Asporça Hatun

Asporça Hatun'un kökeni tartışmalıdır. Bazı kaynaklarda onun Bizans İmparatoru III. Andronikos Palaiologos ile Savoylu Anna'nın kızı olduğu ileri sürülür. Ancak bu görüş, III. Andronikos ile Asporça Hatun'un yaklaşık aynı dönemde doğmuş olmaları nedeniyle kronolojik açıdan sorunludur. Başka bir görüş ise Asporça Hatun'un Bizans imparatorluk hanedanı Paleologos ailesinin bir mensubu olduğu yönündedir.

Prenses Asporça'nın en büyük oğlu ve doğum tarihi bilinen çocuklarının tek olanı Şehzade İbrahim 1310 yılında doğduğundan, Asporça o yıl veya ondan kısa bir süre önce Orhan Gazi ile evlendi. Ancak evliliğe rağmen savaş devam etti. Evlilikten sonra Asporça Hatun da Orhan Gazi'nin ilk eşi Nilüfer Hatun gibi İslamiyeti kabul ederek Müslüman oldu. Bu evlilikten Eskişehir Sancak beyi olacak olan Şehzade İbrahim, Fatma Hatun, Şehzade Şerefullah ve Selçuk Hatun doğmuştur.

1323 yılında kurmuş olduğu vakfiyesinde oğlu Şehzade İbrahim'i mütevelli tayin etti. Hayır hasenatı ile halkın sevdiği bir kadın olmuştur. Vakfedilen mülklerine gelirine konan şartlar ise şöyle sıralanmaktadır: Pazartesi ve cuma geceleri üç hafızın Asporça Hatun ve çocuklarına Kur'an okuması, Ramazan ve Kurban Bayramlarında fakirlere yemek dağıtılması, kandil gecelerinde kandillerin yakılması.

Osman Gazi gelinine Narlı, Kiyaklı, Çepni, Yörüklü ve Frenkli köylerini ve daha birçok araziyi hibe etmiştir.

1362 yılında Orhan Gazi vefat edince tahta Nilüfer Hatun'dan olan oğlu I. Murad çıktı. Bazı kaynaklara göre Şehzade İbrahim, kardeşi Murad’ın saltanatını kabul etmeyerek isyan etmiş; bunun üzerine I. Murad’ın emriyle idam edilmiştir.

1362 yılından sonra Asporça Hatun, ölümünün ardından Bursa'da Orhan Gazi'nin türbesine defnedildi. Ancak yüzyıllardır süren deprem ve yangınlar nedeniyle 19. yüzyılda Bursa'nın padişah türbeleri onarılmış olup, şu anda Asporça Hatun ve büyük oğlu Şehzade İbrahim'in lahitleri I. Osman'ın türbesinde bulunmaktadır.

Asporça Hatun'a izafe edilen kabre asılı levhadaki manzume, İbrahim Hoci ve Ahmed Tevhid tarafından Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası'nda yayımlanmıştır:

" Der-i deryâ-yı ismet zevce-i Sultan Orhan'dır, Nişîn-i mesned-i mahrem serây-ı sultân-ı zî-şandır. Severdi muktezâ-yı şefkati şehzâdesin gâyet, Elinden gideli ferzendi İbrahim giryândır. Düşüp ferzendinin ardına gitti ravza-i huld'a, O matemle giden ukbâya bu Asporçe Sultan'dır."

"İffet denizinin incisi, Sultan Orhan'ın eşidir. O şanslı harem dairesinin en yüce makamında oturandır. Şefkatli yaratılışı gereği şehzadesini çok severdi, Öyle ki oğlu İbrahim elinden gideli beri gözü yaşlıdır. Evladının acısına dayanamayıp ebedi cennet bahçesine gitti; Dünyadan öte aleme o büyük yasla giden, işte bu Asporçe Sultan'dır."

• Atv'de yayınlanan 2025 Kuruluş Orhan dizisinde Alina Boz tarafından canlandırılımıştır.