biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Bilim & Akademi
  3. Erdal İnönü
Fizikçi, akademisyen ve Siyasetçi · 1926–2007

Erdal İnönü Bilimsel çalışmaları

Erdal İnönü, hem kuramsal fizik alanındaki çığır açıcı çalışmalarıyla uluslararası düzeyde tanınan saygın bir bilim insanı hem de Türkiye'nin yakın siyasi tarihine damgasını vurmuş uzlaşmacı ve esprili bir devlet adamıdır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci cumhur...

Hayat çizgisi 8 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok1983–2007
192619702007
Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler Öğretmenlik Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Erdal İnönü (6 Haziran 1926, Ankara - 31 Ekim 2007, Houston), Türk fizikçi, akademisyen ve siyasetçi. Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün küçük oğludur.

16 Mayıs ile 25 Haziran 1993 tarihleri arasında yaklaşık 1,5 ay süreyle başbakanlık görevine vekâlet etti. 1991-1993 yılları arasında başbakan yardımcılığı yaptı. 1983-1985 yılları arasında Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) ve 1986'dan 1993'e kadar Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) genel başkanlığı görevini sürdürdü.

İnönü, 1983 yılında 12 Eylül Darbesi'nin ardından siyasi faaliyet yeniden serbest bırakıldıktan sonra bütün öğretim ve yöneticilik görevlerinden ayrıldı ve aynı yıl haziran ayında SODEP'in kurucu üyeleri arasında yer alarak partinin ilk genel başkanı oldu. Kurucu üyeliğinin Millî Güvenlik Konseyi tarafından veto edilmesine karşın Aralık 1983'te yeniden SODEP genel başkanlığına seçildi. 1984 yerel seçimlerinde partisi %23,4 oy alarak ikinci sırada yer aldı. 1985 yılında SODEP'in Halkçı Parti ile Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) adı altında birleşmesinin ardından 1986 yılında partinin genel başkanı oldu. Partisi, 1986 Türkiye milletvekili ara seçimlerinde %22,6 oy alarak 3. sıraya düşerken İnönü İzmir milletvekili olarak Meclise girmiştir.

1991 Türkiye genel seçimlerinin ardından SHP, Süleyman Demirel'in genel başkanlığını yaptığı Doğru Yol Partisi (DYP) ile bir koalisyon hükûmeti kurmuş ve İnönü de başbakan yardımcısı olmuştur. 1993 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçiminde Demirel cumhurbaşkanı seçilince başbakanlık görevine vekâleten başlamıştır. Tansu Çiller DYP'nin genel başkanı seçilince ve hükûmet kurunca İnönü, başbakan yardımcılığı görevini üstlenmiştir. 11-12 Eylül 1993'te yapılan SHP 4. Olağan Kurultayı'nda genel başkanlığa aday olmamış, genel başkanlığa Murat Karayalçın seçilmiştir. Şubat 1995'te SHP ve CHP birleştikten sonra dışişleri bakanı olmuştur. Aktif siyasetten ayrıldığı Ekim 1995'e kadar dışişleri bakanlığı görevini sürdürmüştür. Nisan 2001'de CHP'den de istifa eden İnönü, 31 Ekim 2007 günü ölmüştür.

02

Bilimsel çalışmaları

—Bilimsel çalışmaları

TÜBİTAK Bilim Kurulu, Atom Enerjisi Komisyonu, UNESCO Yürütme Konseyi üyeliği ve Türk Fizik Derneği başkanlığında bulunan Erdal İnönü'nün fizik alanında önemli çalışmaları vardır. Uluslararası bilim dergilerinde de yer alan araştırmalarının en önemlisi, 1951'de Macar asıllı Amerikalı atom fizikçisi Eugene Wigner ile Princeton Üniversitesinde ortak yaptığı çalışmadır. "Grupların İndirgenmesi ve Gösterimi Üstüne" başlıklı bu çalışma, gruplar kuramında genel bir yöntem niteliği kazanarak matematiksel fiziğin temel yöntemleri arasına girmiştir. "İnönü-Wigner Grup İndirgenmesi" adıyla bilinen çalışması (1951), çağdaş matematiksel fiziğin temel kavramlarından biri kabul edilir.

Erdal İnönü, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun (TÜBİTAK) kuruluşuna katkıda bulundu ve TÜBİTAK Temel Araştırmalar Enstitüsünde kurucu müdürlük görevini yürüttü. 2004 yılında, fizik alanında Nobel’den sonraki en önemli ödül olan Wigner Madalyası’nı alan İnönü, bu ödülü Feza Gürsey’den sonra alan ikinci Türk oldu. İnönü ayrıca Türkiye Cumhuriyeti ve Osmanlı İmparatorluğu üzerindeki bilimsel çalışmaları ile bilinir.

2002'den tedavisi başlayana kadar Sabancı Üniversitesi ve TÜBİTAK Feza Gürsey Enstitüsünde görev yaptı.

Erdal İnönü · diğer bölümler

← Erdal İnönü profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1926

    Doğum ve Erken Yıllar

    1926 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1943

    1943'te Ankara Gazi Lisesi, 1947'de Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi fizik-matematik bölümünü bitirdikten sonra ABD'ye gitti.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1948

    California Teknoloji Enstitüsünde (Caltech) fizik dalında yüksek lisans (1948) ve doktora (1951) dereceleri aldı.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1951

    Uluslararası bilim dergilerinde de yer alan araştırmalarının en önemlisi, 1951'de Macar asıllı Amerikalı atom fizikçisi Eugene Wigner ile Princeton Üniversitesinde ortak yaptığı çalışmadır.

    Eğitim tek kaynak
  5. 1952

    Bir süre Princeton Üniversitesinde araştırma yaptıktan sonra 1952'de Türkiye'ye döndü.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1955

    Asistan olarak girdiği Ankara Üniversitesi Fen Fakültesinde 1955'te doçent oldu.

    Eğitim tek kaynak
  7. 1957

    1957'de Sevinç Sohtorik ile evlendi.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1958

    1958-60 arasında Princeton Üniversitesinde ve Oak Ridge Princeton National Laboratory de konuk araştırmacı olarak bulundu.

    Eğitim tek kaynak
  9. 1960

    ODTÜ'de teorik fizik bölüm başkanlığı (1960-64), Fen ve Edebiyat Fakültesi Dekanlığı (1965-68) yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  10. 1968

    1968'de ABD'ye giderek Princeton ve Columbia üniversitelerinde bir yıl süreyle konuk profesör olarak ders verdi.

    Eğitim tek kaynak
  11. 1969

    1969'da yurda dönerek ODTÜ rektör vekilliğine, 1970'te de rektörlüğüne seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 1971

    Mart 1971'de rektörlükten ayrılarak yalnızca öğretim ve araştırma görevlerini sürdürdü.

    Öğretmenlik tek kaynak
  13. 1974

    1974'te fizik dalında TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü kazandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 1975

    1975'te Boğaziçi Üniversitesine geçti.

    Eğitim tek kaynak
  15. 1982

    Altı yıl süren bu görevden sonra 1982'de, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunun (TÜBİTAK) İstanbul'da kurulan Temel Bilimler Araştırma Enstitüsü (Feza Gürsey Enstitüsü) Müdürlüğüne atandı.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Erdal İnönü Tansu Çiller Turgut Özal Murat Ertel Canan Dağdeviren Erol Katırcıoğlu Sabri Ergun Türker Alkan Celâl Bayar
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Erdal İnönü hayat hikâyesinde anıyor Tansu Çiller

    “Tansu Çiller DYP'nin genel başkanı seçilince ve hükûmet kurunca İnönü, başbakan yardımcılığı görevini üstlenmiştir.”

  • Erdal İnönü hayat hikâyesinde anıyor Turgut Özal

    “Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın ani ölümü ve ardından Süleyman Demirel'in cumhurbaşkanlığına seçilmesinden sonra yaklaşık 1,5 ay süreyle başbakanlık görevine vekâlet etti.”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Murat Ertel

    “1990'lı yıllara kadar Füreya Koral, Candeğer Furtun, Seyhun Topuz, Ömer Uluç, Semiha Berksoy, Komet ve Erdal İnönü gibi sanatçı ve bilim insanları le tanıştı.”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Canan Dağdeviren

    “Bunlardan ilki babasının kendisine Marie Curie hakkında hediye ettiği bir kitap, ikincisi ise Erdal İnönü'den bizzat aldığı Anılar ve Düşünceler adlı eserdir.”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Erol Katırcıoğlu

    “Türkiye Hükûmeti'nde Başbakan Yardımcısı Erdal İnönü'nün Ekonomi Danışmanlığını yapmış ve aynı yıllarda Rekabet Yasasının hazırlık komisyonunda iktisatçı üye olarak çalışmıştır.”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Sabri Ergun

    “Erdal İnönü; Ergun hakkında bir konferans vermiş, kendisinin yaşamı üzerine bir kitap yazmak istediğini söylemiş ve bununla birlikte, tüm çabalarına rağmen kendisinin nerede olduğu...”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Türker Alkan

    “1983’te SODEP (Sosyal Demokrat Parti) kurucu üyesi olmuş; Genel Başkan Erdal İnönü ve diğer kurucu üyelerle birlikte askeri yönetim tarafından veto edilmiş; partideki görevini (SOD...”

  • Erdal İnönü kendi hikâyesinde anılıyor Celâl Bayar

    “Başbakan Turgut Özal ve SHP lideri Erdal İnönü de Anıtkabir'e gömülmesine destek verdi.”

05

Kaynaklar

8kaynak kaydı
6farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Erdal İnönü
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Duranoğlu, Hacı Mehmet (1993). "Erdal İnönü Anlatıyor". 32. Gün Programı. 3 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · youtube.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "TÜBİTAK Bilim Ödülleri". 4 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2011.
    arşiv · oduller.tubitak.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "CHP'de kurultaylar tarihi". 15 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2011.
    hurarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "28 Şubat belgeseli - 1. Bölüm". 9 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · www.youtube.com · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "CHP'den istifa etti". 13 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2011.
    webarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Prof. İnönü, bu ödülü Prof. Feza Gürsey’den sonra alan ikinci Türk oldu.[ölü/kırık bağlantı]
    hurarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Türk siyasetinin ve bilim dünyasının renkli yüzü[ölü/kırık bağlantı]
    hurarsiv.hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Erdal İnönü” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    8 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · bilim & akademi

Ali Akmaz

Akademisyen · d. 1958

aynı alan · bilim & akademi

Müeyyedzâde Abdurrahman Çelebi

Kazasker, alim ve Şair · 1456–1516

aynı alan · bilim & akademi

Hakkı Dursun Yıldız

Tarihçi · 1937–1992

Bilim & Akademi alanındaki tüm profiller →