Kısaca kimdir?
Acem Ali, Esir Ali veya Acem İsâ olarak da tanınır, (ö. 1538 veya 1539), Azerî kökenli, Osmanlı İmparatorluğu'nun bilinen ilk başmimarı. İstanbul'un mimarbaşı unvanlı ilk mimarıdır ve yaklaşık 20 yıl Osmanlı'da mimarbaşılık yapmıştır.
Hayatı
—Hayatı
Farklı belgelerde babasının adı Abdülkerim, Abdülvehhap ve Abdullah olarak geçmektedir. Fatma binti Hilal ile evli olan Acem Ali'nin, Hasan Çelebi ve kendi gibi mimar olan Hamza adlı iki oğluyla Şemi, Sitti ve kendisi hayattayken ölen Fatma adlarında üç kızı vardı. Çaldıran Muharebesi sonrasında Tebriz'e giren Sultan Selim tarafından Safevi devletinden 12 Nisan 1515 tarihinde esir alınmıştır. 1519 yılında ise kendisine başmimarlık görevi verilmiştir.
Bir başka kaynağa göre ise 1503, 1504 ve 1505 yıllarında Bayezid Camii inşaatı sırasında mimar Yakub Şah bin Sultan Şah'ın halefi olarak hilat giydirildiği bilgisinden yola çıkılarak, 16. yüzyılın başlarında II. Bayezid'in padişahlığı sırasında Hassa Mimarlar Ocağında görevli olduğunu belirtilmektedir. Acem Ali sonraları Bursa'daki Pirinç Han'ın yapımı, Amasya'daki II. Bayezid Camii ve Dimetoka'daki Dimetoka Sarayı'nın tamiratı ile İstanbul'daki Rumeli Hisarı'ndaki bir hamamın inşası gibi çalışmalarda görev aldı. 1523-24 tarihli belgelerde belirtilen Fatih'te yaptırdığı Mimar Acem Camii ile mektep ve 1537 tarihli belgelerde belirtilen caminin karşısına bir de zaviye yaptırarak küçük bir külliye oluşturdu. Sadrazam Ayas Mehmed Paşa ile yakın tarihlerde öldüğü bilinen Acem Ali, 1538 yahut 1539 yılında vefat ederken, yeni hassa mimarbaşı Mimar Sinan olur. Acem Ali'nin kabri, yaptırdığı caminin haziresinde bulunmaktadır.
Mimar Sinan'ın, Acem Ali'nin üslûbunu sürdürmesi, Acem Ali'nin birçok eserini yenilemesi, tamir etmesi, Acem Ali'nin bazı eserlerinin Mimar Sinan'a mal edilmesine yol açmıştır. Örneğin Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Camii ile İstanbul'un Sultanahmet semtindeki İbrâhim Paşa Sarayı bunların en önemlileridir.
Bazılarının kitâbesinin bulunmamasına rağmen üslûplarından ve yapıldıkları tarihlerden Acem Ali'ye ait oldukları anlaşılan başlıca eserler arasında Saraybosna'da Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, Sofya'da Kadı Seyfeddin, Manisa'da Sultan, Trabzon'da Hatuniye, Konya'da Sultan Selim, Çorlu'da Süleymaniye, Tekirdağ'a bağlı Saray'da Ayas Paşa, İstanbul Fatih'te Bâlî Paşa, Eyüpsultan'da Cezerî Kasım, Sütlüce ve Silivri'de Pîrî Mehmed Paşa camileri ile Topkapı Sarayı'nda Bâbüsselâm (ikinci kapı) sayılabilir.
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Ayas Mehmed Paşa
“Sadrazam Ayas Mehmed Paşa ile yakın tarihlerde öldüğü bilinen Acem Ali, 1538 yahut 1539 yılında vefat ederken, yeni hassa mimarbaşı Mimar Sinan olur.”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Çaldıran Muharebesi
“Çaldıran Muharebesi sonrasında Tebriz'e giren Sultan Selim tarafından Safevi devletinden 12 Nisan 1515 tarihinde esir alınmıştır.”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Çoban Mustafa Paşa
“Örneğin Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Camii ile İstanbul'un Sultanahmet semtindeki İbrâhim Paşa Sarayı bunların en önemlileridir.”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Dimetoka Sarayı
“Bayezid Camii ve Dimetoka'daki Dimetoka Sarayı'nın tamiratı ile İstanbul'daki Rumeli Hisarı'ndaki bir hamamın inşası gibi çalışmalarda görev aldı.”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Gazi Hüsrev Bey
“Bazılarının kitâbesinin bulunmamasına rağmen üslûplarından ve yapıldıkları tarihlerden Acem Ali'ye ait oldukları anlaşılan başlıca eserler arasında Saraybosna'da Gazi Hüsrev Bey Kü...”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Hasan Çelebi
“Fatma binti Hilal ile evli olan Acem Ali'nin, Hasan Çelebi ve kendi gibi mimar olan Hamza adlı iki oğluyla Şemi, Sitti ve kendisi hayattayken ölen Fatma adlarında üç kızı vardı.”
-
Acem Ali hayat hikâyesinde anıyor Hassa Mimarlar Ocağı
“Bayezid'in padişahlığı sırasında Hassa Mimarlar Ocağında görevli olduğunu belirtilmektedir.”
Kaynaklar
Bu profil için henüz kaynak kaydı yok.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Profil oluşturuldu
0 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.