biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Prens Sabahaddin
Düşünür · siyasetçi · 1879–1948

Prens Sabahaddin Sosyoloji anlayışı

Mehmed Sabahaddin (13 Şubat 1879, İstanbul - 30 Haziran 1948, Neuchâtel Kantonu, İsviçre), Türk siyasetçi ve düşünür. Babası Damat Gürcü Halil Rifat Paşa'nın oğlu, Osmanlı Adliye nazırlarından Mahmud Celaleddin Paşa, annesi Sultan Abdülmecid'in kızı, Sultan II...

Hayat çizgisi 10 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
187919101948
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler Miras
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmed Sabahaddin (13 Şubat 1879, İstanbul - 30 Haziran 1948, Neuchâtel Kantonu, İsviçre), Türk siyasetçi ve düşünür. Babası Damat Gürcü Halil Rifat Paşa'nın oğlu, Osmanlı Adliye nazırlarından Mahmud Celaleddin Paşa, annesi Sultan Abdülmecid'in kızı, Sultan II. Abdülhamid'in kız kardeşi, Seniha Sultan'dır.

Sosyoloji alanında çalışma yapan ilk Türklerden birisidir. Fransız sosyolog ve ekonomist Le Play'in etkisinde kalmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nda liberalizm düşüncesinde Adem-i Merkeziyetçilik adını verdiği siyasi düşünceyi savunan Prens Sabahaddin, II. Meşrutiyet'in ilanından sonra imparatorluğu yöneten İttihat ve Terakki'ye yönelen muhalefetin düşünsel savunanlardandır Görüşleri, günümüz Türkiyesindeki merkez sağ partilerin temel ideolojisi kabul edilir. Türk siyasi tarihinin ilk muhalefet partisi olan Osmanlı Ahrar Fırkası'nın kurucusudur.

Sabahaddin aynı zamanda Osmanlı padişahlarından Sultan Abdülmecid'in torunu, V. Murad, II. Abdülhamid, V. Mehmed ve VI. Mehmed'in yeğenidir. İstanbul'da, kendi adıyla anılan Prens Sabahaddin Korusu'nun da sahibiydi.

02

Sosyoloji anlayışı

—Sosyoloji anlayışı

Prens Sabahattin, kendisi gibi ilk Türk sosyologlarından olan ve Durkheimci toplum görüşünü benimseyen Ziya Gökalp'in merkeziyetçi fikirlerinin aksine adem-i merkeziyetçi bir anlayışla ferdin görüş ve davranışlarını ve kişisel hürriyeti toplumsal menfaatin önünde tutmuş ve Türk sosyolojisinin iki ana geleneğinden birisinin öncüsü olmuştur.

Kendisi, İttihat ve Terakki yönetiminde muhalifleri etrafında toplayan Meslek-i İçtima akımının öncüsü idi. Fikirlerinin temelinde le Play akımı vardır. Edmond Demolins'in Anglo-Saksonlar’ın Faikiyelerinin Sebebi Nedir? adlı eserini okuyarak bu akım ile tanışan

Prens Sabahattin, daha sonra Edmond Demolins'le dostluk kurmuş ve le Play'in fikirlerini takip edenlerin girdiği Science Social Cemiyeti’ne girmişti.

Demolins'in görüşlerinden etkilenerek Osmanlı Devleti'nin de bir memur devleti olduğu düşüncesine varan Prens Sabahattin; Osmanlı’yı memur zulmünden kurtaracak, özel girişimciliğe yer verecek, bireysel yeteneklerin gelişmesini sağlayacak bir eğitim sisteminin gerçekleştirilmesini devletin kurtuluş yolu olarak sundu İngiltere örneğinden yola çıkarak burjuva sınıfının önemini vurguladı ve Avrupa’daki gibi özel teşebbüsün desteklenmesi ile burjuva sınıfının geliştirilebileceğini öngördü. İmparatorluğun geniş ve hantal yapısı nedeniyle gereğince gerçekleştirilmeyen yerel yönetimin bölgenin yaşayanları tarafından üstlenilmesi gerektiği fikrini savundu. “Adem-i merkeziyetçilik” olarak adlandırılan bu görüşü etnik unsurlara prim verme olarak algılandı.

Türkiye Nasıl Kurtarılabilir? adlı broşürünü Science Sociale Mektebinin yöntemlerini Türkiye'de uyarlayarak ülkenin ıslahına ve kurtuluşuna çözüm olarak yazdı. Sosyolojik bir yönde olan eseri Muzaffer Sencer tarafından sadeleştiriterek yayımlandı. Eserde kişisel disiplini ortaya koymadan önce Emile Durkheim ve diğer sosyoloji disiplinlerine yönelik eleştirel bir giriş yapar. Sonrasında yapılacak ıslahat hareketlerinin planlı bir şekilde belirli bir disipline dayalı olarak gerçekleştirilmesi gerektiğini ortaya koyar.

Prens Sabahaddin · diğer bölümler

← Prens Sabahaddin profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1879

    Doğum ve Erken Yıllar

    1879 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1899

    Bir suikast girişiminden çekinen babası 1899'da onu ve diğer oğlu Ahmed Lütfullah Bey'i yanına alarak Paris'e yerleşti.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1900

    1900'de Umum Osmanlı Vatandaşlara hitaplı bir beyanname ile Jön Türkler'in bir kongre düzenlemesi fikrini ortaya attı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1902

    Bu ilk girişim gerçekleşmedi ancak 4 Şubat 1902’de Paris'te Birinci Osmanlı Liberaller Kongresi adıyla bir kongre toplamayı başardı (kongre, sonradan I.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1903

    1903'te kaybettiği babasının cenazesini de beraberinde getirerek 1908'de İstanbul'a döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1906

    1906'da Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti'ni kurdu.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1908

    Prens Sabahaddin, İttihat ve Terakki Cemiyeti 1908'deki ayaklanmayı hazırlayıp gerçekleştirdikten ve II.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1913

    1913'te İstanbul'daki Prens Sabahaddin taraftarları, Bâb-ı Âli Baskını'nın bir benzerini yaparak hükûmeti devirmek ve Prens Sabahaddin'i lider yapmak üzere plan yaptılar.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1924

    Cumhuriyetin İlanından sonra 1924 yılında hanedan üyelerinin sürgüne gönderilmesine ilişkin kanun gereği ülkeden ayrılmak zorunda kaldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1948

    1948 yılında İsviçre'nin Neuchâtel kentinde öldü.

    Miras tek kaynak
  11. 1952

    Cenazesi, 1952 yılında Türkiye'ye getirildi; İstanbul'un Eyüpsultan semtinde babasının ve dedesinin mezarlarının bulunduğu Halil Rıfat Paşa Türbesi'ne defnedildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 2017

    TRT 1'de 2017'de yayın hayatına başlayan Payitaht: Abdülhamid dizisinde Kaan Turgut tarafından canlandırılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Prens Sabahaddin Halil Rifat Paşa I. Abdülhamid I. Mehmed II. Abdülhamid Mahmud Şevket Paşa V. Mehmed V. Murad VI. Mehmed
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor Halil Rifat Paşa

    “Babası Damat Gürcü Halil Rifat Paşa'nın oğlu, Osmanlı Adliye nazırlarından Mahmud Celaleddin Paşa, annesi Sultan Abdülmecid'in kızı, Sultan II.”

  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor I. Abdülhamid
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor I. Mehmed
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor II. Abdülhamid
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor Mahmud Şevket Paşa

    “İlk hareketleri sadrazam Mahmud Şevket Paşa'nın öldürülmesi olarak kararlaştırıldı.”

  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor V. Mehmed
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor V. Murad
  • Prens Sabahaddin hayat hikâyesinde anıyor VI. Mehmed
05

Kaynaklar

10kaynak kaydı
9farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
12zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Prens Sabahaddin
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sabahaddin, Prens". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2026.
    islamansiklopedisi.org.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Murat Kılıç, Türk Siyasi Hayatında Bir Muhalif İsim ve Hareket: Prens Sabahaddin ve Meslek-i İçtima, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl 2010/2, Sayı 2[ölü/kırık bağlantı]
    sosyalbilimler.sdu.edu.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Uyar, Hakkı (2001). Vatan Cephesi. İzmir: Büke Yayınları. s. 3-4. [ölü/kırık bağlantı]
    issuu.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "A. Gönül Palalar, Jön Türk Hareketi ve İkinci Meşrutiyet (Emekli Albay Ali İhsan Gürcan ile Söyleşi), Gaziler Dergisi, Sayı 144". 11 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2011.
    arşiv · www.gazilerdergisi.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Uyar, 3.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yücel Bulut, Bir sultanzadenin yönetim algısı, Anlayış Dergisi, Mart 2004". 20 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2011.
    anlayis.net · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Leplay Okulu ve Prens Sabahattin, Tarih.gen.tr sitesi, Erişim tarihi:09.06.2011". 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2011.
    arşiv · www.tarih.gen.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Bayraktar, Bayram. "GÜNÜMÜZDE YENiDEN DEGERLENDiRiLMESi GEREKEN BiR DÜŞÜNÜR: PRENS SABAHATTiN BEY" (PDF). s. 52. 2 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Mart 2018.
    dergiler.ankara.edu.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tanyol, Cahit. "İçtimai Monografi Hazırlıkları Prens Sabahattin". Dergipark. 26 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2018.
    dergipark.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Prens Sabahaddin” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    10 kaynak ve 12 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Burhan Kara

Siyasetçi · 1949–2026

aynı alan · kültür & sanat

Ersel Aslıyüksek

Futbolcu · d. 1993

aynı alan · kültür & sanat

Lütfi Çırakoğlu

Siyasetçi · d. 1952

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →