biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Edebiyat
  3. Ahmet Hamdi Tanpınar
Şair · yazar · siyasetçi · akademisyen · 1901–1962

Ahmet Hamdi Tanpınar Hayatı

Ahmet Hamdi Tanpınar (23 Haziran 1901, İstanbul - 24 Ocak 1962, İstanbul); Türk şair, romancı, deneme yazarı, edebiyat tarihçisi, siyasetçi ve akademisyendir.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1940–1962
190119301962
Eğitim Önemli eserler Eğitim İlk üretimler Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Miras Eğitim
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Ahmet Hamdi Tanpınar (23 Haziran 1901, İstanbul - 24 Ocak 1962, İstanbul); Türk şair, romancı, deneme yazarı, edebiyat tarihçisi, siyasetçi ve akademisyendir.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında öğretmenlik yapan Ahmet Hamdi Tanpınar, "Bursa'da Zaman" şiiri ile geniş bir okuyucu kitlesi tarafından tanınmış bir şairdir. Şiir, hikâye, roman, deneme, makale, edebiyat tarihi gibi birçok türe yönelen Tanpınar, "Yirmi Beş Senenin Mısraları" adı altında beş yazılık bir deneme serisi de yayımlamıştır.

TBMM VII. dönem Maraş milletvekilidir.

02

Hayatı

—Hayatı

23 Haziran 1901'de Şehzadebaşı'nda doğdu. Babası Gürcü asıllı Hüseyin Fikri Efendi, annesi Nesime Bahriye Hanım'dır. Tanpınar, ailenin üç çocuğundan en küçüğüdür. Çocukluğu, kadı olan babasının görev yaptığı Ergani, Sinop, Siirt, Kerkük ve Antalya'da geçti. Annesini Kerkük'te yaptıkları bir yolculuk sırasında 1915'te tifüsten kaybetti. Lise öğrenimini Antalya'da tamamladıktan sonra yükseköğrenim için 1918'de İstanbul'a gitti.

Halkalı Ziraat Mektebinde bir yıl yatılı olarak okuduktan sonra lise öğrencisiyken şiirlerinden tanıdığı Yahya Kemal Beyatlı'nın etkisiyle 1919 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girdi. Burada başta Yahya Kemal olmak üzere Mehmed Fuad Köprülü, Cenab Şahabeddin, Ömer Ferit Kam, Babanzâde Ahmed Naim gibi hocaların derslerine devam etti. 1923 yılında Şeyhî'nin "Hüsrev ü Şirin" başlıklı mesnevîsi üzerine yazdığı lisans teziyle edebiyat fakültesinden mezun oldu.

1923'te Erzurum Lisesinde edebiyat öğretmenliğine başlayan Tanpınar 1926'da Konya Lisesinde, 1927'de Ankara Lisesinde, 1930'da Ankara Gazi Terbiye Enstitüsünde ve 1932'de İstanbul'daki Kadıköy Lisesinde öğretmenlik yaptı. Gazi Orta Muallim Mektebine bağlı Mûsiki Muallim Mektebinin diskoteğinde yer alan plaklar ve okulda görevli Alman hocalar sayesinde klasik Batı müziği ile tanıştı. Güzel Sanatlar Akademisindeki dersleri de Batı plastik sanatlarına karşı ilgisini uyandırdı.

Bu dönemde yeniden şiir yayımlamaya başladı. 1926'da Millî Mecmua'da yayımlanan “Ölü” şiirinden sonra 1927 ve 1928 yıllarında (“Leylâ” şiiri hariç) hepsi Hayat dergisinde olmak üzere toplam yedi şiir yayımladı. İlk yazısı ise 20 Aralık 1928'de yine Hayat dergisinde çıktı.

Şiir dışında ikinci bir çalışma alanı olarak çeviriye başlayan Ahmet Hamdi'nin 1929 yılında biri E.T.A. Hoffmann'dan (“Kremon Kemanı”), diğeri ise Anatole France'tan (“Kaz Ayaklı Kraliçe Kebapçısı”) olmak üzere iki çevirisi yine aynı dergide yayımlandı.

1930 yılında Ankara'da toplanan Türkçe ve Edebiyat Muallimleri Kongresinde, Osmanlı edebiyatının tedrisattan kaldırılması ve okullarda edebiyat tarihinin Tanzimat'ı başlangıç kabul ederek okutulması gerektiğini söyleyen Tanpınar, kongrede önemli tartışmaların doğmasına sebep oldu. Aynı yıl Ahmet Kutsi Tecer ile beraber Ankara'da Görüş dergisini çıkarmaya başladı.

1932 yılında Kadıköy Lisesine atanması üzerine İstanbul'a döndü. Ahmed Hâşim'in vefatıyla boşalan "estetik mitoloji" derslerini vermek üzere 1933'te Sanayi-i Nefise'ye tayin edildi. Tanzimat'ın 100. yıl dönümü dolayısıyla 1939'da eğitim bakanı Hasan Âli Yücel'in emriyle edebiyat fakültesi bünyesinde kurulan "19'uncu asır Türk edebiyatı" kürsüsüne, doktorası olmadığı hâlde, "yeni Türk edebiyatı profesörü" olarak atandı ve Tanzimat'tan sonraki Türk edebiyatının tarihini yazmakla görevlendirildi. Hazırladığı edebiyat tarihinin de etkisiyle 1940'lı yıllarda yazı faaliyetlerini yeni Türk edebiyatı etrafında şekillendirdi. Kitap tanıtım yazıları ve İslam Ansiklopedisi'ne maddeler yazdı. 1940 yılında 39 yaşındayken Kırklareli'nde topçu teğmeni olarak askerliğini yaptı.

1943-1946 yılları arasında Maraş milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulundu. 1946 seçimlerinde parti tarafından aday gösterilmeyince bir süre Millî Eğitim Bakanlığı'nda müfettişlik yaptı. 1948'de akademideki estetik hocalığına ve 1949'da Edebiyat Fakültesindeki kürsüsüne döndü.

1953'te edebiyat fakültesi, Tanpınar'ı altı aylığına Avrupa'ya gönderdi. 1955'te Paris Filmoloji Kongresi'ne katılmak üzere üç haftalığına, 1955'te Venedik Sanat Tarihi Kongresi'ne katılmak üzere bir aylığına, 1957'de Münih Müsteşrikler Kongresi'ne katılmak üzere yine bir haftalığına, 1958'de Venedik'te gerçekleşen felsefe kongresine katılmak üzere bir haftalığına yurt dışına çıktı. 1959'da edebiyat tarihinin ikinci cildi için kaynak toplamak üzere Rockefeller bursuyla bir yıllığına yeniden Avrupa'ya gitti. Yurt dışı seyahatlerinde İngiltere, Belçika, Hollanda, İspanya, İtalya, Almanya ve Avusturya'yı gezerek görme imkânı buldu.

Sağlığı gittikçe bozulan Ahmet Hamdi Tanpınar, 23 Ocak 1962 tarihinde geçirdiği kalp krizi neticesinde İstanbul'da 60 yaşında öldü. Cenaze namazı Süleymaniye Camii'nde kılındı ve Rumelihisarı Âşiyân Mezarlığı'nda Yahya Kemal'in mezarının yanı başına defnedildi. Mezar taşına meşhur "Ne İçindeyim Zamanın" şiirinin ilk iki mısrası yazılmıştır:

"Ne içindeyim zamanınNe de büsbütün dışında..."

Ahmet Hamdi Tanpınar Gayri Menkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu, Yahya Kemal'i Sevenler Derneği ve Fransa'daki Marcel Proust Dostları Derneği üyesiydi.

Ahmet Hamdi Tanpınar · diğer bölümler

← Ahmet Hamdi Tanpınar profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1901

    Doğum ve Erken Yıllar

    1901 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1915

    Annesini Kerkük'te yaptıkları bir yolculuk sırasında 1915'te tifüsten kaybetti.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1918

    Lise öğrenimini Antalya'da tamamladıktan sonra yükseköğrenim için 1918'de İstanbul'a gitti.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1919

    Halkalı Ziraat Mektebinde bir yıl yatılı olarak okuduktan sonra lise öğrencisiyken şiirlerinden tanıdığı Yahya Kemal Beyatlı'nın etkisiyle 1919 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesine girdi.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1920

    Celâl Sahir Erozan'ın bir şiir ve hikâye toplamı şeklinde yayımladığı seriden “Altın Kitap”taki “Musul Akşamları”, yayımladığı ilk şiir oldu (Temmuz 1920).

    İlk üretimler tek kaynak
  6. 1921

    Yahya Kemal'in çıkardığı Dergâh'ta 1921-1923 arasında 11 şiiri yayımlandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1923

    1923 yılında Şeyhî'nin "Hüsrev ü Şirin" başlıklı mesnevîsi üzerine yazdığı lisans teziyle edebiyat fakültesinden mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  8. 1926

    1926'da Millî Mecmua'da yayımlanan “Ölü” şiirinden sonra 1927 ve 1928 yıllarında (“Leylâ” şiiri hariç) hepsi Hayat dergisinde olmak üzere toplam yedi şiir yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1928

    İlk yazısı ise 20 Aralık 1928'de yine Hayat dergisinde çıktı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1929

    Şiir dışında ikinci bir çalışma alanı olarak çeviriye başlayan Ahmet Hamdi'nin 1929 yılında biri E.T.A.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1930

    1930 yılında Ankara'da toplanan Türkçe ve Edebiyat Muallimleri Kongresinde, Osmanlı edebiyatının tedrisattan kaldırılması ve okullarda edebiyat tarihinin Tanzimat'ı başlangıç kabul ederek okutulması gerektiğini söyleyen Tanpınar, kongrede önemli tartışmaların doğmasına sebep oldu.

    Eğitim tek kaynak
  12. 1932

    1932 yılında Kadıköy Lisesine atanması üzerine İstanbul'a döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1933

    Ahmed Hâşim'in vefatıyla boşalan "estetik mitoloji" derslerini vermek üzere 1933'te Sanayi-i Nefise'ye tayin edildi.

    Miras tek kaynak
  14. 1939

    yıl dönümü dolayısıyla 1939'da eğitim bakanı Hasan Âli Yücel'in emriyle edebiyat fakültesi bünyesinde kurulan "19'uncu asır Türk edebiyatı" kürsüsüne, doktorası olmadığı hâlde, "yeni Türk edebiyatı profesörü" olarak atandı ve Tanzimat'tan sonraki Türk edebiyatının tarihini yazmakla görevlendirildi.

    Eğitim tek kaynak
04

Üretimleri

1974 · ESER Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mektupları, Zeyn...

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mektupları, Zeynep Kerman ; genişletilmiş ikinci basım,

eser
1992 · ESER Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Seçmeler, Enis...

Ahmet Hamdi Tanpınar'dan Seçmeler, Enis Batur (YKY,

eser
1995 · ESER Yer Değiştiren Gölge, Nurdan Gürbilek, İ...

Yer Değiştiren Gölge, Nurdan Gürbilek, İstanbul: Metis, .

eser
2002 · ESER Ahmet Hamdi Tanpınar Hazırlayan: Ümit Me...

Ahmet Hamdi Tanpınar Hazırlayan: Ümit Meriç. Ufuk Kitapları, .

eser
2004 · ESER Boşluğa Açılan Kapı, Haluk Sunat (Bağlam...

Boşluğa Açılan Kapı, Haluk Sunat (Bağlam,

eser
2010 · ESER Bir Hülya Adamının Romanı - Ahmet Hamdi...

Bir Hülya Adamının Romanı - Ahmet Hamdi Tanpınar Hazırlayan: Orhan Okay. Dergâh Yay., .

eser
2012 · ESER Haz ve Günah Bir Tanpınar Yorumu, Hazırl...

Haz ve Günah Bir Tanpınar Yorumu, Hazırlayan: İbrahim Şahin, Kapı Yayınları, .

eser
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ahmet Hamdi Tanpın… Abdullah Uçman Ahmet Kutsi Tecer Bedrettin Tuncel Hasan Âli Yücel Ümit Meriç Mesut Uçakan Orhan Pamuk Serkan Keskin
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ahmet Hamdi Tanpınar hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Uçman

    “Abdullah Uçman ile Handan İnci'nin hazırladığı "Bir Gül Bu Karanlıklarda: Tanpınar Üzerine Yazılar" başlıklı derleme, Ahmet Hamdi Tanpınar hakkında 2007'ye kadar yayımlanmış 855 ya...”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar hayat hikâyesinde anıyor Ahmet Kutsi Tecer

    “Aynı yıl Ahmet Kutsi Tecer ile beraber Ankara'da Görüş dergisini çıkarmaya başladı.”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar hayat hikâyesinde anıyor Bedrettin Tuncel

    “Alpay Kabacalı, "Bedrettin Tuncel'e Mektuplar" başlığıyla 7 mektubu derledi.”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar hayat hikâyesinde anıyor Hasan Âli Yücel

    “yıl dönümü dolayısıyla 1939'da eğitim bakanı Hasan Âli Yücel'in emriyle edebiyat fakültesi bünyesinde kurulan "19'uncu asır Türk edebiyatı" kürsüsüne, doktorası olmadığı hâlde, "ye...”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar hayat hikâyesinde anıyor Ümit Meriç

    “• Ahmet Hamdi Tanpınar Hazırlayan: Ümit Meriç.”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar kendi hikâyesinde anılıyor Mesut Uçakan

    “Yazarlar Birliği en iyi yönetmen ödülü - BİRSAD en iyi film • 1995: Ölümsüz Karanfiller • 2005: Anne ya da Leyla • 2006: Anka Kuşu • 1987: Kavanozdaki Adam - TRT (5 bölümlük dizi)...”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar kendi hikâyesinde anılıyor Orhan Pamuk

    “Doğu-Batı sorunsalıyla estetik düzeyde hesaplaşmaya yönelen Ahmet Hamdi Tanpınar ve Oğuz Atay gibi önemli yazarlardan biridir.”

  • Ahmet Hamdi Tanpınar kendi hikâyesinde anılıyor Serkan Keskin

    “• 1998: Hakimiye Milliye Aşevi : Güngör Dilmen • 1999: Bir Yaz Gecesi Dönümü Rüyası : William Shakespeare - İzmit Şehir Tiyatrosu • 2000: Cimri : Moliere - İzmit Şehir Tiyatrosu •...”

06

Kaynaklar

11kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Ahmet Hamdi Tanpınar
    tr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Orhan Okay, Tanpınar, Ahmet Hamdi, İslam Ansiklopedisi" (PDF). 27 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Aralık 2014.
    islamansiklopedisi.info · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "TBMM Albümü". tbmm.gov.tr. 29 Ekim 2012. 11 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2014.
    tbmm.gov.tr · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Gdd, Hüseyin Fikri Efendi". gdd.org.tr Murat Kasap. 5 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2015.
    arşiv · www.gdd.org.tr · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    M. Orhan Okay, Bir hülya adamının romanı: Ahmet Hamdi Tanpınar 5 Şubat 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Dergâh Yayınları, 2010, ISBN 19759951908, 9789759951900, p. 26.
    books.google.com.tr · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Emrah Pelvanoğlu, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Şiir Eleştirilerinde Avrupa Merkezlilik, Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Temmuz 2006" (PDF). 17 Haziran 2009 tarihinde kaynağından...
    thesis.bilkent.edu.tr · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yunus Balcı, Bir Sanatkârın Bilim Adamı Olarak Portresi, Turkish Studies, Cilt 4 /1-I Kış 2009" (PDF). 17 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Aralık 2014.
    turkoloji.cu.edu.tr · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Necati Tonga, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Divan Şiiri Tartışmaları ve Gelenekten Faydalanma" (PDF). 19 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Aralık 2014.
    turkishstudies.net · erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Mehmed Orhan Okay, Bir Hülya Adamının Romanı: Ahmet Hamdi Tanpınar, İstanbul 2010
    erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Abdullah Uçman, Bir edebiyat tarihçisi olarak Tanpınar, Zaman Kitap, Nisan 2012
    erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Turan Alptekin, Ahmet Hamdi Tanpınar: Bir Kültür Bir İnsan, İstanbul 2001
    erişim 29.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ahmet Hamdi Tanpınar” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · edebiyat

Vedat Günyol

Çevirmen, eleştirmen, yayıncı ve yazar · 1911–2004

aynı alan · edebiyat

Şemseddin Yeşil

Yazar, mutasavvıf, din alimi · 1904–1968

aynı alan · edebiyat

Muzaffer Hacıhasanoğlu

Yazar ve Hekim · 1924–1985

Edebiyat alanındaki tüm profiller →