Kısaca kimdir?
Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.
Alpay Ekler (3 Ocak 1964, Üsküdar - 25 Ağustos 2022, Pendik), Türk Karagöz ve kukla sanatçısı, tiyatro dekor, kostüm, mask tasarımcısı, müzisyen, yazar ve yönetmen.
2021'de Karagöz sanatı alanında Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri'ne girmiş bir kültürel miras taşıyıcısıdır. Karagöz için yeni oyunlar yazılması ve eski oyunların gençlerin seveceği şekilde güncellenmesi için çalıştı. Tasvir yapımında kullanılan doğal boyalar konusunda araştırmalar yaptı; yeni Karagöz ve geleneksel kukla sanatçıları yetiştirdi.
Hayatı
—Hayatı
1964 yılında İstanbul'un Üsküdar ilçesinde doğdu. Dedesi Münir Efendi, Karagöz oynatıcısı idi. Dedesinden gördüğü bu sanata küçük yaştan itibaren ilgi duydu. İlkokul ve ortaokulu Üsküdar'da okuduktan sonra Askerî Deniz Lisesi'ni bitirdi. Yükseköğrenimini 1988'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yabancı Diller Bölümü'nde tamamladı.
Lise ve üniversite yıllarında tiyatro ve müzikle uğraştı. 1989'da Ümraniye'de Tiyatro Merdiven adlı amatör tiyatro topluluğunu kurdu. Bu topluluka 2000 yılına kadar oyunlar yönetti ve müziklerini yaptı. Işığın Ağıtı ve Savaş Oyunu adlı oyunları yazdı.
1994 yılından itibaren geleneksel Türk tiyatrosu ile ilgilendi. Okul öncesi eğitim dönemindeki çocuklara yönelik kukla gösterileri düzenledi. Sahnelediği kukla oyunlarını kendisi yazdı, kuklalarının tasarımlarını yaptı, müziklerini besteledi.
Geleneksel Türk tiyatrosu alanında çalışmalarını dedesinin çırağı olan tanınmış orta oyuncu ve Karagöz ustası Hayali İhsan Dizdar ile birlikte sürdürdü. Dizdar'ın çırağı olan Alpay Ekler, Hayalî Metin Özlen ile tasvir yapımı konusunda çalıştı. 1996 yılında profesyonel olarak Karagöz oynatmaya başladı. Çocukların ve gençlerin Karagöz sanatını sevmesi için yeni oyunlar yazılması ve eski oyunların güncellenmesi gerektiğini savundu. Güncellediği ilk Karagöz oyunu, Aşıklar idi. 1998'de Çocuk Vakfı'nın düzenlediği Karagöz Okulu'ndan birincilikle mezun oldu. Bu başarının ardından birçok festivale katılarak gölge oyunu ve kukla temsilleri verdi. 2000 Belgrad Uluslararası Tiyatro Festivali (BITEF)'te Türkiye'yi temsil etti.
Yazdığı yeni Karagöz oyunlarının tasvirlerini kendisi tasarlayan sanatçı, ürettiği gölge oyunu tasvirlerinde kök boya kullandı. Bu konuda araştırmalar yaparak bilgilerini paylaşmak üzere makaleler yayımladı; atölyeler düzenledi. Ahşap Türk kuklası üreten yeni sanatçıların yetişmesi için olanak yaratmak üzere 2000'li yılların başında bir atölye kurdu.
2002 yılından itibaren yeniden Tiyatro Merdiven'de oyunlar sahneledi. Sahnelediği oyunlardan Soyunun Savaşa, Hıyarapol, Ne Oldu Bize, Mada adlı oyunları kendisi yazdı. Büchner'in Woyzeck adlı bitmemiş oyununun tüm müsveddelerini çevirerek yeni bir metin oluşturdu sahneledi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Gösteri Sanatları Merkezi'nde ise Aşkın Gözü Kördür, Bizim Aklımız Ermez, Bu da Bizim Hamlet, İletişim Parodileri, Sürgün, Bir Gül Koşusu ve İbrahim Müteferrika oyunlarını yönetti.
İBB Gösteri Sanatları Merkezinde 2000-2006 yılları arasında "Kukla, Karagöz Yapım ve Oynatım" dersleri verdi. Yeni ve güncel olaylara dayalı Karagöz oyunları yazıp müziklerini yaptı.2005 yılında Uluslararası Kukla Birliği (UNIMA) Millî Merkezi tarafından En Başarılı Kukla ve Karagöz Sanatçısı seçildi.
2007'den itibaren Kocaeli Üniversitesi Sahne Sanatları Fakültesi'nde geleneksel Türk tiyatrosu dersleri verdi. Daha sonra başka üniversitelerde ve kurumlarda devam ettiği eğitimler ile yeni Karagöz ve geleneksel kukla sanatçıları yeiştirdi. Bülent Aksu, Ruşen Gülen ve İbiş Kukla Sanatçıları Enis Ergün ile Deniz Karalar onun yetiştirdiği sanatçılardandır.
2008'de UNIMA Milli Merkeziİstanbul şubesinin oluşumuna katkı verdi; 2010 yılında şubenin başkanlığını üstlendi
Ekler, 25 Ağustos 2022'de emboli tedavisi gördüğü, İstanbul'daki Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 58 yaşında öldü. Ekler'in cenazesi Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'na defnedildi.
Hayat çizgisi
Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.
-
1964
Doğum ve Erken Yıllar
1964 yılında dünyaya geldi.
Eğitim tek kaynak -
1988
Yükseköğrenimini 1988'de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yabancı Diller Bölümü'nde tamamladı.
Eğitim tek kaynak -
1989
1989'da Ümraniye'de Tiyatro Merdiven adlı amatör tiyatro topluluğunu kurdu.
İlk üretimler tek kaynak -
1994
1994 yılından itibaren geleneksel Türk tiyatrosu ile ilgilendi.
Önemli eserler tek kaynak -
1996
1996 yılında profesyonel olarak Karagöz oynatmaya başladı.
İlk üretimler tek kaynak -
1998
1998'de Çocuk Vakfı'nın düzenlediği Karagöz Okulu'ndan birincilikle mezun oldu.
Eğitim tek kaynak -
2000
Bu topluluka 2000 yılına kadar oyunlar yönetti ve müziklerini yaptı.
Önemli eserler tek kaynak -
2002
2002 yılından itibaren yeniden Tiyatro Merdiven'de oyunlar sahneledi.
Önemli eserler tek kaynak -
2005
Yeni ve güncel olaylara dayalı Karagöz oyunları yazıp müziklerini yaptı.2005 yılında Uluslararası Kukla Birliği (UNIMA) Millî Merkezi tarafından En Başarılı Kukla ve Karagöz Sanatçısı seçildi.
Önemli eserler tek kaynak -
2007
2007'den itibaren Kocaeli Üniversitesi Sahne Sanatları Fakültesi'nde geleneksel Türk tiyatrosu dersleri verdi.
Eğitim tek kaynak -
2008
2008'de UNIMA Milli Merkeziİstanbul şubesinin oluşumuna katkı verdi; 2010 yılında şubenin başkanlığını üstlendi
Önemli eserler tek kaynak -
2021
2021'de Karagöz sanatı alanında Türkiye'nin Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri'ne girmiş bir kültürel miras taşıyıcısıdır.
Miras tek kaynak -
2022
Ekler, 25 Ağustos 2022'de emboli tedavisi gördüğü, İstanbul'daki Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 58 yaşında öldü.
Eğitim tek kaynak
Kaynaklar
-
K·01Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesiVikipedi - Alpay Eklertr.wikipedia.org · erişim 29.09.2026
NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.
Kaynağa git ↗ -
K·02Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağıTan, Nail (Ekim 2022). "Unesco Soküm Yaşayan İnsan Hazinesi Hayalî Alpay Ekler" (PDF). Türk Dili.tdk.gov.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·03Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Kutlama ve teşekkür". Çocuk Vakfı. 24 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2025.cocukvakfi.org.tr · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·04Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Soyunun savaşa gidiyoruz". İnternet Haber. 31 Ocak 2007. 24 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2025.internethaber.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗ -
K·05Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı"Karagöz sanatçısı Alpay Ekler vefat etti". 26 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2022.trthaber.com · erişim 29.09.2026
NotSayfa dipnotundan doğrulandı.
Kaynağa git ↗
Bilerek dışarıda bırakılanlar
Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.
Vikipedi’den uyarlanmıştır
Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Alpay Ekler” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.
Ne değişti?
-
Kaynak yeniden tarandı
Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.
-
Profil oluşturuldu
5 kaynak ve 13 olayla ilk kayıt.
Düzeltme masası
Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.
- Ne yanlış?
- Doğrusu
- Kaynak
Önerin masada.
Editör ilk yanıtı en geç 5 iş günü içinde verecek. Kabul edilirse “Ne değişti?” günlüğünde görünecek.