Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
İbrahim Alâeddin Gövsa, (d. 1889, İstanbul - ö. 29 Ekim 1949, Ankara), Türk yazar, şair, eğitimci, mizahçı ve siyasetçi.
Türk çocuk edebiyatının öncülerindendir. 1911'de yayımladığı Çocuk Şiirleri başlıklı eseri, Türk edebiyatının ilk çocuk şiiri kitaplarındandır. Ünlü bir eğitimci olan Gövsa, Türkiye'de psikoloji ve pedagoji çalışmalarının henüz çok yeni olduğu bir dönemde konularda eserler vermiştir. Asıl kalıcı hizmetler yaptığı saha, biyografi ve ansiklopedi alanlarıdır. Meşhur Adamlar Ansiklopedisi ile Türk Meşhurları Ansiklopedisi bu alandaki en önemli eserleridir.
III. dönem Sivas, IV. dönem Sinop, VI. ve VII. dönem İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde görev yaptı.
Gündemde
Başlıklar yayın kuruluşlarının RSS akışlarından ve konu sayfalarından otomatik eşlenir; sayfa açıkken kendiliğinden yenilenir. Haberin tamamı kaynağındadır.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1889
1889, İstanbul - ö.
Önemli eserler tek kaynak -
1907
1907'de Mekteb-i Hukuk'a girdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1909
Eğitimci Mustafa Satı Bey'in 1909'da yayımlanan bir yazısında "çocuk şiirlerine ve şarkılarına muhtacız” diye yazması üzerine çocuk şiirleri yazmaya başlayan İbrahim Alaaddin, şiirlerini 1911'de yayımladığı Çocuk Şiirleri adlı kitapta topladı.
Eğitim tek kaynak -
1910
1910 yılında mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
1911
1911'de yayımladığı Çocuk Şiirleri başlıklı eseri, Türk edebiyatının ilk çocuk şiiri kitaplarındandır.
İlk üretimler tek kaynak -
1912
1912 yılında burada muallim iken, gönüllü olarak, Balkan Savaşı'na katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1913
1913'te Maarif Vekaleti tarafından edebiyat tahsili için İsviçre'ye gönderildi ancak çalışmalarını psikoloji ve pedagojiye kaydırdı.
Önemli eserler tek kaynak -
1915
1915'te tekrar İsviçre'ye döndü ve Cenevre Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü'den diploma; Jean Jacques Rousseau Pedegoji Enstitüsü'nden tasdikname alarak 1916'da yurda döndü.
Eğitim tek kaynak -
1916
1916-1926 arasında öğretmen yetiştiren İstanbul Dârülmuallimîn-i Âliye'de Fen, Terbiye ve İlmiahvâl (Psikoloji ve Pedagoji) muallimliği ve üç yıl müdürlük yaptı.
Öğretmenlik tek kaynak -
1920
Aynı zamanda 1920'lerin sonralarında Türk Ocakları Edirne delegesiydi.
Önemli eserler tek kaynak -
1926
1926 yılında Maârif Vekâleti Tâlim ve Terbiye Dâiresi üyeliğine getirildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1927
1927 senesinde TBMM III.
Önemli eserler tek kaynak -
1935
dönem Sinop milletvekilliği yaptıktan sonra 1935'te Maârif Vekâleti müfettişi oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1936
1936'da yeniden meclise girdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1945
1945'ten ölümüne kadar Ziraat Bankası idare meclisi üyeliğinde bulundu.
Miras tek kaynak
Hayat hikâyesi
01Hayatı
İstanbul'da doğdu. Babası, Filibeli bir aileden gelen ve vilâyet mektupçuluğu yapan Mustafa Âsım Bey, annesi Yemen'de şehid düşen Erzurumlu Osman Paşa'nın kızı Fatma Behice Hanım'dır. İstanbul'da müderris, huzur derslerinde muhatap ve mukarrir olarak bulunmuş, Enderun Mektebi hocalarından Küçük Filibeli diye tanınan Abdullah Efendi, İbrahim Alâeddin'in baba tarafından dedesi, yine huzur derslerinde muhatap ve mukarrir olan, Anadolu ve Rumeli kazaskerliği yapmış ve Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye Cemiyeti üyesi olmuş Filibeli Hoca diye bilinen Halil Fevzi Efendi de büyük amcasıdır. Bu iki kardeş İstanbul ulemâsı arasında “ahaveyn” adıyla tanınmıştır.
İlk öğrenimine Vezneciler’de Şems'ül maârif Mektebi’nde başladı. Babasının vilâyet mektupçuluğu yaptığı Trabzon'da, Trabzon idâdîsi'nde devam ettiği orta öğrenimini; babasının vefaatı üzerine annesiyle birlikte geldiği İstanbul'da, Vefa Lisesi'nde tamamladı. Edebiyata ilgisi okul yıllarında ortaya çıktı. Babasının zengin kitaplığı ve edebiyat sevgisi onu şiire yöneltti. İlk şiirlerini çocuk yaşta iken "Musavver Terakki" adlı dergide yayımladı.
1907'de Mekteb-i Hukuk'a girdi. 1910 yılında mezun oldu. Hukuk Mektebinin son sınıfında iken Adliye Nezâreti'nde memurluğa başladı. Aynı yıllarda Haham Mektebi'nde Türkçe ve Hukuk dersleri verdi. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra dönemin gençlerinde görülen edebi heyecan onda da uyanmıştı. Başlangıçta aruz vezninde ve klasik nazım şekilleriyle şiir yazmaktayken Tevfik Fikret’in Rübâb-ı Şikeste’siyle yeni şiire ilgi duymaya başladı. Hukuk Mektebi'nda tanıştığı Tahsin Nahit, Emin Bülent, Ahmet Haşim ile okul dışından dostları Mehmet Behçet (Yazar), Köprülüzâde Fuad, Halil Nihat Mehmet Akif’in üzerinde büyük etkisi oldu. Arkadaşlarının teşviki ile Fecr-i Ati topluluğuna ilk katılanlardan oldu ama topluluğun edebiyat konusunda görüşlerini benimsemedi ve kısa süre içinde gruptan ayrıldı. Orhan Seyfi ve Enis Behiç gibi hececi şairlerle birlikte hece vezniyle şiirler yazmaya başladı. Eğitimci Mustafa Satı Bey'in 1909'da yayımlanan bir yazısında "çocuk şiirlerine ve şarkılarına muhtacız” diye yazması üzerine çocuk şiirleri yazmaya başlayan İbrahim Alaaddin, şiirlerini 1911'de yayımladığı Çocuk Şiirleri adlı kitapta topladı. Kitap büyük ilgi gördü. Anadolu ve Rumeli dışına da ulaştı. Şair hayattayken toplam altı baskı yaptı.
1911'de İstanbul Dârülfünunu'nda açılan bir imtihanı kazanarak Trabzon Sultânîsi'ne edebiyat muallimi olarak tayin oldu. 1912 yılında burada muallim iken, gönüllü olarak, Balkan Savaşı'na katıldı.
1913'te Maarif Vekaleti tarafından edebiyat tahsili için İsviçre'ye gönderildi ancak çalışmalarını psikoloji ve pedagojiye kaydırdı. I. Dünya Savaşı'nın çıkması üzerine, diğer öğrencilerle birlikte, yurda çağrıldı. Bu sırada Çanakkale zaferinin büyüklüğünü edebiyata kazandırmak amacıyla, Çanakkale'ye gönderilen edebiyatçılar arasında bulundu. 1915'te tekrar İsviçre'ye döndü ve Cenevre Üniversitesi Psikoloji Enstitüsü'den diploma; Jean Jacques Rousseau Pedegoji Enstitüsü'nden tasdikname alarak 1916'da yurda döndü.
İsviçre'den döndükten sonra Tedrîsat gazetesinde pedagoji ve çocuk edebiyatı üzerine yazdığı yazılarla geniş bir okuyucu kitlesi üzerinde etkili oldu. Bir süre İkdam gazetesinde Fransızcadan tercümeler yaptı; Zümrüdüanka, Resimli Gazete ve Akbaba dergilerinde Kıvılcım imzasıyla telif, tercüme ve mizahî yazılar yayımladı.
1916-1926 arasında öğretmen yetiştiren İstanbul Dârülmuallimîn-i Âliye'de Fen, Terbiye ve İlmiahvâl (Psikoloji ve Pedagoji) muallimliği ve üç yıl müdürlük yaptı. Bir yandan da Darülfünun da Psikoloji, Kız Öğretmen Okulu'nda Felsefe dersleri verdi. 1926 yılında Maârif Vekâleti Tâlim ve Terbiye Dâiresi üyeliğine getirildi.
1927 senesinde TBMM III. dönem Sivas mebusu seçildi. IV. dönem Sinop milletvekilliği yaptıktan sonra 1935'te Maârif Vekâleti müfettişi oldu. 1936'da yeniden meclise girdi. VI. ve VII. Dönem İstanbul Milletvekilliği yaptı. Aynı zamanda 1920'lerin sonralarında Türk Ocakları Edirne delegesiydi.
Atatürk'ün ölümü üzerine yayımladığı Tavaf adlı şiiri büyük üne kavuşmuştur.
Son yıllarında gazetelere günlük fıkra yazıları, sözlük ve ansiklopedi telif, redaksiyon ve yayım çalışmaları ile meşgul oldu. İnönü Ansiklopedisi Genel Sekreterliği'ni yaptı. Ansiklopedinin ilk cildinde dünyada ve Türkiye'de ansiklopedicilik hakkında yazdığı yirmi üç sayfalık önsöz önemli bir kaynaktır. 1945'ten ölümüne kadar Ziraat Bankası idare meclisi üyeliğinde bulundu. 29 Ekim 1949'da Ankara'da "Şair Akif Sokağı" başlıklı bir yazı
yazarken kalp durması sonucu öldü. Cebeci Asri Mezarlığında arkadaşı Halil Nihat Boztepe'nin mezarı yanına defnedilmiştir.
Adı 1960 yılında İstanbul'un Fatih semtinde bir okula verildi.
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - İbrahim Alâeddin Gövsatr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"İbrahim Alâeddin Gövsa (1889-1949)". Atatürk Ansiklopedisi. 3 Mayıs 2021. 22 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ocak 2022.ataturkansiklopedisi.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Mecit Canatak, İbrahim Alaattin'in (Gövsa) Çocuk Şiirleri Adlı Eserinin Çocuk Edebiyatındaki Yeri, Turkish Studies Cilt 62, Bahar 2011" (PDF). 7 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan...arşiv · www.turkishstudies.net · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Abdullah Gövsa, EdebiyatveSanatAkademisi.com, 30.06.2011 Erişim tarihi:03.04.2015". 7 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2015.arşiv · www.edebiyadvesanatakademisi.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıCavit Binbaşıoğlu, 'İbrahim Alaaddin Gövsa'nın Yaşamı, Eserleri ve Türk Eğitimine Katkıları[ölü/kırık bağlantı]portal.ted.org.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Atilla Çetin, Gövsa, İbrahim Alâeddin, TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt 14". 6 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2015.arşiv · www.tdvia.org · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı", TBMM Albümü, Erişim tarihi: 21 Temmuz 2014". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2014.tbmm.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıFüsün Üstel (2010). İmparatorluktan Ulus Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları. İstanbul: İletişim Yayınları. s. 291. ISBN 9-789754706123.erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"İbrahim Alaattin Gövsa İlköğretimokulu web sitesi, Erişim tarihi:03.04.2015". 7 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2015.mebk12.meb.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “İbrahim Alâeddin Gövsa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
9 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.