biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Kültür & Sanat
  3. Ayetullah Bey
Çerkes asıllı Türk futbolcu · 1888–1918

Ayetullah Bey Yaşamı

Mehmed Ayetullah Bey (1888, İstanbul - 16 Mart 1918, İstanbul), Çerkes asıllı Türk futbolcu. Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte Fenerbahçe Spor Kulübü'nü kuran 3 kişiden birisidir. Fenerbahçe'nin 2 numaralı üyesi ve 2.

Hayat çizgisi 10 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
188819001918
Önemli eserler İlk üretimler Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Mehmed Ayetullah Bey (1888, İstanbul - 16 Mart 1918, İstanbul), Çerkes asıllı Türk futbolcu. Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte Fenerbahçe Spor Kulübü'nü kuran 3 kişiden birisidir. Fenerbahçe'nin 2 numaralı üyesi ve 2. başkanı.

02

Yaşamı

—Yaşamı

1888 yılında İstanbul'un Boyacıköy semtinde dünyaya gelen Şevkipaşazade Ayetullah Bey, Hareket Ordusu komutanlarından Ferik Şevki Paşa ve Müveddet Hanım'ın oğludur. Çerkeslerin Ubıh boyunun Anzork sülalesine mensuptur. Fenerbahçe'nin kurulduğu sırada Osmanlı Bankası'nda memur olan Ayetullah Bey, Fenerbahçe Spor Kulübü'nün ilk genel sekreteri olmuş ve 20 yaşındayken tarihler 1908-1909 yıllarını gösterdiğinde de kulübün başkanlık görevini üstlenmiş bir spor adamıdır. Ayrıca tarihteki ilk Fenerbahçe takımında kaleci ve defans oyuncusu olarak da görev almıştır. Kadıköy'ün Moda semtinde bulunan Saint-Joseph Fransız Koleji'nden mezun olan Ayetullah Bey, mezuniyetinin ardından İstanbul Su İşleri'nde çalışmıştır. Kadıköylü arkadaşları Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte; birkaç yıldır hedefledikleri futbol takımı kurma arzularını sonuçlandırarak 1907 (1323 Rumi) yılı baharında Fenerbahçe futbol takımının kuruluşunda adı geçenlerden biri oldu. Kulübün kuruluşunda ilk etapta "genel sekreter" görevini üstlendi.

1 numaralı kurucu üye ve ilk başkan olan Nurizade Ziya Bey'in, 1908 yılında gerçekleşen II. Meşrûtiyet devrimiyle beraber cemiyet oluşturmaya dair yasağın kalkmasının ardından, arkadaşları ile Union Club adı altında İstanbul'daki dönemin birçok futbol takımını içerecek federatif bir lig oluşturma hamlesine giriştiğinden dolayı, Fenerbahçe'nin yönetimindeki görevlerinden çekilmiş olmasıyla birlikte, Fenerbahçe'nin başkanlık görevi de 1908 yılında Ayetullah Bey'e düşmüştür. Kurucu başkan Nurizade Ziya Bey’in kulüple olan bağı zayıfladığından, ekonomik yönden de sıkıntı yaşayan ve hatta kapanma aşamasına kadar gelen Fenerbahçe'nin, komşu semt kulüpleriyle birleşerek güçlenmeyi hedeflediği, 11 Eylül 1908 tarihinde Moda'da bulunan Mühürdar gazinosunda Anadolu Üsküdar ve Kadıköy Pazaryolu kulüpleriyle yapılan görüşmelerde, adı geçen bu kulüplerin yöneticilerinin Fenerbahçe'nin adı üzerinde de pazarlığa başlamaları üzerine Ayetullah Bey "Fransa Kralı XIV. Louis; 'L'état, c'est moi, yani Devlet ben'im" demişti. Ben de Fenerbahçe ben'im diyor ve bu pazarlığı kabul etmiyorum!" diyerek kulübün adının ve kimliğinin, kuruluşundan henüz yaklaşık iki yıl sonra tarihe karışmasını engellemiştir. Başkanlığı döneminde Ayetullah Bey, saygılı ancak bariz bir otorite ile birlikte Fenerbahçe içerisinde etkinlik göstererek, kapanmanın eşiğine gelen kulübü çok kısa sürede toparlayıp, ayağa kaldırarak; Fenerbahçe Spor Kulübü'nü tarihe armağan etmeyi başarmıştır.

Fenerbahçe'nin kuruluş yıllarında henüz bir lokali yokken, bütün spor malzemeleri, futbolcuların kıyafet ve formaları da 1907 yılından 1910 yılına değin Ayetullah Bey'in Kadıköy, Moda semtindeki Devriye Sokak'ta bulunan 43 numaralı evinde korunurdu. Türkiye'deki 1912-13 yıllarında ortaya çıkan ilk izcilik hareketinde ilk oymak beylerinden olan Ayetullah Bey, I. Dünya Savaşı sonlarında iki yıl ülkeyi kasıp kavuran İspanyol Nezlesi felaketinin kurbanlarından biri olarak, 16 Mart 1918 tarihinde, henüz 30 yaşındayken ölmüştür. Kabri, Karacaahmet Mezarlığı'ndadır.

← Ayetullah Bey profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1888

    Mehmed Ayetullah Bey (1888, İstanbul - 16 Mart 1918, İstanbul), Çerkes asıllı Türk futbolcu.

    Önemli eserler tek kaynak
  2. 1907

    Kadıköylü arkadaşları Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte; birkaç yıldır hedefledikleri futbol takımı kurma arzularını sonuçlandırarak 1907 (1323 Rumi) yılı baharında Fenerbahçe futbol takımının kuruluşunda adı geçenlerden biri oldu.

    Önemli eserler tek kaynak
  3. 1908

    Fenerbahçe'nin kurulduğu sırada Osmanlı Bankası'nda memur olan Ayetullah Bey, Fenerbahçe Spor Kulübü'nün ilk genel sekreteri olmuş ve 20 yaşındayken tarihler 1908-1909 yıllarını gösterdiğinde de kulübün başkanlık görevini üstlenmiş bir spor adamıdır.

    İlk üretimler tek kaynak
  4. 1912

    Türkiye'deki 1912-13 yıllarında ortaya çıkan ilk izcilik hareketinde ilk oymak beylerinden olan Ayetullah Bey, I.

    İlk üretimler tek kaynak
  5. 1918

    Dünya Savaşı sonlarında iki yıl ülkeyi kasıp kavuran İspanyol Nezlesi felaketinin kurbanlarından biri olarak, 16 Mart 1918 tarihinde, henüz 30 yaşındayken ölmüştür.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ayetullah Bey Necip Okaner
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ayetullah Bey hayat hikâyesinde anıyor Necip Okaner

    “Ziya Songülen ve Necip Okaner ile birlikte Fenerbahçe Spor Kulübü'nü kuran 3 kişiden birisidir.”

05

Kaynaklar

10kaynak kaydı
8farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
5zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Ayetullah Bey
    tr.wikipedia.org · erişim 28.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Tercüman Spor Ansiklopedisi, 1st ed., s.v. “Ayetullah Bey.”
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Mehmed Ayetoullah Chevki". Osmanlı Bankası Arşivi. SALT Research Archives. 2 Mayıs 1997. 13 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2018.
    archives.saltresearch.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    Dağlaroğlu Rüştü, "1907-1987 Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi", Ofset Matbaa-Yayıncılık, İstanbul, 1987, sy. 28
    erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Fenerbahçe Tarihi | Tarihçe". fenerbahce.org. 23 Mayıs 2017. 18 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2008. https://www.fenerbahce.org/kurumsal/detay.asp?ContentID=2 1 Temmuz 2018 tarihi...
    arşiv · fenerbahce.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Fenerbahçe'yi, Saint-Joseph Öğrencileri Kurdu". T-24 Gazetesi. 3 Haziran 2018. 13 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2015.
    t24.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Fenerbahçe'yi Saint-Joseph'liler Kurdu". Cumhuriyet Gazetesi. 12 Ocak 2017. 1 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2015.  Açıklama: "Fenerbahçe'nin üç tane kurucusu var: Necip Okaner, Aye...
    cumhuriyet.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Fenerbahçe'yi, Fenerbahçeliler Kurdu". Takvim Gazetesi. 16 Ocak 2015. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2015.  Açıklama:" Galip Kulaksızoğlu ve Ayetullah Bey, Saint Joseph'lidir... Za...
    takvim.com.tr · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Fenerbahçe Destanı, Saint-Joseph Lisesi'nde Sergilendi". 1907 Fenerbahçe Derneği. 23 Aralık 2013. 7 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Aralık 2013.  Açıklama: "Gösteriyi izlerken, Fenerbahçe'...
    1907.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Üsküdar'a Gazel". Burhan Felek. Fenerbahçe Tarihi. 26 Haziran 2021. 28 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2023.
    fenerbahcetarihi.org · erişim 28.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ayetullah Bey” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    10 kaynak ve 5 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · kültür & sanat

Celâl Yalınız

Düşünür ve nihrir · 1886–1962

aynı alan · kültür & sanat

İsa Behzat

Heykeltıraş · 1875–1916

aynı alan · kültür & sanat

Kenan Yontunç

Heykeltıraş · d. 1904

Kültür & Sanat alanındaki tüm profiller →