biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Fatma Başaran
Kültür & Sanat · 1921–2008

Fatma Başaran Çalışma yaşamı

Fatma (Taşkıngöl) Başaran (1921, Manisa - 2008) Türk bilim insanı, sosyal psikolog ve akademisyendir.

Hayat çizgisi 8 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1989–2008
192119602008
Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Miras Eğitim Önemli eserler Öğretmenlik Miras Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Fatma (Taşkıngöl) Başaran (1921, Manisa - 2008) Türk bilim insanı, sosyal psikolog ve akademisyendir.

Tutum, sosyal değişim ve değerler konularında yaptığı çalışmaları ile tanınır

02

Çalışma yaşamı

—Çalışma yaşamı

1944 yılında felsefe bölümünden mezun oldu ve aynı yıl sosyoloji bölümüne asistan olarak atandı. Sosyoloji bölümü kadrolarının 1948 yılında tasfiye edilmesi üzerine hiç öğretim üyesi kalmayan bölümden ayrıldı ve doktorasını İstanbul Üniversitesi'nden Hilmi Ziya Ülken ile tamamladı Bu sırada Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim elemanlarından Mehmet Karasan’ın asistanlığını yaptı.

Tezini tamamladıktan sonra Afyon Lisesi'nde felsefe grubu öğretmenliğine başladı. 1952 yılında makine mühendisi İlhan Başaran ile evlendi. Bu evlilikten Özden ve Sami adındaki iki çocuğu dünyaya geldi. Evliliğin ardından Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesi'nde felsefe öğretmenliği yaptı. Buradaki birincil gözlemleri daha sonraları sosyal psikoloji alanında tutum ve tutum değişimleri üzerinde çalışmalar yürütmesini önemli ölçüde etkiledi. Diyarbakır’ da geçirdiği yıllarda da öğretmenler için konut kooperatifi girişimine öncülük etme, Ziya Gökalp'in doğduğu evi Ziya Gökalp Müzesi haline getirme, Cahit Tarancı için Tarancı Günü düzenleme, çeşitli eğlence ve sanat aktiviteleri düzenleme gibi sosyal işlerle meşgul oldu.

1956-1957 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İngiltere'ye gönderildi ve Londra Üniversitesi'nde lisansüstü düzeyde dersler aldı, çalışmalar yaptı. Ardından Ankara'ya lisans ve yüksek lisans döneminde bulunduğu D.T.C.F.’ye döndü; 1961 yılında girdiği sınavda başarılı olarak felsefe bölümüne yeniden asistan olarak girdi.

1963-1964 yılları arasında Fransız Hükümeti tarafından verilen “Şeref Bursu” ile Paris'te Hopital Henri Rousselle Psikoloji Laboratuvarı ve Sorbonne Üniversitesi'nde çalıştı. “Diyarbakır köylerinde tutum değişimleri” isimli alan çalışması ile sosyal psikoloji alanında doçent unvanını alan Fatma Başaran, 1968-1969 yılları arasında İngiltere'De Sussex Üniversitesi'nde çalıştı; Prof. Marie Jahoda ile tanıştı, sosyal psikoloji laboratuvar çalışmalarını izledi.

"7-11 yaş çocuklarında psikososyal gelişim" adındaki deneysel araştırması ile 1974 yılında profesör unvanı alan Başaran, 1972-1988 yılları arasında D.T.C.F Psikoloi bölümü başkanlığını sürdürdü. Başkanlık dönemi süresinde henüz felsefe kürsüsünün içinde bir bölüm olan psikoloji bölümünü önce ayrı bir kürsü, ardından da ayrı bir bölüm olması için çalıştı. 1982 yılında Psikoloji Bölümü ayrı bir bölüm haline geldi. 1988 yılında emekli oldu.

Akademik çalışmalarının yanı sıra 1972-1984 yılları arasında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu üyesi olarak görev yaptı ve "İnsan ve Toplumbilim Komitesi" yürütücülüğünü üstlenmiştir.

Kişisel çalışmalarının dışında İlber Ortaylı ile birlikte Seha L. Meray’ın “Toplumbilim Üzerine” adlı kitabını oluşturan sosyoloji notlarını derleyerek yayına hazırlamak, John Dewey'in “Tecrübe ve Eğitim” adlı eserini Fatma Varış ile birlikte Türkçeye çevirmek gibi ortak çalışmaları vardır.

Türkiye'de sosyal bilimlerin gelişmesi için TÜBİTAK'a paralel bir Türkiye Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Kurumu'nun kurulması yönünde büyük çaba harcamıştır. Ülke sorunlarına ilişkin olarak özellikle cinsiyet ayrımcılığı, aile ve laiklik gibi konularda radyo programlarına katılarak konuşmalar yapmıştır.

Fatma Başaran · diğer bölümler

← Fatma Başaran profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1921

    Fatma (Taşkıngöl) Başaran (1921, Manisa - 2008) Türk bilim insanı, sosyal psikolog ve akademisyendir.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1940

    1940-1944 yıllarında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Felsefe bölümüne devam etti.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1941

    Fatma Başaran, 1941 yazında Behice Boran'ın "Bir Köy Üzerinde Sosyal Yapı ve Sosyal Değişme Tetkiki başlıklı habilitasyon tezi için Manisa'nın bir ova köyü olan Tepecik köyünde yaptığı saha araştırmasına katıldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1944

    1944 yılında felsefe bölümünden mezun oldu ve aynı yıl sosyoloji bölümüne asistan olarak atandı.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1945

    Boran'ın Toplumsal Yapı Araştırmaları, İki Köy Çeşidinin Mukayeseli Tetkiki (1945) adlı kitabına temel olan bu çalışmalara katılmak, saha çalışmasına ilgisini artırdı.

    Önemli eserler tek kaynak
  6. 1948

    Sosyoloji bölümü kadrolarının 1948 yılında tasfiye edilmesi üzerine hiç öğretim üyesi kalmayan bölümden ayrıldı ve doktorasını İstanbul Üniversitesi'nden Hilmi Ziya Ülken ile tamamladı Bu sırada Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim elemanlarından Mehmet Karasan’ın asistanlığını yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1952

    1952 yılında makine mühendisi İlhan Başaran ile evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1956

    1956-1957 yılları arasında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından İngiltere'ye gönderildi ve Londra Üniversitesi'nde lisansüstü düzeyde dersler aldı, çalışmalar yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  9. 1961

    Ardından Ankara'ya lisans ve yüksek lisans döneminde bulunduğu D.T.C.F.’ye döndü; 1961 yılında girdiği sınavda başarılı olarak felsefe bölümüne yeniden asistan olarak girdi.

    Miras tek kaynak
  10. 1963

    1963-1964 yılları arasında Fransız Hükümeti tarafından verilen “Şeref Bursu” ile Paris'te Hopital Henri Rousselle Psikoloji Laboratuvarı ve Sorbonne Üniversitesi'nde çalıştı.

    Eğitim tek kaynak
  11. 1968

    “Diyarbakır köylerinde tutum değişimleri” isimli alan çalışması ile sosyal psikoloji alanında doçent unvanını alan Fatma Başaran, 1968-1969 yılları arasında İngiltere'De Sussex Üniversitesi'nde çalıştı; Prof.

    Eğitim tek kaynak
  12. 1972

    Akademik çalışmalarının yanı sıra 1972-1984 yılları arasında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu üyesi olarak görev yaptı ve "İnsan ve Toplumbilim Komitesi" yürütücülüğünü üstlenmiştir.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 1974

    "7-11 yaş çocuklarında psikososyal gelişim" adındaki deneysel araştırması ile 1974 yılında profesör unvanı alan Başaran, 1972-1988 yılları arasında D.T.C.F Psikoloi bölümü başkanlığını sürdürdü.

    Öğretmenlik tek kaynak
  14. 1982

    1982 yılında Psikoloji Bölümü ayrı bir bölüm haline geldi.

    Miras tek kaynak
  15. 1988

    1988 yılında emekli oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Fatma Başaran Hilmi Ziya Ülken İlber Ortaylı Ziya Gökalp
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Fatma Başaran hayat hikâyesinde anıyor Hilmi Ziya Ülken

    “Sosyoloji bölümü kadrolarının 1948 yılında tasfiye edilmesi üzerine hiç öğretim üyesi kalmayan bölümden ayrıldı ve doktorasını İstanbul Üniversitesi'nden Hilmi Ziya Ülken ile tamam...”

  • Fatma Başaran hayat hikâyesinde anıyor İlber Ortaylı

    “Kişisel çalışmalarının dışında İlber Ortaylı ile birlikte Seha L.”

  • Fatma Başaran hayat hikâyesinde anıyor Ziya Gökalp

    “Evliliğin ardından Diyarbakır Ziya Gökalp Lisesi'nde felsefe öğretmenliği yaptı.”

05

Kaynaklar

8kaynak kaydı
6farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Fatma Başaran
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Akademisi, Bilim (1 Aralık 2023). "Sahada: Cumhuriyetin Harcında Bilim ve Kadınlar". Sarkaç. 1 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2025.
    arşiv · sarkac.org · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Yılmaz,B., Gökçe, G. "Amkara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü Tarihçesi" (PDF). Ankara Üniversitesi Psikoloji Bölümü. 26 Haziran 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2...
    arşiv · psikoloji.humanity.ankara.edu.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Akfırat, Serap (2004). Prof.Dr. Fatma Başaran'la Hayatı Üzerine Kısa Bir Söyleşi (1. bas.). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları. ss. 353-369.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Balkaya, Feza (1995). ""Prof.Dr.Fatma Başaran ile Bir Söyleşi"". Türk Psikoloji Bülteni. 2 (2). ss. 82-86.
    erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tekeli, İlhan. "Sosyal Bilimci ve Siyasetçi olarak Behice Boran". Sosyoloji Dergisi, Sayı 23-24, Yıl 2011. 10 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2020.
    arşiv · docplayer.biz.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Durdu, Zafer (Mayıs 2017). "1940'lı Yıllar Türkiye'sinde Behice Boran'ın Sosyoloji Anlayışında Toplumsal Yapı ve Değişme". SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 40. 5 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşiv...
    dergipark.org.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Çelebi, Nilgün (1999). "Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinin Dünü Bugünü" (PDF). Sosyoloji Dergisi. 1 (2). ss. 1-16. 15 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)2 Temmuz 2020.
    nilguncelebi.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Fatma Başaran” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    8 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Necdet Saruhan

Kültür & Sanat · d. 1945

aynı alan · kültür & sanat

Deli Halid Paşa

Çerkes asıllı Osmanlı ve Türk asker ile siyasetçi · 1883–1925

aynı alan · kültür & sanat

Seyit Aydın

Kültür & Sanat · d. 1958

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →