun ön seçimlerin favorisi Shimon Peres'e karşı kazanması birçok kişiyi şaşırttı. Peres'in düşüşündeki hızlandırıcı etki ise seçimlerden kısa bir süre önce Mart 1996‘da Filistinlilerin iki intihar bombacısıyla 32 kişiyi öldürmesi oldu. Peres bu saldırıya engel olamadı, Peres'den farklı olarak Netanyahu Arafat'a güvenmedi ve barışın sağlanması için terörle mücadele sürecinin sürdürülmesini savundu. Zaten kampanyasını da “Netanyahu: Güvenli bir barış yapmak için” olarak yürüttü. Netanyahu'nun başbakanlık seçimlerini kazanmasına rağmen, İşçi partisi Knesset seçimlerini kazandı.
Binyamin Netanyahu · diğer bölümler
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.