Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Bursalı Mehmed Tahir Bey (22 Kasım 1861, Bursa - 28 Ekim 1925, İstanbul), biyografi ve bibliyografi çalışmalarıyla tanınan Türk yazar, araştırmacı, asker ve milletvekiliydi. 1861 yılında Bursa'da doğdu. Hem babası hem de annesi Nakşibendî tarikatına mensuptu. Eğitimine Bursa'da başladı; Mülkiye Rüşdiyesi ve Askerî İdâdî'yi birincilikle bitirdi. Harbiye'ye girerek subay oldu. Manastır ve Üsküp'te coğrafya, tarih ve Türkçe dersleri verdi. Aynı zamanda tasavvuf ve biyografi alanlarında derinlemesine çalışmalar yaptı.
1897 Türk-Yunan Savaşı'nın ardından Türkçü fikirleri benimsedi ve “Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri” adlı önemli bir eser yayımladı. II. Meşrutiyet’ten sonra İttihat ve Terakki Partisi'nden Bursa mebusu seçildi. Bu görev, ona İstanbul kütüphanelerinde çalışma fırsatı sundu.
Özellikle 1915'te ilk cildini yayımladığı biyografi ve bibliyografya içerikli "Osmanlı Müellifleri" ansiklopedik kaynak kitabi ile tanınmıştır. Eser, günümüzde de alanında temel bir referans olarak kabul edilmeyi sürdürür.
Eserleri hakkında
—Eserleri hakkında
Milliyetçi yönü 1897'de yayınladığı ilk eseri olan "Türklerin Ulum ve Fünuna Hizmetleri" adlı kitabından, tasavvufa olan ilgisi 1899'da Muhyiddin İbn Arabi'nin biyografisini yazmasından anlaşılabilir. Sonraki yıllarda da özellikle Anadolu kökenli İslam alimleri ile ilgili eserler vermiştir.
En önemli eseri 1915-1924 yılları arasında 3 ciltte tamamladığı Osmanlı Müellifleri'dir. 30 yıllık bir araştırmanın ürünü olan eser 1691 önemli Osmanlı şeyh, fakih, şair, tarihçi, hekim, matematikçi ve coğrafyacısının biyografilerini faaliyet alanlarına göre düzenlenmiş şekilde içermektedir. Bu yazarların 9000'i aşkın eserinden bahsini vermiş, belirli konularda liste ve tabloları da eserine eklemiştir. Günümüz Osmanlı araştırmacıları açısından, döneminin şartlarından kaynaklanan eksiklerine ve özellikle son cildinin büyük maddi sıkıntılar içinde tamamlanabilmiş olmasına rağmen, temel bir kaynak kitap niteliği sürmektedir.
Bursalı Mehmed Tahir Bey · diğer bölümler
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1861
Bursalı Mehmed Tahir Bey (22 Kasım 1861, Bursa - 28 Ekim 1925, İstanbul), biyografi ve bibliyografi çalışmalarıyla tanınan Türk yazar, araştırmacı, asker ve milletvekiliydi.
Önemli eserler tek kaynak -
1876
1876'da rüştiyeden birincilikle mezun oldu ve öğrenimine Bursa Askeri İdadisi'nde devam etti.
Eğitim tek kaynak -
1880
Mehmet Tahir Bey, idadiyi 1880'de birincilikle bitirdi ve Harbiye'ye girdi.
Önemli eserler tek kaynak -
1883
Harbiye'deki öğrenimini 1883 yılında tamamladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1897
1897 Türk-Yunan Savaşı'nın ardından Türkçü fikirleri benimsedi ve “Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri” adlı önemli bir eser yayımladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1898
Bir süre Üsküp Askeri Rüştiyesi'nde görev yaptıktan sonra 1898'de Manastır Askerî Rüşdiyesi'ne müdür tayin edilerek yeniden Manastır'a döndü.
Önemli eserler tek kaynak -
1904
Eylül 1904'te Selanik Askeri Rüştiyesi müdürlüğüne getirildi.
Önemli eserler tek kaynak -
1906
1906'da Osmanlı Hürriyet Cemiyeti adlı gizli muhalif kuruluşa kurucu üye olarak katıldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1908
1908 seçimlerinde Bursa mebusu seçildi ve 1908-1911 yılları arasında Meclis-i Mebûsan'da yer aldı.
Önemli eserler tek kaynak -
1911
1911 yılı sonunda fesih kararı ile kapanan birinci faaliyet devresinden sonra milletvekilliğinden ayrıldı; miralay rütbesi ile orduya döndü.
Önemli eserler tek kaynak -
1913
1913 yılında henüz Divan-ı Harp üyesi olarak askerlik görevi devam etmekte iken Evkaf Nezâreti'nce İstanbul'daki vakıf kütüphanelerini teftiş etmekle görevli bir heyetin başkanlığına getirilen Bursalı Tahir; bu görev sayesinde on binlerce yazma eseri elden geçirme imkânını buldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1914
1914'te bu rütbe ile askerlikten emekli oldu.
Önemli eserler tek kaynak -
1915
Özellikle 1915'te ilk cildini yayımladığı biyografi ve bibliyografya içerikli "Osmanlı Müellifleri" ansiklopedik kaynak kitabi ile tanınmıştır.
İlk üretimler tek kaynak -
1922
Sağlığı bozulduğu için dergilerde yazılar yayımlayamayan Bursalı Tahir, Osmanlı Müellifleri'nin ikinci cildinin ikinci kısmının 1922'de yayımladı.
Önemli eserler tek kaynak -
1925
28 Ekim 1925'te Zeynep Kamil Hastanesi'nde hayatını kaybetti.
Miras tek kaynak
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Bursalı Mehmed Tahir Beytr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıAkün, Ömer Faruk. "Bursalı Mehmed Tâhir". 14 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2016.islamansiklopedisi.info · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıEken, Halit (2015). Bursalı Mehmet Tahir (1861- 1925). Bursa: Uludağ Üniversitesi Basımevi Müdürlüğü. s. 215-230. ISBN 978-975-6149-80-5.erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
-
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıErol Ülgen, "Bursalı Mehmet Tahir (1861-1925)", Atatürk Ansiklopedisi, (4/24/2025).ataturkansiklopedisi.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Bursalı Mehmed Tahir Bey” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
4 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.