Kısaca kimdir?
Amasya Protokolü veya Amasya Görüşmeleri, İstanbul Hükümeti ile Heyet-i Temsiliye arasında 22 Ekim 1919'da yapılan protokoldür.
Mustafa Kemal Paşa, Rauf Orbay ve Bekir Sami Beyler ile birlikte 18 Ekim 1919'da Amasya'ya gelerek Salih Paşa ile 20 Ekim'de Amasya Görüşmesine başladılar ve Sivas Kongresince kabul edilen esaslar üzerinde görüşmeler başladı.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat hikâyesi
02.1Görüşülen maddeler
- Sivas Kongresince kabul edilmiş bulunan esaslar üzerinde görüşmeler 22 Ekim'e kadar sürdü ve taraflar şu esaslar üzerinde anlaştılar:
- Türk illerinin düşmana şu veya bu suretle terk olunmaması, hiçbir himaye ve manda kabul edilmemesi, Türk vatanının bütünlüğünün ve bağımsızlığının korunması
- Müslüman olmayan topluluklara Türk memleketlerinin siyasi egemenlik ve sosyal dengesini bozacak biçimde ayrıcalıklar verilmemesi
- Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin hukuki bir kurul olmak üzere İstanbul Hükûmeti tarafından tanınması
- İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında barışın kurulması için toplanacak konferansa Heyet-i Temsiliye tarafından da uygun görülen kimselerin gönderilmesi
- Osmanlı Meclis-i Mebûsan'nın İstanbul'da toplanmasının güvenlik bakımından uygun olmadığı
- Son madde, yani meclisin İstanbul dışında toplanacağı hükmü, anayasaya aykırı olacağı gerekçesiyle İstanbul Hükûmeti tarafından kabul edilmedi. Mustafa Kemal Paşa da ısrar etmedi. Amasya'da varılan anlaşma ile İstanbul Hükûmeti Heyet-i Temsiliye'yi resmen tanımış oluyordu
- Ancak Sadrazam Ali Rıza Paşa'nın kısa sürede istifa etmek zorunda kalışı İstanbul'da Heyet-i Temsiliye ile görüşme ve işbirliği yanlısı kanadı zayıflatmış ve İstanbul Hükûmeti yeniden Anadolu'daki harekete karşı bir tavır takınmıştır
02.2Karar tutanakları
- 20 Teşrinievvel 35'ten 22 Teşrinievvel 35 tarihine kadar Amasya'da Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Heyet-i Temsiliyesi âzasından Mustafa Kemal Paşa, Rauf ve Bekir Sami Bey arasında cereyan eden müzakeratın zabıtnamesidir
- Osmanlı kavminin hükümdarlarına karşı asırlardan beri muhafaza eyledikleri rabıta-i kudsiye memleketi maruz kaldığı son felâketler muvacehesinde bir kat daha kesb-i kuvvet etmiş olup bütün âlem-i İslâm için bugün dahi kâvi ve mukaddes bir istinatgâh ve yegâne penah teşkil eylemekte olan Makam-ı Hilâfet-i İslâmiye ve Saltanat-ı Osmaniyyenin temin-i beka ve mahfuziyeti gayesi Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin hedef-i aslîsi olduğu müdellelen şerh ve tafsil edildikten sonra umumî kongrenin 11 Eylül 1335 tarihli beyannamesi mevaddının tezekkürüne başlandı
- Beyannamenin birinci maddesinde Devlet-i Osmaniye'nin tasavvur ve kabul edilen hududu, Türk ve Kürtlerle meskûn olan araziyi ihtiva eylediği ve Kürtlerin camaat-i Osmaniye'den ayrılması imkânsızlığı izah edildikten sonra bu hududun en asgari bir talep olmak üzere temini istihsali lüzumu müştereken kabul edildi. Maahaza Kürtlerin serbestî-i inkişaflarını temin etmek ve bu surette hukukî ırkıyye ve içtimaiyeye mazhariyet-i müsadat olmaları dahi tervic ve ecnebî tarafından Kürtlerin istiklâli maksad-ı zâhirisi altında yapılmakta olan tezviratın önüne geçmek için de bu hususun şimdiden Kürtlerce malûm olması hususu tensib edildi. Halen ecnebî taht-ı işgalinde bulunan mıntıkadan Kilikya'yı Fransız ve İngilizlerin Arabistan ile Türkiye arasında bir “Etat tampon” vücuda getirmek maksadiyle ana vatandan ayırmak arzusunda bulundukları mevzu-ı bahis edildi. Anadolu'nun en koyu Türk muhiti ve en mahsuldar ve zengin bir mıntakası olan bu kıtanın hiçbir suretle ayrılmasına muvafakat edilmeyeceği, Aydın'a gelince bunun da daha kat’î bir ehemmiyetle eczâ-yı vatandan gayr-ı kabil-i infikâk olduğu esası umumiyetle kabul edildi. Trakya meselesine gelince burada da İngiliz ve Fransızların Bulgarlar ile Türkler arasında âtiyen bu iki devletin müştereken hareketlerine mâni olmak maksadiyle zâhiren bir hükûmet-i müstakille ve hakikatte bir müstemere tesis ve bu halde Şarkî Trakya'dan dahi Midye–Enez hattına kadar olan mıntakayı bizden ayırmak arzusunda olmaları ihtimali derpiş edildi
- Beyannamenin dördüncü maddesinde anasır-ı gayr-ı müslimeye hâkimiyet-i siyasîye ve muvazenet-i içtimaiyemizi ihlâl edecek mahiyette imtiyazat itasının kabul edilemeyeceğine dair olan fıkra, ehemmiyetli bir surette tezekkür olundu. Bu kaydın, istiklâlimizi fi'len temin için, istihsali mübrem bir taleb mahiyetinde telakkî edilmesi ve bundan yapılacak en ufak bir fedakârlığın istiklâlimizi esaslı bir surette rahnedar eyleyeceği dermiyan edildi. Anasır-ı gayr-ı müslimenin asırlardan beri haiz oldukları bazı imtiyazatın Devletin bugünkü hal-i acz ve ıztırarında ilgası müşkül olduğu da nazar-ı itibara alınmıştır. Mezkûr dördüncü maddede mevzu-ı bahis olan ve anasır-ı hr
02.3Sonucu ve önemi
- Osmanlı yönetimi İstanbul'da toplanması şartıyla Meclis-i Mebûsan'ın açılmasını kabul etti
- Heyet-i Temsiliye'nin rızasını almadan barış görüşmesine gitmeme kararını reddetti
- İstanbul Hükümeti, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni ve Heyet-i Temsiliye'yi tanıdı
- Anadolu hareketi İstanbul hükûmetine karşı siyasal bir başarı kazandı
- İstanbul Hükûmeti, Atatürk'ün deyimiyle Anadolu'ya tabi olmak zorunda kaldı
- İstanbul Hükûmeti Heyet-i Temsiliye'yi tanımak istemedi
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Amasya Protokolü hayat hikâyesinde anıyor Anadolu Hareketi
“• Anadolu hareketi İstanbul hükûmetine karşı siyasal bir başarı kazandı.”
-
Amasya Protokolü hayat hikâyesinde anıyor Rauf Orbay
“Mustafa Kemal Paşa, Rauf Orbay ve Bekir Sami Beyler ile birlikte 18 Ekim 1919'da Amasya'ya gelerek Salih Paşa ile 20 Ekim'de Amasya Görüşmesine başladılar ve Sivas Kongresince kabu...”
-
Amasya Protokolü kendi hikâyesinde anılıyor VI. Mehmed
“Mehmed'in hükûmeti, Amasya Protokolü ile milliyetçilerin taleplerini kabul etmek zorunda kaldı.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.