biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Hamit Kemali Söylemezoğlu
Mimar, şehir şehir plancısı, yazar ve akademisyen · 1909–1995

Hamit Kemali Söylemezoğlu

Hamit Kemali Söylemezoğlu (26 Şubat 1909, İstanbul - 1995), Türk mimar, şehir şehir plancısı, yazar ve akademisyendir.

Hayat çizgisi 7 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1960–1995
190919501995
Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Öğretmenlik Eğitim Önemli eserler Eğitim
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Hamit Kemali Söylemezoğlu (26 Şubat 1909, İstanbul - 1995), Türk mimar, şehir şehir plancısı, yazar ve akademisyendir.

Meslek yaşamı boyunca mimarlık ve eğitimcilik yapan Söylemezoğlu, tarihsel yapıtların korunması konusunda da hizmet verdi. İTÜ Mimarlık Fakültesi’nin yetiştirdiği birinci kuşak hocalarındandır; 1956-1958 yılları arasında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nin dekanlığını yapmıştır.

02

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1909

    Doğum ve Erken Yıllar

    1909 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1930

    Burslu ve yatılı olarak okuduğu Galatasaray Lisesi'nden 1930'da mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1935

    Beş yıllık mimarlık eğitimini 1935'te sınıf birincisi olarak tamamladı.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1936

    Söylemzoğlu, Aralık 1936’da Stuttgart Teknik Yüksek Okulu'nun Mimarlık ve İnşaat Mühendisliği Bölümü Mimarlık Şubesi’ne kaydoldu ve Akademi mezuniyetinden yaklaşık 1,5 sene sonra yeniden mimarlık eğitimine başladı.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1939

    29 Temmuz 1939'da mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1940

    Bir süre Paul Bonatz'ın ofisinde çalıştıktan sonra 1940'ta Türkiye'ye döndü.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1943

    Dünya Savaşı nedeniyle iki yıl sürene zorunlu askerlik görevini yaptı, 1943'te terhis oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1944

    Bu büroda çalışan meslektaşı Harika Alpar ile 1944'te evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1946

    1946'da "Altıncı Yüzyıl Mimarisi Üzerine Bir Deneme" başlıklı doçentlik tezini vererek doçent ünvanı aldı ve İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi akademik kadrosuna atandı.

    Eğitim tek kaynak
  10. 1953

    1953-1979 yılları arasında "Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu" üyeliği görevinde bulundu.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1954

    1954'te "İslam Dini, İlk Camiler ve Osmanlı Camileri" başlıklı profesörlük tezini vererek profesör ünvanı aldı.

    Öğretmenlik tek kaynak
  12. 1956

    İTÜ Mimarlık Fakültesi’nin yetiştirdiği birinci kuşak hocalarındandır; 1956-1958 yılları arasında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nin dekanlığını yapmıştır.

    Eğitim tek kaynak
  13. 1958

    1958'de geçirdiği hastalık nedeniyle tedavi amacıyla gittiği Almanya'da 1960'a kadar kaldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1959

    Bu sırada 1959'da, konuk öğretim görevlisi olarak Stuttgart Üniversitesi'nde ders verdi.

    Eğitim tek kaynak
03

Hayat hikâyesi

01Yaşamı

1909 yılında İstanbul'un Bakırköy'deki Asım Paşa Konağı'nda doğdu. Annesi Güzide Hanım, babası Jön Türk Necmettin Kemali Bey'dir. Babası Necmettin Bey, Erzurum'un Söylemezoğulları ailesinden Ali Kemali Paşa'nın oğlu; annesi Güzide Hanım ise Mühendishane'de yetişmiş Asım Paşa’dır. Asım Paşa'nın babası, Osmanlı Devleti'nin 1835 yılında öğrenim amaçlı olarak Avrupa’ya gönderdiği ilk on öğrenciden biri olarak gönderilip askerî mühendislik okulu Mühendishane-i Berri-i Hümayun’da görevlendirilmiş Bekir Paşa idi.

Hamit Kemali Bey, İnşaat işleri ile uğraşan bir aile çevresinde büyüdü. Güzide Hanım'ın anlatımına göre İstanbul Üniversitesi Beyazıt Yerleşkesi'nin meşhur ana giriş kapısı, Asım Paşa’nın denetiminde inşa edilmişti. Hamit Kemali Bey, ailesinin altıncı çocuğu idi.

Burslu ve yatılı olarak okuduğu Galatasaray Lisesi'nden 1930'da mezun oldu. Bu okuldaki öğrenciliği sırasında Ernest Mamboury'den teknik resim dersi aldı. Hocasının hazırladığı "Turistik İstanbul Rehberi”nde yer alacak tarihi yapılara ait rölevelerin temize çekilmesi işine Arkadaşı Adnan Kuruyazıcı ile birlikte yardımcı oldu. Bu, onun ilk mimarlık anılarındandır.

Mimar olmaya lise yıllarında karar veren Hamit Kemali Bey, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki yatılı ve yatılı ve Milli Eğitim Bakanlığı burslusu olarak okudu. Beş yıllık mimarlık eğitimini 1935'te sınıf birincisi olarak tamamladı. Buradaki öğrenciliği sırasında Adnan Kuruyazıcı ile birlikte Albert Gabriel’in "Anadolu Türk Yapıtları" eserinin resimlerini hazırladı. Akademide bir sergi açan Ahmet Sabri Oran ile tanıştıktan sonra onun mezun olduğu Stuttgart Teknik Yüksek Okulu'na gitme ve Paul Bonatz'ın öğrencisi olma arzusu doğurmuştu. Mezuniyetinin hemen ardından Humboldt bursuyla Almanya'ya giderek Berlin'de dil kursuna devam etti. Kısa sürede "üniversitede dersleri takip edebilir” şeklindeki sertifikası aldı ve Stuttgart’a geçti.

Söylemzoğlu, Aralık 1936’da Stuttgart Teknik Yüksek Okulu'nun Mimarlık ve İnşaat Mühendisliği Bölümü Mimarlık Şubesi’ne kaydoldu ve Akademi mezuniyetinden yaklaşık 1,5 sene sonra yeniden mimarlık eğitimine başladı. Mimarın Akademi’de aldığı beş senelik eğitim, toplam dört yarıyıla eş sayılmıştı. 29 Temmuz 1939'da mezun oldu. Bir süre Paul Bonatz'ın ofisinde çalıştıktan sonra 1940'ta Türkiye'ye döndü.

II. Dünya Savaşı nedeniyle iki yıl sürene zorunlu askerlik görevini yaptı, 1943'te terhis oldu. Askerliği sırasında Kemal Ahmet Aru ve Recai Akçay ile ortak bir çalışmaya girişerek Anıtkabir Yarışması'na katıldı. Mimarlar, Anadolu anıtmezar geleneğinden yola çıkan proje ile mansiyon ödülü kazandılar.

Sözylemezoğlu 1943'te, Maarif Vekâleti Teknik Öğretim Müsteşarlığı'nda Yapı Bürosu teknik şefi olarak çalışmaya başladı. Bu büroda çalışan meslektaşı Harika Alpar ile 1944'te evlendi. Çift, 11 ay sonra Elif ve Ali adında ikiz çocuk sahibi oldu.

Hamit Kemali Bey, 1944'te Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Mimarlık Bölümünde öğretim üyesi oldu. 1946'da "Altıncı Yüzyıl Mimarisi Üzerine Bir Deneme" başlıklı doçentlik tezini vererek doçent ünvanı aldı ve İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi akademik kadrosuna atandı.

Akademik etkinliklerinin yan sıra eşi Harika Söylemezoğlu ile çeşitli proje yarışmalarında katıldı ve bazılarında ödüle layık görüldü. 1944-1950 arasında ulusalcı-tarihselci örnekler ortaya kodu.

Mesleki öğretim ve mimari yarışma katılımları dışında 1940'ların ortasından başlayarak 1950'lerin sonlarına kadar farklı ölçekteki semt, kasaba ve kentlerin imar planlarını hazırladı; Gaziantep, Kars, Uşak, Karamürsel, Boyabat şehir planları üstüne çalıştı.

1954'te "İslam Dini, İlk Camiler ve Osmanlı Camileri" başlıklı profesörlük tezini vererek profesör ünvanı aldı. 1956-1958 yılları arasında İTÜ Mimarlık Fakültesi'nin dekanlığını yaptı.

1953-1979 yılları arasında "Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu" üyeliği görevinde bulundu.

1958'de geçirdiği hastalık nedeniyle tedavi amacıyla gittiği Almanya'da 1960'a kadar kaldı. Bu sırada 1959'da, konuk öğretim görevlisi olarak Stuttgart Üniversitesi'nde ders verdi.

Türkiye'ye döndükten sonra farklı dönemlerde İstanbul Teknik Üniversitesi Senatosu üyeliğinde bulundu. 1979'da emekli oldu. Arkitekt ve Mimarlık dergilerinde çeşitli konularda yazıları yayımlandı. 1995 yılında öldü.

02Tasarımları ve çalışmaları
  • Hamit Kemali Söylemezoğlu'nun bazı tasarım ve mimari çalışmaları şu şekildedir:
  • Anıtkabir Proje Yarışması'nda bir tasarım (1941, Kemal Ahmet Arû ve Recai Akçay ile birlikte, uygulanmadı)
  • Mağaza, Beyoğlu, İstanbul (1947, günümüzde mevcut değildir)
  • Kars şehir planı (1947, Kemal Ahmet Arû ile)
  • Gaziantep şehir planı (1948, Kemal Ahmet Arû ile)
  • Nuri Çapa Yalısı, Beşiktaş, İstanbul (1949-1951)
  • Uşak şehir planı (1951)
  • E. Adakan Villası, Kadıköy, İstanbul (1952)
  • Karamürsel şehir planı (1952)
  • Boyabat şehir planı (1953)
  • Elektrik İdaresi, Beyoğlu, İstanbul (1957)
  • Orman Fakültesi Kütüphanesi ve Konferans Salonu, İstanbul (1961, H. Söylemezoğlu ile)
  • Gazoz fabrikası, Levent, İstanbul (1961)
  • Tarsus şehir planı
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Hamit Kemali Söyle… Kemal Ahmet Kemal Ahmet Arû Recai Akçay
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Hamit Kemali Söylemezoğlu hayat hikâyesinde anıyor Kemal Ahmet

    “Askerliği sırasında Kemal Ahmet Aru ve Recai Akçay ile ortak bir çalışmaya girişerek Anıtkabir Yarışması'na katıldı.”

  • Hamit Kemali Söylemezoğlu hayat hikâyesinde anıyor Kemal Ahmet Arû

    “Hamit Kemali Söylemezoğlu'nun bazı tasarım ve mimari çalışmaları şu şekildedir: • Anıtkabir Proje Yarışması'nda bir tasarım (1941, Kemal Ahmet Arû ve Recai Akçay ile birlikte, uyg...”

  • Hamit Kemali Söylemezoğlu hayat hikâyesinde anıyor Recai Akçay

    “Askerliği sırasında Kemal Ahmet Aru ve Recai Akçay ile ortak bir çalışmaya girişerek Anıtkabir Yarışması'na katıldı.”

05

Kaynaklar

7kaynak kaydı
6farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
14zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Hamit Kemali Söylemezoğlu
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Kayım, Emine Seda (2010). "1920 - 1960: İstanbul - Stuttgart Hattı Kemali Söylemezoğlu'nun kariyeri üzerinden Türk - Alman mimarlık ilişkilerini okumak". Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans t...
    tez.yok.gov.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Söylemezoğlu, Sinan Kemali (27 Kasım 2009). "Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde iz bırakanlar". Kemali Söylemezoğlu Sülalesi blog sitesi. 17 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2024.
    kemalisoylemezoglu.blogspot.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Aras, Oktay. "Hamdi Kemali Söylemezoğlu". Oktayaras.com. 5 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2024.
    oktayaras.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Söylemezoğlu, Kemâli (1909)". Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi. 30 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Kasım 2020.
    arşiv · sosyolojisi.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Hamit Kemali Söylemezoğlu". Yapı, 167. Ekim 1995. 27 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Kasım 2020.
    doganhasol.net · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Wilson, Christopher S. (2015). Anıtkabir'in Ötesi: Atatürk'ün Mezar Mimarisi. Koç Üniversitesi Yayınları. ss. 102-103. ISBN 9786055250485.
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Hamit Kemali Söylemezoğlu” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    7 kaynak ve 14 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Remzi Çetin

Siyasetçi · d. 1952

aynı alan · kültür & sanat

Turgut Okyay

Kültür & Sanat · d. 1941

aynı alan · kültür & sanat

Hayati Tekin

Kültür & Sanat · d. 1959

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →