biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Şakir Zümre
Cumhuriyet döneminin ilk sanayicilerinden, iş adamı, hukukçu · 1885–1966

Şakir Zümre

Şakir Zümre (d. 1885, Varna - ö. 16 Haziran 1966), Cumhuriyet döneminin ilk sanayicilerinden, iş adamı, hukukçu.

Hayat çizgisi 7 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
188519301966
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler İlk üretimler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Şakir Zümre (d. 1885, Varna - ö. 16 Haziran 1966), Cumhuriyet döneminin ilk sanayicilerinden, iş adamı, hukukçu.

Kurtuluş Savaşı yıllarında Türk ordusunun ihtiyacını karşılayacak silah ve bombaları Bulgaristan'dan temin edip Anadolu'ya göndermiştir. Savaştan sonra Türkiye'ye yerleşti ve Haliç'te cumhuriyetin ilk özel askeri fabrikasını kurdu. Cumhuriyetin ilk yıllarında Türk Hava Kuvvetleri'nin ilk cephane gereksinimlerini, ilk Türk denizaltı bombalarını üretti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra soba üreticisi oldu.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1885

    Doğum ve Erken Yıllar

    1885 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1908

    1908 yılında hukuk eğitimini tamamlayıp Varna'ya döndü.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1912

    1912 yılında Varna'da Zeliha Hanım ile evlendi; bu evlilikten bir kızı oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1925

    Mustafa Kemal Paşa'nın tavsiyesi ile Türkiye'nin savunma sanayisinin ilk özel sektör fabrikasını 1925'te Haliç'te kurdu.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1930

    İlk üretimler Bulgaristan'dan getirilen bir yabancı ekip ile yapılırken, yetiştirilen kadın-erkek Türk işçiler 1930'lu yıllarda Bulgarların yerini aldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1948

    Şakir Zümre, 1948 Türkiye İktisat Kongresi'ne katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1950

    1950 seçimlerinde İstanbul'dan CHP milletvekili seçiminde aday oldu ancak seçimi kazanamadı; sonraki yıllarda aktif siyasetten uzak durdu.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1966

    16 Haziran 1966), Cumhuriyet döneminin ilk sanayicilerinden, iş adamı, hukukçu.

    İlk üretimler tek kaynak
  9. 1970

    Şakir Zümre'nin ölümünden sonra fabrika faaliyetini dört yıl daha sürdürmüş; 1970 yılında kapatılmıştır.

    Miras tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Gençlik yılları, ailesi

1885'te o devirde Osmanlı Devleti'nin bir şehri olan Varna'da doğdu. Babası Ahmed Bey, annesi Hesna Hanım'dır. İlk ve ortaöğrenimini Varna'da tamamladıktan sonra Cenevre'ye gitti. Cenevre Lisesi'nden mezun oldu ve öğrenimine Cenevre Hukuk Fakültesi'ne devam etti. 1908 yılında hukuk eğitimini tamamlayıp Varna'ya döndü. Balçık'ta avukatlık ve ticaretle uğraştı. 1912 yılında Varna'da Zeliha Hanım ile evlendi; bu evlilikten bir kızı oldu.

02I. Dünya Savaşı yılları

I. Dünya Savaşı sırasında, Sobranya adı verilen Bulgar Prensliği Parlamentosuna Varna Türk milletvekili olarak girdi. Bulgaristan Türklerinin haklarını savunmak için uğraştı. Teyzesinin oğlu Fevzi Paşa aracılığıyla ile, bu yıllarda Türk Askeri Ataşeliği görevi ile Sofya'da bulunan Mustafa Kemal ile tanışıp yakın arkadaşlık kurdu.

Bulgaristan'ın I. Dünya Savaşı'na Osmanlı safında girmesinde rol oynadı. Savaşta, Makedon bomba imalatçısı Tüfekçiyef'in imal ettiği el bombaların, Bulgar başvekili Vasil Radoslavov'un bilgisi dahilinde Çanakkale cephesine düzenli bir şekilde gönderilmesini sağladı.

Savaşın sonunda Bulgaristan'ı Türkiye lehine savaşa sokmakla suçlandı ve Bulgar hükûmeti tarafından hapsedildi.

03Millî Mücadele yılları

Yedi ay hapisten sonra hükûmetin değişmesi ile özgürlüğüne kavuşan Şakir Zümre, Mudanya Mütarekesi sırasında İstanbul'a geldi; İstanbul'da bir fabrika kurmak için girişimlerde bulundu. Anadolu'da başlayan Millî Mücadele'ye cephane sağlayarak destek verdi; Batı Trakya'da Türk devleti kurulması için çalıştı.

