biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat & Tiyatro
  3. Aydın Arıt
Oyun ve Roman Yazarı, çevirmen · 1928–2003

Aydın Arıt

Aydın Arıt, kentli insanın ruhsal portresini ve varoluşsal sancılarını sahneye taşıyan öncü Türk tiyatro oyunu ve roman yazarıdır. Toplumsal eleştiriden ziyade bireyin psikolojik derinliklerine odaklanan eserleriyle tanınan sanatçı, aynı zamanda Türkçeye kazan...

Hayat çizgisi 4 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
192819702003
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Aydın Arıt (d. 1928, İstanbul - ö. 9 Aralık 2003, Göztepe, İstanbul), Türk tiyatro oyunu ve roman yazarı, roman çevirmeniydi. Kentli insanın her türlü halini anlatan, toplumsal düzen eleştirisinden çok kişilerin ruhsal durumlarına odaklanan oyunlar yazdı. Ayrıca üç roman yazdı, birçok polisiye romanı Türkçeye çevirdi.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1928

    Doğum ve Erken Yıllar

    1928 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1951

    1951'de yeniden görebilmeye başlayınca Türkiye'ye döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1958

    1958'de Yeni İstanbul Gazetesi'nde önce Son Penaltı isimli öyküsü, ardından tefrika halinde Siyamlı İkizler romanı yayınlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1959

    Sapıklar isimli romanı Ceylan Matbaası tarafından 1959'da basıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1960

    Arıt 1960'larda toplumu ve dönemi yansıtan tiyatro oyunları yazmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  6. 1965

    Tek perdelik Bal Sineği oyunu ilk defa 3 Ekim 1965'te Ankara Oda Tiyatrosu'nda sahnelendi.

    İlk üretimler tek kaynak
  7. 1966

    Arıt 1966'da TRT Radyo Oyunu Yarışması'nda İşlerde Bozukluk ile birincilik, Beberuhiler ile mansiyon kazandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1967

    Bu oyun 4 Şubat 1967'den itibaren Bursa Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu'nda sahnelenmeye başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  9. 1970

    Bunlar 1970'lerde Milliyet Yayınları tarafından yayınlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1973

    Arıt'ın Uçamayan Kuşlar Tutulur isimli oyunu 1973-74 sezonunda Yeni Sahne'de oynandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1974

    Muhsin Ertuğrul'ın İstanbul Şehir Tiyatroları'nın yönetimine dönmesi sonrasında tecrübeli yazarlardan çocuk oyunu istemesi üzerine Arıt, Masal Masal Matitas'ı yazdı ve oyun 1974-75 sezonunda Şehir Tiyatroları'nda sahnelendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1975

    Bu oyun daha sonra 1975'te Devlet Tiyatroları tarafından sahnelendi, 1988'de ise aynı adla TV filmi olarak çekildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1976

    Arıt 1976'da Beşgen, 1979'da Güneşi Parlatanların Gölgesinde oyunlarını yazdı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1984

    Ayrıca Çin Masalları üst başlığıyla çevirdiği İyi Geceler, Oduncunun Dileği ve Papatya Masalı Cem Yayınları tarafından 1984'te basıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 2003

    9 Aralık 2003, Göztepe, İstanbul), Türk tiyatro oyunu ve roman yazarı, roman çevirmeniydi.

    Önemli eserler tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Yazarlık öncesi hayatı

Arıt, petrol mühendisi Ahmet Bey ile Kâmuran Hanım'ın oğlu olarak 1928'de İstanbul'da dünyaya geldi. Ailesi, Çerkes Sürgünü sonrasında Türkiye'ye yerleşmiş, Abhaz-Adıge kökenli bir aileydi. Babasını küçük yaşta kaybetti. Annesinin başka biriyle evlenmesi sonrasında halasının yanında büyüdü. Amcası yazar Fikret Arıt idi. Ayrıca Halil Kut Paşa eniştelerinden biriydi.

Robert Koleji'nden mezun olduktan sonra, Amerika'ya gitti. Burada bir anlık kararla, kıyıdaki bir Türk şilebine gemici olarak katıldı ve iki yıl boyunca dünyayı dolaştı. Afrika'da sıcak çarpması sonucu geçici körlük yaşadı, uzun süre hastanede tedavi gördü. 1951'de yeniden görebilmeye başlayınca Türkiye'ye döndü.

02Yazarlığı

Arıt geri döndükten sonra garsonluk, işçilik, büfecilik, gazetecilik gibi işlerde çalıştı. Bir süre sansür kurulunda çevirmenlik yaptı, filmlere altyazı hazırladı. Arıt bu dönemde küçük hikâyeler ve radyo oyunları ile yazarlığa başladı. 1958'de Yeni İstanbul Gazetesi'nde önce Son Penaltı isimli öyküsü, ardından tefrika halinde Siyamlı İkizler romanı yayınlandı. Sapıklar isimli romanı Ceylan Matbaası tarafından 1959'da basıldı. Maj Sjöwall ve Per Wahlöö'nün Martin Beck polisiye dizisine ait pek çok romanı Türkçeye çevirdi. Bunlar 1970'lerde Milliyet Yayınları tarafından yayınlandı. Ayrıca Çin Masalları üst başlığıyla çevirdiği İyi Geceler, Oduncunun Dileği ve Papatya Masalı Cem Yayınları tarafından 1984'te basıldı.

Arıt 1960'larda toplumu ve dönemi yansıtan tiyatro oyunları yazmaya başladı. Tek perdelik Bal Sineği oyunu ilk defa 3 Ekim 1965'te Ankara Oda Tiyatrosu'nda sahnelendi. Bu oyun daha sonra 1975'te Devlet Tiyatroları tarafından sahnelendi, 1988'de ise aynı adla TV filmi olarak çekildi. 1965'te ayrıca Arıt'ın Turistik Oyun isimli radyofonik oyunu da seslendirildi. Arıt 1966'da TRT Radyo Oyunu Yarışması'nda İşlerde Bozukluk ile birincilik, Beberuhiler ile mansiyon kazandı. Beberuhiler oyununu daha sonra Aya Bir Yolcu adıyla iki perdelik sahne oyununa dönüştürdü. Bu oyun 4 Şubat 1967'den itibaren Bursa Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu'nda sahnelenmeye başladı. Arıt'ın Uçamayan Kuşlar Tutulur isimli oyunu 1973-74 sezonunda Yeni Sahne'de oynandı. Arıt bu oyunla Ankara Sanat Sevenler Derneği'nin en iyi oyun yazarı ödülünü aldı. Arıt 1976'da Beşgen, 1979'da Güneşi Parlatanların Gölgesinde oyunlarını yazdı. Sonuncusu aynı yıl Cem Yayınları tarafından basıldı ve yazarın ölümüne kadar yayımlanmış tek oyunu olarak kaldı. Bunların dışında 9 oyun daha yazan Arıt'ın 14 oyunu ölümünden sonra Mitos Boyut Yayınları tarafından basıldı.

Çocuk oyunları da yazan Arıt'ın Kuş adlı oyunu, 1970'te TRT Sanat Ödülleri Yarışması'nda başarı ödülü kazandı. Muhsin Ertuğrul'ın İstanbul Şehir Tiyatroları'nın yönetimine dönmesi sonrasında tecrübeli yazarlardan çocuk oyunu istemesi üzerine Arıt, Masal Masal Matitas'ı yazdı ve oyun 1974-75 sezonunda Şehir Tiyatroları'nda sahnelendi. Arıt çocuklar için bir de Bostan isimli radyofonik oyun yazdı.

03Romanları 3 kitap · kapaklı raf
3 kitap 2004 → 2006 · 2 yıl

Künyeler Vikipedi maddesindeki eser listesinden ayrıştırıldı. Kapağı bulunamayan kitaplar künyesinden dizildi.

04Ödülleri
  • 1966 - Sanat Sevenler Derneği - Övgüye Değer Görülenler - Bal Sineği
  • 1966 - TRT Radyo Oyunu Yarışması
  • İşlerde Bozukluk - birincilik
  • Beberuhiler - mansiyon
  • 1970 - TRT Sanat Ödülleri Yarışması Başarı Ödülü - Kuş
  • 1974 - Sanat Sevenler Derneği - En İyi Yerli Oyun Yazarı Ödülü - Uçamayan Kuşlar Tutulur
  • İşlerde Bozukluk - birincilik
  • Beberuhiler - mansiyon
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Aydın Arıt Muhsin Ertuğrul Berkun Oya Ahmet Sami Özbudak Gökhan Erarslan
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Aydın Arıt hayat hikâyesinde anıyor Muhsin Ertuğrul

    “Muhsin Ertuğrul'ın İstanbul Şehir Tiyatroları'nın yönetimine dönmesi sonrasında tecrübeli yazarlardan çocuk oyunu istemesi üzerine Arıt, Masal Masal Matitas'ı yazdı ve oyun 1974-75...”

  • Aydın Arıt kendi hikâyesinde anılıyor Berkun Oya

    “Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülleri (2013) Aydın Arıt Yılın Yazarı Ödülü, Babamın Cesetleri • Heidelberg Stückemarkt (2011) En İyi Yönetmen Ödülü, Güzel Şeyler Bizim Taraf...”

  • Aydın Arıt kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Sami Özbudak

    “Yeni Tiyatro Dergisi Emek ve Başarı Ödülleri kapsamında Aydın Arıt Yılın Oyun Yazarı Ödülü'nü aldı.”

  • Aydın Arıt kendi hikâyesinde anılıyor Gökhan Erarslan

    “• Zafer Adımları - Diyarbakır Devlet Tiyatrosu Yön: Mümtaz Aydoğan MENGİ / 2022 • Bir Düş Gibi (Cahide Sonku) - İzmir Devlet Tiyatrosu Yön: Ebru Nil AYDIN / 2020 • Orijinal Günahla...”

05

Kaynaklar

4kaynak kaydı
2farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Aydın Arıt
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Birleşik Kafkasya Derneği[ölü/kırık bağlantı] web sitesindeki Aydın Arıt biyografisi
    bkd.org.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Bir Düş Gezgini Aydın Arıt", Aziz Erhan, Yeni Tiyatro Dergisi, Sayı:1 - Eylül-Ekim 2007
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Aydın Arıt'la Yeniden Buluşurken", Sema Göktaş, Yeni Tiyatro Dergisi, Sayı:1 - Eylül-Ekim 2007
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Aydın Arıt” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    4 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Cemal Sahir

Operet Sanatçısı, tenor ve Rejisör · 1900–1973

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Recep Bilginer

Gazeteci, oyun Yazarı · 1922–2005

aynı alan · edebiyat & tiyatro

Yiğit Sertdemir

Yönetmen, oyun Yazarı, oyuncu ve Dekor Tasarımcısı · d. 1979

Edebiyat & Tiyatro alanındaki tüm profiller →