biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Paris Pişmiş
Türkiye Ermenisi Meksikalı gök bilimci · 1911–1999

Paris Pişmiş Yaşamı

Marie Paris Pişmiş de Recillas asıl adıyla Mari Sukiasyan (1911, İstanbul - 1999), Türkiye Ermenisi Meksikalı gök bilimcidir.

Hayat çizgisi 7 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1982–1999
191119601999
Eğitim Önemli eserler Eğitim İlk üretimler Önemli eserler Eğitim İlk üretimler Eğitim
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Marie Paris Pişmiş de Recillas asıl adıyla Mari Sukiasyan (1911, İstanbul - 1999), Türkiye Ermenisi Meksikalı gök bilimcidir.

Meksika'nın ilk astronomlarının yetişmesinde emeği geçmiş bir bilim insanıdır. Yıldız kümeleri üzerine çalışmaları ile tanınır. Darülfünun'un matematik bölümü mezunu ilk kadın öğrencisidir.

02

Yaşamı

—Yaşamı

1911 yılında İstanbul'un Ortaköy semtinde dünyaya geldi. Kökleri Anadolu Ermenilerine dayanan üç çocuklu bir ailenin ikinci çocuğudur.

İlkokulu Üsküdar Yenimahale'de okudu. İlkokulu bitirdiğinde İngilizce, Fransızca, Türkçe, Ermenice biliyordu, daha sonraki yıllarda ise Almanca öğrendi. Ortaokul ve lise öğrenimini Üsküdar Amerikan Lisesi'nde gördü. Lise öğrenimini birincilikle tamamladı 1930-1931 ders yılında Darülfünun Fen Fakültesi Matematik bölümüne kaydoldu. 1933 yılındaki Üniversite reformu nedeniyle Darülfünun'un kapanmasından sonra İstanbul Üniversitesi adıyla eğitime devam eden kurumdan mezun oldu. İstanbul Üniversitesi'nin Matematik bölümünü bitiren ilk kız öğrenci idi.

Mezuniyetinden sonra okulda Erwin Finlay Freundlich'in asistanlığını yapan Paris Pişmiş, On the Interpretation of K Term (Galaksinin Kinematiği ve Dinamiği) konulu doktora tezini 1937'de tamamlayarak doktor unvanını aldı ve ertesi yıl tezini yayımladı. 1938 sonunda, daha sonra bir yıllık burs alarak Harvard Rasahanesi'nde yıldızların değişkenliği üzerine bir projede çalışmak üzere ABD'ye gitti. II. Dünya Savaşı’nın başlaması üzerine orada iki yıl daha kaldı. 1941'de Meksikalı bir modern astrofizik öğrencisi olan Felix Recillas ile evlendi ve eşiyle birlikte Meksika'ya yerleşti. Çiftin iki çocuğu ve üç torunu da astronom oldu.

Paris Pişmiş, yıldızlar ve galaksinin dönmesi üzerine çalışmalarını Meksika’da sürdürdü. Pueblo’da yeni kurulan Tonantzinla Gözlemevi’nin kuruluşunda bulundu. 1946’da altı aylık bir araştırma bursu alarak Princeton Üniversitesi’nde çalışmak üzere yeniden ABD’ye gitti, astronom Henry Norris Russell ile çalışma fırsatı buldu.

Meksika’ya döndüğünde siyasi nedenlerle Tonantzinla Gözlemevi'nden ayrılmak zorunda kaldı, Chicago Üniversitesi'nden aldığı iki yıllık bursla ülkeden ayrıldı ve çift yıldızların dönme hızlarını araştırdı.

1948’de Meksika’ya döndüğünde Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi'nde göreve başladı. Üniversiteye bağlı Tacubaya Gözlemevi'nde astronom olarak görevlendirildi. Eşiyle birlikte üniversitede astronomi dersleri veren Paris Pişmiş, ülkenin ilk astronomlarını yetiştirmeye başladı. 1955 yılında ilk resmî astronomi dersleri başladığında tüm derslerin tek hocası oldu. Bu yıllarda fotometri ile ilgilendi.

1960'lı yıllarda galaksilerin spiral yapısının oluşumu üzerine çalışmaya başladı. 1965’te yeni yıldız kümeleri keşfetti. 23 tane yıldız kümesi onun isminden ötürü “PIS" adıyla anılır. 1969 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde altı ay boyunca ziyaretçi araştırmacı olarak görev yaptı. Türkiye'ye sık sık gelerek Ege Üniversitesi Astronomi Topluluğu'nun kurulmasına da katkıda bulundu.

1971 yılında Uluslararası Astronomlar Birliği'nin Meksika Komitesi başkanı seçilen Pişmiş, Meksika Astronomi ve Astrofizik Dergisinin de ilk editörü oldu.

1974-1980 yılları arasında çeşitli araştırmalar yapmak için yılda iki kez NASA'ya giden araştırmacı, 1980'li yıllarda Aktif Galaksi çekirdeği üzerine çalışmalar yapmaya başladı.

1981 yılında Meksika Ulusal Özerk Üniversitesinde yüksek emekli araştırmacı (Investigador Emerito) unvanını, 1985 yılında aynı üniversiteden yüksek doktor (Doctor Honoris Causa) unvanını aldı. 1996 yılında Tonanztintla gözlem evi kendisine hayat boyu doktor unvanını verdi.

1 Ağustos 1999 tarihinde 88 yaşındayken Meksika'da hayatını kaybetti. Cenazesi krematoryumda yakılmış ve külleri havaya savrulmuştur.

Paris Pişmiş · diğer bölümler

← Paris Pişmiş profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1911

    Doğum ve Erken Yıllar

    1911 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1930

    Lise öğrenimini birincilikle tamamladı 1930-1931 ders yılında Darülfünun Fen Fakültesi Matematik bölümüne kaydoldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1933

    1933 yılındaki Üniversite reformu nedeniyle Darülfünun'un kapanmasından sonra İstanbul Üniversitesi adıyla eğitime devam eden kurumdan mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1937

    Mezuniyetinden sonra okulda Erwin Finlay Freundlich'in asistanlığını yapan Paris Pişmiş, On the Interpretation of K Term (Galaksinin Kinematiği ve Dinamiği) konulu doktora tezini 1937'de tamamlayarak doktor unvanını aldı ve ertesi yıl tezini yayımladı.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1938

    1938 sonunda, daha sonra bir yıllık burs alarak Harvard Rasahanesi'nde yıldızların değişkenliği üzerine bir projede çalışmak üzere ABD'ye gitti.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1941

    1941'de Meksikalı bir modern astrofizik öğrencisi olan Felix Recillas ile evlendi ve eşiyle birlikte Meksika'ya yerleşti.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1946

    1946’da altı aylık bir araştırma bursu alarak Princeton Üniversitesi’nde çalışmak üzere yeniden ABD’ye gitti, astronom Henry Norris Russell ile çalışma fırsatı buldu.

    Eğitim tek kaynak
  8. 1948

    1948’de Meksika’ya döndüğünde Meksika Ulusal Özerk Üniversitesi'nde göreve başladı.

    Eğitim tek kaynak
  9. 1955

    1955 yılında ilk resmî astronomi dersleri başladığında tüm derslerin tek hocası oldu.

    İlk üretimler tek kaynak
  10. 1960

    1960'lı yıllarda galaksilerin spiral yapısının oluşumu üzerine çalışmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  11. 1965

    1965’te yeni yıldız kümeleri keşfetti.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1969

    1969 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde altı ay boyunca ziyaretçi araştırmacı olarak görev yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  13. 1971

    1971 yılında Uluslararası Astronomlar Birliği'nin Meksika Komitesi başkanı seçilen Pişmiş, Meksika Astronomi ve Astrofizik Dergisinin de ilk editörü oldu.

    İlk üretimler tek kaynak
  14. 1974

    1974-1980 yılları arasında çeşitli araştırmalar yapmak için yılda iki kez NASA'ya giden araştırmacı, 1980'li yıllarda Aktif Galaksi çekirdeği üzerine çalışmalar yapmaya başladı.

    İlk üretimler tek kaynak
  15. 1981

    1981 yılında Meksika Ulusal Özerk Üniversitesinde yüksek emekli araştırmacı (Investigador Emerito) unvanını, 1985 yılında aynı üniversiteden yüksek doktor (Doctor Honoris Causa) unvanını aldı.

    Eğitim tek kaynak
04

Kaynaklar

7kaynak kaydı
7farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Paris Pişmiş
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Bir Matematikçi Portresi: Paris Pişmiş". Net Fikir Blogu, Ünlü Matematikçiler. Ekim 2011. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2013.
    arşiv · muallims.blogspot.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Engin Yılmaz, Paris Pishmish mi Paris Pişmiş mi?, Radikal blog sitesi, Erişim tarihi:08.12.2015". 9 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2015.
    arşiv · blog.radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Paris Pişmiş". Feminet. 13 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Kasım 2015.
    arşiv · www.feminet.net · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Paris Pişmiş". Türk Astronomi Derneği. 3 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · www.tad.org.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Doktoralı Kadın ve Erkek Astronomlarımız" (PDF). 24 Eylül 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
    arşiv · www.astronomi.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Füsun Oralalp, Paris Pişmiş, Bilim Teknik Dergisi, Sayı 334, Eylül 1995" (PDF). 28 Haziran 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Eylül 2013.
    arşiv · www.biltek.tubitak.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Paris Pişmiş” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    7 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Ali Bardakoğlu

Kültür & Sanat · d. 1952

aynı alan · kültür & sanat

Faruk Kocacık

Kültür & Sanat

aynı alan · kültür & sanat

Serdar Hüseyin Yıldırım

Kültür & Sanat · d. 1961

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →