Kısaca kimdir?
Ay Dede veya Ay Ata (Eski Türkçe: 𐰖:𐱃𐰀) - Tengricilik inancında ay tanrısı olarak görülebilecek bir kutsal varlıktır ve Gök Aleminin altıncı katında oturur. Bu inanca göre Ay Dede insanların ilk büyükbabası ve Gün Ana ilk büyükannesidir.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Diğer Türk dillerinde
- Tuvaca Ай Ата
- Özbekçe Oy Ota
- Tatarca Ай Әти / Ата or Ay Ata
- Kazakça Ай Ата
- Çuvaşça Уйăх Атте or Уйӑх Ашшĕ
- Başkurtça Ай Атай
- Yakutça Ый Аҕа
- Türkmence Aý Ata
- Uygurca ئاي ئاتا
- Osmanlıca آى آتا
- Kırgızca Ай Ата
- Altayca Ай Ада
- Hakasça Ай Аба or Ай Ада
- Balkarça Ай Ата
02.2Tanımı
Günümüz Türkiye'sinde Gün Ana inancı artık kalmadıysa da, Ay Dede inancı çocuksulaştırılarak da olsa sürmektedir. Ay, çocuklara Ay Dede olarak tanıtılmaktır. Uyku ve uyku vakti ile özdeştirilir. Çocuğa "yatağına yatarsa, Ay Dede sana masal anlatacak" denir ve çocuğun yanında ya masal kitabı okunur ya da bir masal anlatılır.
Memlükler (Kölemenler) döneminde Mısır’da yaşamış olan Türk tarihçisi Aybek-üd Devâdârî’nin Türklerin kökeni üzerine anlattığı "Ay Atam Efsanesi"nde mağarada türeyiş motifi yer alır. Bu öyküye göre Türklerin ilk atası olan Ay Ata, bir mağarada ortaya çıkmıştır. Bu mağara Ay Ata’nın doğumuna (Aybek-üd Devâdârî’nin ifadesiyle) bir "ana rahmi" görevi yapmıştır. Bozkurt Efsanesi'ndeki kurdun yaralı Türk'ü kaçırıp beslediği mağara da böyle bir Ata mağarasıdır ve her yıl bu mağarada törenler yapılırdı. Ata Mağarası inancı ve geleneği eski dönemlerde Türkler arasında oldukça yaygındır. İşte Ay Ata da böylesi bir mağarada vücut bulmuştur.
Yakutlarda Ay Tangara (Ay Tanrı) yaratıcı olarak görülür ve kartal kılığına girerek Yaşam Ağacının üzerinde dolaşır.
02.3Ay Dede efsaneleri
- Ay Dede ve Yetim Kız
- Ay Dede ve Yedi Kafalı Dev Savaşı
- Ay Dede ve Kurtlar
- Babası Ay Olan Çocukların Efsaneleri
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Ay Ata hayat hikâyesinde anıyor Gün Ana
“Bu inanca göre Ay Dede insanların ilk büyükbabası ve Gün Ana ilk büyükannesidir.”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Turgay Atasü
“Turgay Atasü, (1934, Ankara - 20 Ağustos 2022, İstanbul), Türk doktor, akademisyen.”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Ergin Ataman
“Babası İbrahim Nuray Ataman, annesi Gülten Ataman'dır.”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Tolon Tosun
“Uzun yıllar çoğu Kabataş mezunu arkadaşları (Oktay Atasü, Prof.Dr.Turgay Atasü, Aydın Boysan, Hasan Pulur, Prof.Dr.Tarık Minkari, Erdoğan Bozok, merhum Yalçın Çıkınoğlu, Turgay Çek...”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Hayır Bey
“1504'te Şam Valisi olan kardeşi öldü ve yerine Halep Valisi Emir Sibay atandı.”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Millî Savunma Bakanlığı Arşiv ve Askerî Tarih Daire Başkanlığı Arşivi
“Arşiv, 13 Kasım 2019 tarihli kadro düzenlemesi ile MSB Arşiv Hizmetleri Şube Müdürlüğü, Genelkurmay ATASE Daire Başkanlığı ve Genelkurmay Basımevi Müdürlüğü birleştirilerek Arşiv v...”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Abidin Ünal
“2008 yılında Korgeneral rütbesine terfi ederek Genelkurmay ATASE ve Denetleme Başkanlığı görevine atandı.”
-
Ay Ata kendi hikâyesinde anılıyor Akın Öztürk
“2009 yılında korgeneral rütbesine terfi ederek Genelkurmay ATASE Başkanlığına atandı ama 2.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.