İstiklal Savaşı'nın Türkiye'nin zaferi ile sonuçlanmasından sonra ailesi ile Bulgaristan'dan ayrılıp tamamen Türkiye'ye yerleşti. Kurtuluş Savaşı sırasında cephane teminindeki hizmetleri nedeniyle TBMM kendisini beyaz şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirdi.

04Şakir Zümre Fabrikası

Mustafa Kemal Paşa'nın tavsiyesi ile Türkiye'nin savunma sanayisinin ilk özel sektör fabrikasını 1925'te Haliç'te kurdu. Karaağaç mevkinde (günümüzde Miniaturk Müzesinin olduğu alan) bulunan, işgal kuvvetleri tarafından harap edilmiş bir tapa fabrikasından geriye kalan sağlam kısımlarının üzerine Türk Sanayii Harbiye ve Madeniye Fabrikası kuruldu. İlk üretimler Bulgaristan'dan getirilen bir yabancı ekip ile yapılırken, yetiştirilen kadın-erkek Türk işçiler 1930'lu yıllarda Bulgarların yerini aldı.

Türk Hava Kuvvetleri'nin ve Türk Kara Kuvvetleri'nin gereksinimi silah ve cephaneler Şakir Zümre Fabrikası'nda üretildi. Fabrikada 100, 300, 500 ve 1000 kiloluk uçak bombaları, çeşitli yangın bombaları, Türk Deniz Kuvvetlerinin ihtiyacı olan çeşitli boylarda su bombaları seri olarak üretilmiştir. İlk Türk denizaltı su bombaları da bu fabrikanın üretimidir.

II. Dünya Savaşı yıllarında Şakir Zümre Fabrikası silah ve cephane ihraç etti. Bulgaristan, Polonya, Mısır ve Yunanistan'dan sipariş alındı Yunanistan ile yapılan 1,5 milyon TL'lik anlaşma Türk ve dünya basınında büyük ses getirdi. Bu dönemde fabrikada iki bin kişi istihdam edildi.

05Şakir Zümre Sobaları

Şakir Zümre, ABD'den gelen silah yardımı sebebiyle fabrikasında silah ve cephane üretimini II. Dünya Savaşı'ndan sonra bıraktı. Günlük hayatta kullanılabilecek döküm ve madeni eşya, zirai aletler, elektrikli ütü ve soba ve İş Bankası kumbaraları gibi ürünler imal etti. Farklı ihtiyaçlara göre , Ağaçlı, Alman, Zonguldak, Zümre, Çiftlik ve Köylü isimleri ile farklı tiplerde sobalar üretti ve Şakir Zümre sobaları, Türkiye sobacılık sanayisinin temel taşları kabul edilir.

Şakir Zümre, 1948 Türkiye İktisat Kongresi'ne katıldı. 1950 seçimlerinde İstanbul'dan CHP milletvekili seçiminde aday oldu ancak seçimi kazanamadı; sonraki yıllarda aktif siyasetten uzak durdu. 16 Haziran 1966'da öldü.

Şakir Zümre'nin ölümünden sonra fabrika faaliyetini dört yıl daha sürdürmüş; 1970 yılında kapatılmıştır.

06Hakkındaki eserler

• Şakir Zümre: Türk Savunma Sanayii'nde Öncü, Silah Fabrikatörü, Atilla Oral, Demkar Yayınevi, 2012

04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Şakir Zümre I. Mustafa
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
05

Kaynaklar

7kaynak kaydı
7farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
9zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Şakir Zümre
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Şakir Zümre Sanayici ve Siyaset Adamı". Misyon gazetesi. 26 Temmuz 2018. 22 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2024.
    misyongazetesi.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Türk savunma sanayiinin katma değer ismi: Şakir Zümre". Savunmatr.com. 3 Ocak 2021. 22 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2024.
    savunmatr.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Erdoğan'ın paylaşımı ile gündeme geldi... Şakir Zümre'nin torunu konuştu". Odatv. 28 Ekim 2022. Erişim tarihi: 22 Haziran 2024. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    odatv.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Geleceğimiz için Şakir Zümre'yi Tanıyalım". Türkiye Gençlik Birliği. 27 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2024.
    tgb.gen.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Gülener, Melih (2019). "Ülkemizde 1950 yılı sonrası evsel ısıtmada kullanılan sobaların tür ve biçimlerinin endüstri ürünleri tasarımı yönünden incelenmesi". Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü yüksek lisans te...
    arşiv · tez.yok.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Türkiye İktisat Kongresi, PDF s.16" (PDF). 31 Ocak 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ocak 2012.
    arşiv · ekutup.dpt.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Şakir Zümre” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    7 kaynak ve 9 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Necip Nasır

Kültür & Sanat · d. 1959

aynı alan · kültür & sanat

Ahmet Cin

Siyasetçi ve Pendik belediye başkanı · d. 1966

aynı alan · kültür & sanat

Gazanfer Aydın

Futbolcu · d. 1988

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →