biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Kitabi Hamdi Efendi
Kültür & Sanat · 1862–1948

Kitabi Hamdi Efendi Hayatı

Kitabi Hamdi Efendi[a] (1862, Trabzon, Osmanlı İmparatorluğu - 25 Ocak 1948, İstanbul, Türkiye), Trabzon'un ilk kitapçısı olarak bilinen Türk yayımcı, kitapçı, kartpostal editörü ve kırtasiyeci. Trabzon'da okuma kültürünün gelişmesinde önemli rol oynadığı kabu...

Hayat çizgisi 4 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
186219101948
Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Kitabi Hamdi Efendi[a] (1862, Trabzon, Osmanlı İmparatorluğu - 25 Ocak 1948, İstanbul, Türkiye), Trabzon'un ilk kitapçısı olarak bilinen Türk yayımcı, kitapçı, kartpostal editörü ve kırtasiyeci. Trabzon'da okuma kültürünün gelişmesinde önemli rol oynadığı kabul edilir.

02

Hayatı

—Hayatı

Kitabi Hamdi Efendi, 1862 yılında Trabzon'da doğdu. Medrese'de eğitim gördükten sonra 1885'te Uzun Sokak'taki tütüncü dükkânını Asar-ı Cedide adıyla Trabzon'un ilk kitapçısına dönüştürdü ve şehirdeki ilk yayınevini açtı. Bu kitapçıda Trabzon Vilayeti Salnamesi dışında Trabzon'da basılan ilk kitapları yayımladı. Basım için kullanılan kâğıtların çoğu İstanbul ve Belçika'dan getirilmiştir. Kitapçıda çoğunlukla ders kitapları satıldıysa da, sözlükler, alfabe kitapları, okuma kitapları, tarım ve fotoğrafçılıkla ilgili çalışmalar ve haritalar da satılmıştır. Kartpostalların da satıldığı dükkânda, 1 kartpostal 5 kuruştan satılmaktaydı. Trabzonlu alim ve şair Cudi Efendi'nin 20 eserinin [b] tamamı Kitabı Hamdi Efendi tarafından yayımlamıştır. Bu eserler arasında Teshil-i Elifba-yı Osmanî'de yer almaktadır. Kitapçı daha sonra Kütüphane-i Hamdi adıyla aynı sokaktaki başka bir yere taşınmıştır. Hamdi Efendi 1914'te 6, 1915'te 5, 1916'da ise 2 kitap yayımlamıştır. I. Dünya Savaşı'nda Rusların Trabzon'u işgal etmesiyle beraber kitapçı Nisan 1916'da kapanmıştır. Rusların şehirden çekilmesiyle Hamdi Bey 2 yıl sonra Trabzon'a dönmüş ve eski dükkânı Rumlar tarafından yağmalandığı için gene Uzun Sokak'ta oğullarıyla beraber Kitabi Hamdi ve Mahdumları Ticarethanesi adıyla bir kırtasiye açmıştır. 1928'deki Harf Devrimiyle dükkânı çocuklarına bırakan Hamdi Efendi, kitapçılığı boyunca 51 kitap basmış[c], birçok kartpostal yayımlamış ve Trabzon'da okuma kültürünün yayılmasında önemli rol oynamıştır. Harf Devrimi'nden sonra tüm kitapları elinde kalan Kitabi Hamdi Efendi, ömrünün son yıllarında İstanbul'a yerleşmiş ve 25 Ocak 1948'de İstanbul'da ölmüştür.

Kitabi Hamdi Efendi · diğer bölümler

← Kitabi Hamdi Efendi profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1862

    Doğum ve Erken Yıllar

    1862 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1885

    Medrese'de eğitim gördükten sonra 1885'te Uzun Sokak'taki tütüncü dükkânını Asar-ı Cedide adıyla Trabzon'un ilk kitapçısına dönüştürdü ve şehirdeki ilk yayınevini açtı.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1914

    Hamdi Efendi 1914'te 6, 1915'te 5, 1916'da ise 2 kitap yayımlamıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1916

    Dünya Savaşı'nda Rusların Trabzon'u işgal etmesiyle beraber kitapçı Nisan 1916'da kapanmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1928

    1928'deki Harf Devrimiyle dükkânı çocuklarına bırakan Hamdi Efendi, kitapçılığı boyunca 51 kitap basmış[c], birçok kartpostal yayımlamış ve Trabzon'da okuma kültürünün yayılmasında önemli rol oynamıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1938

    ​Sadri Karakoyunlu, "Uzunsokak ve Onun Yaşam Öyküsü (1938-1941)" isimli şiirinde kitapçı dükkânını şu şekilde tasvir etmiştir: "Her günün öğle sonlarında Ben de bu sokağın hayatına girerdim.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1947

    Kitabı Hamdi Efendi ile ilgili bilgilerin ana kaynağı İhsan Hamamioğlu 1947'de yazdığı, Kitabi Hamdi Efendi'nin hayatını konu alan Trabzonda ilk kitapçı Kitabi Hamdi Efendi ve yayınları adlı eserdir.

    İlk üretimler tek kaynak
  8. 1948

    Harf Devrimi'nden sonra tüm kitapları elinde kalan Kitabi Hamdi Efendi, ömrünün son yıllarında İstanbul'a yerleşmiş ve 25 Ocak 1948'de İstanbul'da ölmüştür.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 2014

    Önder Küçükerman 2014'te yazdığı Kitabi Hamdi Efendi ve Trabzon; Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bir Yayıncı adlı kitabında Hamdi Efendi'nin hayatını anlatmaktadır.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Kaynaklar

4kaynak kaydı
1farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
9zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Kitabi Hamdi Efendi
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Ailesi soyadı kanunundan sonra Başman soyadını almıştır.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Trabzon kültür-sanat yıllığına göre 17
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Dunyabizim kaynağına göre 54
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Kitabi Hamdi Efendi” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

05

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    4 kaynak ve 9 olayla ilk kayıt.

06

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
07

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Kâzım Sevüktekin

Asker ve siyasetçi · 1877–1949

aynı alan · kültür & sanat

Derya Akkaynak

Kültür & Sanat

aynı alan · kültür & sanat

Salih Hulusi Kezrak

VI · 1864–1939

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →