biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Mehmet Ali Ağakay
Hekim, dilbilimci, siyasetçi · 1893–1965

Mehmet Ali Ağakay Yaşamı

Mehmet Ali Ağakay, (d. 1893 Girit, Hanya - ö. 21 Ekim 1965 Ankara), Türk hekim, dilbilimci, siyasetçi.

Hayat çizgisi 5 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
189319301965
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmet Ali Ağakay, (d. 1893 Girit, Hanya - ö. 21 Ekim 1965 Ankara), Türk hekim, dilbilimci, siyasetçi.

Türkçe sözlük ve deyimlerin derlenmesine katkıları oldu. Türk Dil Kurumu'nun çıkardığı Türkçe Sözlük'ün ilk baskısı olan 1945 baskısında çalışmaları yönetme ve eseri kaleme alma işini üstlendi. V. VI. ve VII. dönem TBMM'de Gaziantep milletvekili olarak görev yaptı.

02

Yaşamı

—Yaşamı

1893 yılında Girit adasında doğdu. Babası Mustafa Cemil Bey, annesi Ülfet Hanım'dır. İlköğrenimini Girit'n Hanya kasabasında tamamladı, bu yıllarda Rumca öğrendi. Ortaöğrenimini İzmir İdadisi'nde tamamladıktan sonra Darülfünun Tıp Fakültesi'ne girdi. Bu öğrenimi sırasında Balkan Savaşı ve I. Dünya Savaşı'nın çıkması nedeniyle öğrenimini yarıda keserek savaşlara hekim yardımcısı olarak katıldı. Kafkas Cephesi'ndeki yararlıklarından ötürü "Harp Madalyası" ile ödüllendirildi.

I. Dünya Savaşı sonrası, yarım kalan tıbbiye eğitimini 1917'de tamamladı. Yükseköğrenimi sırasında Fransızca öğrendi.28 Temmuz 1919'da, okul masraflarını vermek suretiyle ordudan istifa etti. Bir yıl Bozüyük, bir yıl da Burdur hükûmet tabipliği görevinde bulundu.

18 Temmuz 1921'de İstiklâl Savaşı dolayısıyla yeniden askere alındı. Eğirdir Askerî Hastanesi tabipliği, Piribeyli Menzil Hattı tabipliği yaptı; ayrıca Çay Mecruhîn Komisyonu tabipliği, 35. Alay sertabipliği, 12. Fırka sertabip muavinliği, 4. Seyyar Hastane tabipliği görevlerinde bulundu. Savaş sırasında tifüse yakalandı, bir buçuk yıl kadar bu hastalığın sıkıntılarını çekti ve yine bu hastalık sonucu ayağının aksamaya başlaması nedeniyle, beşinci dereceden harp malulü sınıfına alındı. Savaş sonrasında İstiklâl Madalyası'na hak kazandı.

Cumhuriyetin ilan edilmesi birlikte Kilis, Tefenni, Bozüyük hükûmet tabiplikleri ile yurdun çeşitli yörelerinde görevlerde bulundu. Bozöyük'e gitmeden önce Bedahat Hanım'la evlendi. Bir oğlu, bir kızı oldu. Ancak oğlunu ortaokul son sınıftayken bir bisiklet kazasında, iki yıl sonra da eşini kaybetti.

Anadolu'daki görevlerinden sonra İstanbul'da Gureba Hastahanesi göz hastalıkları asistanlığı, Türk Talebe Yurdu müzakereciliği, Besni Trahom Mücadele hekimliği ve İstanbul Yatılı Okullar göz hekimliği görevlerinde bulundu. Sol bacağındaki arızadan dolayı Müdafaa-i Milliye Vekâleti'nce 14 Haziran 1932'de malulen emekliye sevk edildi.

Bir günlük gazetede, dil üzerine yazdığı yazılarla Atatürk'ün dikkatini çekti. 1936'da Türk Dil Kurumuna girdi ve Terim Kolu başkanı oldu. aynı zamanda Gazi Eğitim Enstitüsü ve Ankara Birinci Orta Okul göz tabipliği görevini yürüttü.

1937'de TBMM'den istifa eden Gaziantep milletvekili Numan Menemencioğlu’nun yerine V. dönem ara seçimlerinde meclise girdi seçildi. 1937-1947 yılları arasında CHP Gaziantep milletvekili olarak TBMM'de bulundu.

Ağakay, 1942-1962 yılları arasında Türk Dil Kurumu Sözlük Kolu başkanlığı yaptı. Türk Dil Kurumu'nun çıkardığı Türkçe Sözlük'ün ilk baskısı olan 1945 baskısında çalışmaları yönetme ve eseri kaleme alma işini üstlendi. Kelime Yapma Yolları (1943), Yakın Anlamlı Kelimeler Sözlüğü (1958) ve Fransızca-Türkçe Sözlük (1962) gibi çeşitli eserler yayımladı.

1965 yılında Ankara'da öldü. Cebeci Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Mehmet Ali Ağakay · diğer bölümler

← Mehmet Ali Ağakay profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1893

    Doğum ve Erken Yıllar

    1893 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1917

    Dünya Savaşı sonrası, yarım kalan tıbbiye eğitimini 1917'de tamamladı.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1919

    Yükseköğrenimi sırasında Fransızca öğrendi.28 Temmuz 1919'da, okul masraflarını vermek suretiyle ordudan istifa etti.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1921

    18 Temmuz 1921'de İstiklâl Savaşı dolayısıyla yeniden askere alındı.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1932

    Sol bacağındaki arızadan dolayı Müdafaa-i Milliye Vekâleti'nce 14 Haziran 1932'de malulen emekliye sevk edildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1936

    1936'da Türk Dil Kurumuna girdi ve Terim Kolu başkanı oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1937

    1937'de TBMM'den istifa eden Gaziantep milletvekili Numan Menemencioğlu’nun yerine V.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1942

    Ağakay, 1942-1962 yılları arasında Türk Dil Kurumu Sözlük Kolu başkanlığı yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1943

    Kelime Yapma Yolları (1943), Yakın Anlamlı Kelimeler Sözlüğü (1958) ve Fransızca-Türkçe Sözlük (1962) gibi çeşitli eserler yayımladı.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1945

    Türk Dil Kurumu'nun çıkardığı Türkçe Sözlük'ün ilk baskısı olan 1945 baskısında çalışmaları yönetme ve eseri kaleme alma işini üstlendi.

    İlk üretimler tek kaynak
  11. 1965

    21 Ekim 1965 Ankara), Türk hekim, dilbilimci, siyasetçi.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Üretimleri

1945 · ESER Türkçe Sözlük

Türkçe Sözlük

eser
1949 · ESER Türkçede Mecazlar Sözlüğü

Türkçede Mecazlar Sözlüğü

eser
1956 · ESER Türkçede Yakın Anlamlı Kelimeler Sözlüğü

Türkçede Yakın Anlamlı Kelimeler Sözlüğü

eser
1962 · ESER Fransızca-Türkçe Sözlük

Fransızca-Türkçe Sözlük

eser
1963 · ESER Atatürk'ten 20 Anı

Atatürk'ten 20 Anı

eser
05

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Mehmet Ali Ağakay Mehmet Al
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Mehmet Ali Ağakay hayat hikâyesinde anıyor Mehmet Al

    “Mehmet Ali Ağakay, (d.”

06

Kaynaklar

5kaynak kaydı
5farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
11zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Mehmet Ali Ağakay
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "TBMM Milltvekili Albümü 1920-2010" (PDF). TBMM Basın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları No: 1. Haziran 2010. 6 Şubat 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
    arşiv · www5.tbmm.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Biçici, Mehmet (2020). "Gaziantep'te Siyasal Yaşam (1923-1950)" (PDF). ISBN 978-625-7914-02-4. 22 Haziran 2023 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
    arşiv · iksadyayinevi.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Dağ, Murat (Ocak 2015). "Ayıntab'dan Antep'e Gaziantep Milletvekilleri Biyografisi 1920-2015" (PDF). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi. 10 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (...
    acikbilim.yok.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Kayasandık, Ahmet (2013). "TDK Tarafından Hazırlanan Türkçe Sözlük'ün İlk ve Son Baskısının Arapça ve Farsça Kökenli Kelimeler ve Bu Kelimelere Getirilen Ekler Bakımından Karşılaştırılması". Selçuk Üniversite Sosyal Bili...
    academia.edu · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Mehmet Ali Ağakay” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

07

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    5 kaynak ve 11 olayla ilk kayıt.

08

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
09

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Abdürrezzak Tığ

Sağ kanat pozisyonunda oynamış eski Türk futbolcu ve teknik direktör · 1932–1980

aynı alan · kültür & sanat

Atakan Mert Özdemir

Kariyerini Samsunspor'da sürdürmekte olan Türk futbolcu · d. 2004

aynı alan · kültür & sanat

Fikri Santur

Bilim insanı · 1876–1951

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →