biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Gazi Yaşargil
Bilim insanı ve tıp hekimi · 1925–2025

Gazi Yaşargil Vatandaşlıktan çıkarılması ve geri kabulü

Mahmut Gazi Yaşargil (6 Temmuz 1925, Diyarbakır - 10 Haziran 2025, Stäfa, İsviçre), Türk-İsviçreli bilim insanı ve tıp hekimi.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok2013–2025
192519802025
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler İlk üretimler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mahmut Gazi Yaşargil (6 Temmuz 1925, Diyarbakır - 10 Haziran 2025, Stäfa, İsviçre), Türk-İsviçreli bilim insanı ve tıp hekimi.

Beyin ve sinir cerrahisi alanında uzmandır. Beyin cerrahisi pratiğinde, mikroskop kullanımının (mikrocerrahinin) hayata geçirilmesinde ve yaygınlaştırmasındaki katkılarıyla tanınır. 1999 yılında Amerikan Nörolojik Cerrahlar Kongresi'nde Neurosurgery Dergisi tarafından "1950-2000 Yüzyılın Beyin Cerrahı" unvanı verilmiş ve Avrupa Nörolojik Cerrahlar Birliği onur madalyası ile onurlandırılmıştır.

10 Haziran 2025 tarihinde, 99 yaşında İsviçre'de hayatını kaybetti. Cenazesi İsviçre'de defnedildi.

02

Vatandaşlıktan çıkarılması ve geri kabulü

—Vatandaşlıktan çıkarılması ve geri kabulü

27 Mayıs darbesinden sonra askerî yönetimin ülke idaresine el koyması esnasında Yaşargil yurt dışında eğitimine devam etmekteydi. Doçentlik sınavına gireceği günlerde Türkiye'den askerlik vaktinin geldiğine dair celp ulaştı. O sıralar liseden arkadaşı olan Ömer İnönü Gazi Yaşargil'i ziyaret etmişti. Ömer İnönü'den, eğitimi bittikten sonra ülkeye döneceğini babası İsmet İnönü'ye iletmesini istedi. Ancak İsmet İnönü'nün çabaları sonuçsuz kaldı. Darbe yönetiminin oluşturduğu Bakanlar Kurulu kararı ile Türk vatandaşlığından çıkarıldı. Vatansızların taşıdığı "Haymatlos" pasaportuyla yaşamaya başladı.

Turgut Özal döneminde Yaşargil'in yeniden vatandaşlığa alınması için işlemler başlatıldı. Türkiye'ye gelmekten hâlâ çekinen Yaşargil'e pasaportunu dönemin Sanayi Bakanı Şükrü Yürür götürdü. 18 yaşında ayrıldığı ülkesine 45 yıl sonra yeniden dönme imkânına erişti. Ankara'ya dönüşünde çok duygulandığını belirtmiş ve otomobilden inmeyerek 3 saat boyunca otomobille Ankara'yı gezip yıllar içerisinde değişen Ankara'ya ilk kez tanıklık etti. Sonrasında İstanbul'a geçip eski dostu Can Yücel'le buluştu.

Gazi Yaşargil · diğer bölümler

← Gazi Yaşargil profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1925

    Mahmut Gazi Yaşargil (6 Temmuz 1925, Diyarbakır - 10 Haziran 2025, Stäfa, İsviçre), Türk-İsviçreli bilim insanı ve tıp hekimi.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1943

    1943 yılında Ankara Atatürk Lisesi'ndeki lise eğitimini tamamladı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne başladı.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1944

    Tıp eğitimine 1944 yılından itibaren iki dönem Almanya'daki Friedrich Schiller Üniversitesi'nde, ardından on dönem Basel Üniversitesi'nde devam etti.

    Eğitim tek kaynak
  4. 1949

    1949 sonbaharında Basel Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1950

    Anatomi Enstitüsü'nde beyin anatomisi üzerine Josef Klingler'in yanında çalıştı; ardından 1950-1953 yılları arasında nöroloji-psikiyatri, iç hastalıkları ve genel cerrahi asistanlığı yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1953

    Ocak 1953'te Zürih Üniversitesi'nde uzmanlık eğitimine başladı.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1957

    1957-1965 yılları arasında ise stereotaktik teknikle Parkinson hastalığı ve diğer hareket bozukluklarının tedavisine yönelik ameliyatlar yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1967

    1967'de Zürih'e döndü, Ekim 1967'de üç atardamarı tıkalı bir hastaya yeni bir atardamar bağlama operasyonunu ilk kez gerçekleştirdi.

    İlk üretimler tek kaynak
  9. 1968

    Zürih'te kurulan mikrocerrahi laboratuvarı, 1968-1993 yılları arasında tüm dünyadan gelen nöroşirürjiysenlere bir eğitim merkezi haline geldi.

    Eğitim tek kaynak
  10. 1984

    Microneurosurgery kitabı (1984–1996, Georg Thieme Verlag Stuttgart-New York) 6 cilttir ve geniş mikro cerrahi deneyimlerinin kapsamlı bir derlemesidir.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 1993

    Zürih Üniversitesi Nöroşirürji kliniğindeki şeflik görevinden Ocak 1993'te emekli oldu.

    Eğitim tek kaynak
  12. 1994

    Bu nedenle 1994'te Yaşargil, Amerika'da Little Rock şehrindeki Arkansas Tıp Bilimleri Üniversitesi’nden gelen teklifi kabul etti.

    Eğitim tek kaynak
  13. 1999

    1999 yılında Amerikan Nörolojik Cerrahlar Kongresi'nde Neurosurgery Dergisi tarafından "1950-2000 Yüzyılın Beyin Cerrahı" unvanı verilmiş ve Avrupa Nörolojik Cerrahlar Birliği onur madalyası ile onurlandırılmıştır.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 2000

    2000 yılında Cumhuriyet gazetesi tarafından son bin yıl içinde Türk tarihinin Atatürk ve İbn Sina gibi 10 Türk büyüğünden biri olarak seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 2012

    2012'de Azerbaycan'da kurulan Avrasiya Akademiyası adlı uluslararası derneğin kurucu üyelerinden biridir.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Gazi Yaşargil Atıl İnaç Ece Ayhan Murat Günel Necmettin Pamir
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Gazi Yaşargil hayat hikâyesinde anıyor Atıl İnaç

    “Yaşargil serebrovasküler nöroşirurjide kullanılmak üzere geliştirdiği dahice mikrocerrahi teknikler sayesinde, daha önce inoperabl sayılan hastaların sonlanımını köklü bir biçimde...”

  • Gazi Yaşargil hayat hikâyesinde anıyor Ece Ayhan

    “Ne yazık ki, dünyada hâlâ hemşirenin kıymeti bilinmiyor." • 1976'da şair Ece Ayhan beyin ameliyatı amacıyla Zürih'e, yanına gitmiştir.”

  • Gazi Yaşargil kendi hikâyesinde anılıyor Murat Günel

    “Gazi Yaşargil'den sonra, "beyin cerrahisinin yeni dahisi" olarak tanınmaktadır.”

  • Gazi Yaşargil kendi hikâyesinde anılıyor Necmettin Pamir

    “Gazi Yaşargil'den sonra bu listeye girebilen ikinci Türk beyin cerrahıdır.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
11farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Gazi Yaşargil
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Carlo Serra, Niklaus Krayenbühl, Luca Regli: Surgery as a “Conversation with Nature”. 23 Haziran 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. In: Universität Zürich, 23. Juni 2025 (engl.).
    news.uzh.ch · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Gazi Yasargil (1925-2025). 13 Ağustos 2025 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. In: UZH.
    med.uzh.ch · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "M. Gazi Yaşargil: Neurosurgery's man of the century". 11 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021.
    pubmed.ncbi.nlm.nih.gov · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Lovato, Renan Maximilian; Vitorino Araujo, João Luiz; de Paula Guirado, Vinícius Monteiro; Veiga, José Carlos Esteves (Şubat 2016). "The Legacy of Yasargil: the Father of Modern Neurosurgery". Indian Journal of Surgery (...
    link.springer.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Gülseren Özkan (30 Eylül 2014). "Dünyaca ünlü beyin cerrahı Gazi Yaşargil, Türkiye'de". 23 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2015.
    hurriyet.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Dünyaca ünlü beyin cerrahı Prof. Gazi Yaşargil kimdir?". BBC News Türkçe. 11 Haziran 2025. 11 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2025.
    bbc.com · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Prof. Dr. Gazi YAŞARGİL Kimdir? | Yeditepe Üniversitesi". yeditepe.edu.tr. 12 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2025.
    yeditepe.edu.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Mesude Demir (11 Haziran 2025). "Gazi Yaşargil, 'Beynin Piri Reis'i'ydi - Diken". Diken - Yaramazlara biraz batar!. 11 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2025.
    arşiv · www.diken.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Gazi Yaşargil hayatını kaybetti". birgun.net. 14 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2025.
    arşiv · www.birgun.net · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Yaşargil gururu". 19 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2021.
    arşiv · www.milliyet.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Gazi Yaşargil” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Doğan Özgüden

Gazeteci ve yayımcı · d. 1936

aynı alan · kültür & sanat

İsmet Alver

Kültür & Sanat · 1934–2019

aynı alan · kültür & sanat

Nermin Bezmen

Roman yazarı · d. 1954

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →