Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Cezayirli Gazi Hasan Paşa (1713, Lagodehi – 1790, Şumnu), III. Selim saltanatı sırasında, 3 Aralık 1789 ila 17 Mart 1790 tarihleri arasında sadrazam olarak görev yapmış Palabıyık lakaplı Osmanlı komutanı ve devlet adamıdır. Gürcü asıllı olan Paşa, küçük yaşta köle olarak satılıp azat edilmiş; Yeniçeri Ocağı'na katılarak Cezayir'de sancak beyliğine yükselmiş, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nda gösterdiği cesaretle öne çıkmış, Çeşme Faciası sonrası 1770'te kaptan-ı deryalığa getirilmiş, 1787-1792 Osmanlı-Rus Savaşı'nda Rusları birçok kez yenilgiye uğratmıştır.
1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı
—1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı
1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında 1770 yılında Cebelitarık Boğazı'ndan geçerek Akdeniz'e giren ve Osmanlı topraklarına yönelen Rus donanmasına karşı Ege Denizi'ne açılan Osmanlı donanmasında kapudane rütbesiyle yeraldı. İki donanmanın 27 Mayıs'ta Benefşe açıklarındaki ilk muharebelerinde Mandalzade Hüsameddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması John Elphinstone komutasındaki Rus donanmasına Hasan Bey'in çabasıyla kısmî üstünlük sağladı. Ertesi günkü Anabolu Deniz Muharebesi'nde de iki Rus gemisi Hasan Paşa'nın cesur hücumları sonucunda muharebe dışı kaldı. Rus donanması 2 Haziran'da Çuha civarında Mora'nın güneyindeki Amiral Spiridov komutasındaki diğer Rus gemileriyle birleşti ve 17 gemilik güce ulaştı. Rus donanmasını takibini sürdüren Osmanlı donanması 4 Haziran'daki Suluca Deniz Muharebesi'nde hasmına üstünlük sağlayamadı ve Hasan Paşa'nın hücum sürdürülmesi ısrarına karşı Hüsameddin Paşa'nın emriyle önce Sakız'a, ardından Çeşme'ye çekildi ve taarruz inisiyatifini kaybetti.
Çeşme açıklarına gelen Rus donanmasıyla 5 Temmuz 1770 tarihinde meydana gelen Toprakada Deniz Muharebesi'nde en ön saflardaki Cezayirli Gazi Hasan Paşa'nın kalyonu ile öndeki Rus gemileri (Evropa, Rostislav ve Spiridov'un komutasındaki Sv. Evstafii) arasında başlayan çarpışmada Amiral Spiridov'un gemisinin dümeni vurulup Hasan Paşa'nın kalyonuna doğru sürüklenirken, Trech Svyatitelei de ağır hasar aldı ve Osmanlı gemilerinin arasına düştü. Spiridov ile Hasan Paşa'nın gemileri rampalayarak askerleri göğüs göğüse çarpışmaya girmişken Hasan Pala'nın gemisinden ateşlenen bir top Spiridov'un gemisinin cephaneliğini havaya uçurdu, ancak Hasan Paşa'nın gemisi de kıç tarafından alev aldı. Sv. Evstafii infilak ederek 700 askeriyle batarken Amiral Spiridov dahil az sayıdaki subay kurtarılabildi. Hasan Paşa'nın gemisi de hemen ardından batarken Hasan Paşa dahil yüzerek kurtulabilen Osmanlı denizcileri Çeşme'de zorlukla karaya çıktılar.
Bu şiddetli çarpışma Osmanlı donanması için uyarıcı mahiyette olmadı ve Çeşme limanına düzensiz bir şekilde demirleyen gemiler 6-7 Temmuz gecesi Rus donanmasının üç kalyon ve 4 kundak gemisiyle başlattıkları baskın karşısında büyük bir felakete uğradılar.
Faciadan kurtulan Hasan Paşa Çanakkale'ye gelerek felaket haberini İstanbul'a bildirdi. Mandalzade Hüsameddin Paşa'nın yerine Rodos Derya Beyi Cafer Bey Kaptan-ı deryalığa getirildiyse de, adıgeçenin de Çeşme felaketindeki sorumluluğu anlaşılınca azledildi ve Cezayirli Gazi Hasan Bey Paşa unvanıyla Kaptan-ı deryalığa getirildi.
Çeşme Faciası sonrası inisiyatifi ele geçiren Kont Aleksey Orlov komutasındaki Rus donanması 4 Ağustos-22 Ekim 1770 tarihlerinde Limni kalesini kuşattıysa da, kale garnizonu teslim olma noktasına gelmişken 23 parça gemi ve sandalla Çanakkale Boğazı'ndan çıkarak 7 Ekim'de Limni'ye Yoztaş limanına çıkarma yapan (1.070 asker) Hasan Paşa Kont Orlov'a 12.000 askerle geldiği şayiasını ulaştırdı. 22 Ekim'de kuşatmayı kaldırarak gemilere çekilen Rus askerlerine karşı taarruza geçen Türk birliği Rus ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Rus donanmasının büyük gemileri ise Mondros limanından ayrılarak Aynaroz'a geçti. Rus donanması ardından Bara adasına çekildi.
Hasan Paşa 5 Temmuz 1772 tarihinde Kaptan-ı deryalık görevine ilaveten Çanakkale Boğazı Seraskerliği görevini de aldı. Padişah III. Mustafa'nın 21 Ocak 1774'te ölmesi ve yerine I. Abdülhamid'in geçmesiyle 27 Şubat 1774'te azledildi ve Anadolu Beylerbeyi ve Rus cephesinde Rusçuk Seraskeri görevine atandı. 9 Temmuz 1774 tarihinde ikinci kez Kaptan-ı deryalık görevine getirildi. Osmanlı donanmasının Hasan Paşa'nın kaptan-ı deryalığında giriştiği son harekât Kırım Çıkarması (28 Temmuz-4 Ağustos) olduysa da, başarılı gelişen bu harekât 21 Temmuz günü imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması'nın Kırım cephesinde de duyulmasıyla sona erdi.
Cezayirli Gazi Hasan Paşa · diğer bölümler
Bağlantı atlası
Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.
-
Cezayirli Gazi Hasan Paşa hayat hikâyesinde anıyor Halil Hamid Paşa
“Sadrazam Halil Hamid Paşa döneminde, Hasan Paşa okula yabancı hocaları getirterek özellikle istihkam, top dökümü ve topçuluk alanında önemli derslerin verilmesi sağladı.”
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Cezayirli Gazi Hasan Paşatr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAydın, Mahir. "Cezayirli Gazi Hasan Paşa". www.islamansiklopedisi.org. TDV İslam Ansiklopedisi. 21 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2020.islamansiklopedisi.org.tr · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıKing, Charles (2004), The Black Sea: a History, p.159. Oxford University Press, 0-19-924161-9.archive.org · erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Cezayirli Gazi Hasan Paşa Kışlası", Deniz Kuvvetleri Komutanlığı yayınları, Ankara (2018), s.15-16erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi (1683-1793)", ATASE Yayınları, Ankara (1982), s.256erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·06Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Naval wars in the Levant, 1559-1853", R.C. Anderson, Princeton University Press (1952), s.284erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·07Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Gazavât-ı Cezâyirli Gazî Hasan Paşa (Tahlil ve Tenkidli Metin)", Tevfik Temelkuran, İstanbul Üniversitesi, İstanbul (2000), s.22-25erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·08Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Osmanlı Tarihi", İsmail Hakkı Uzunçarsılı, IV. Cilt I. Bölüm Karlofça Anlaşmasından XVIII. Yüzyılın Sonlarına Kadar, Ankara (1956), Türk Tarih Kurumu s.400-401erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·09Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Cezayirli Gazi Hasan Paşa Kışlası", Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yayınları, Ankara (2018), s.17erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·10Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıBaşbakanlık Osmanlı Arşivi, TS.MA.E, 553/13erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·11Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Limni Müdafaası (1770)", Cengiz Fedakar, History Studies, 11/5, Ekim 2019, s.1565-1566erişim 28.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Cezayirli Gazi Hasan Paşa” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
11 kaynak ve 0 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.