biyograftam
Giriş
  1. Keşfet
  2. Devlet & Siyaset
  3. Ahmet Necdet Sezer
10. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı / Hukukçu · d. 1941

Ahmet Necdet Sezer Cumhurbaşkanlığı (2000-2007)

Ahmet Necdet Sezer, Türkiye Cumhuriyeti'nin 10. cumhurbaşkanı ve eski Anayasa Mahkemesi başkanı olan Türk hukukçu ve devlet adamıdır. Türkiye tarihinde hem cumhurbaşkanlığı hem de bir yüksek yargı organı başkanlığı yapmış tek kişidir.

Hayat çizgisi 11 kaynak Düzeltme öner
Hayat şeridi Bir döneme dokun, çizelge süzülsün
Kayıt yok2014–2026
19411980bugün
Eğitim Önemli eserler Eğitim Önemli eserler
01

Kısaca kimdir?

Altı çizili metnin yanındaki mühre dokun: bu bilginin hangi kaynağa dayandığını gör.

Ahmet Necdet Sezer (d. 13 Eylül 1941, Afyonkarahisar), 2000'den 2007'ye kadar 10. Türkiye cumhurbaşkanı olarak görev yapan Türk hukukçu ve devlet adamıdır. Daha önce 14. Anayasa Mahkemesi başkanı olan Sezer, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde hem cumhurbaşkanlığı görevini hem de bir yüksek yargı organının başkanlığını yapmış tek kişidir. Cumhurbaşkanlığı döneminde 2001 ekonomik krizinin etkilerini önlemeye ve anayasal süreçleri korumaya yönelik politikalar izledi.

1983-1988 yılları arasında Yargıtay üyeliği yapan Sezer, 1988-1998 yılları arasında Anayasa Mahkemesi üyeliği, 1998 yılında da Anayasa Mahkemesi başkanlığı yaptı. 2000 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi ile cumhurbaşkanlığı görevine seçildi. 2007 yılında cumhurbaşkanlığını Abdullah Gül'e devretti.

02

Cumhurbaşkanlığı (2000-2007)

—Cumhurbaşkanlığı (2000-2007)

Sezer, cumhurbaşkanı seçilmeden önce kamuoyu tarafından tanınan bir isimdi. ANASOL-M koalisyon hükûmeti ortaklarının (Bülent Ecevit, Devlet Bahçeli, Mesut Yılmaz) kendileri veya partilerinden birinin adaylığında ortak karara varamamaları sonucu, hepsinin dışında bir aday olan, dönemin emekli Anayasa Mahkemesi Başkanı Sezer, Ecevit'in önerisiyle cumhurbaşkanı adayı olarak ön plana çıkmıştır. 25 Nisan 2000'de, koalisyon liderlerinin yanı sıra muhalefet liderleri Recai Kutan ve Tansu Çiller de dahil 131 milletvekilinin ortak önergesiyle Sezer cumhurbaşkanlığına aday gösterildi. Sezer, beş partinin ortak adayı olmasına karşın 367 oy gereken ilk iki turda önce 281, sonra da 314 oy aldı. 276 oyun yeterli olduğu son tur, 5 Mayıs'ta yapıldı ve Sezer, oylamaya katılan 533 milletvekilinden 330'unun oyunu alarak Türkiye'nin 10. cumhurbaşkanı seçildi. Sezer, cumhurbaşkanlığı görevini 16 Mayıs 2000'de Süleyman Demirel'den devralmıştır.

Sezer, 2000 yılı Haziran ayında ANASOL-M koalisyonu hükûmetinin 28 Şubat Kararları içinde yer alan irticâî faaliyetlere katıldığı saptananların memuriyetten çıkarılmasını kolaylaştıran kanun hükmünde kararnameyi önce uzun süre bekletti. Hükûmetin iki kez yazılı açıklama yapıp "Anayasa'ya uygun" dediği kararnameyi, 8 Ağustos'ta "hukuk devleti ilkesine aykırı" olduğu gerekçesiyle iade etti. Ecevit'in 'İmzalamak zorunda' dediği ve 'yetkisini aşmakla' suçladığı Sezer, kararname, 14 Ağustos'ta 14 sayfalık bir gerekçeyle ikinci kez kendisine gönderilince İstanbul programını kesip Ankara'ya döndü. Ecevit ile yaptıkları görüşmeye rağmen ikna olmayınca kararnameyi 21 Ağustos'ta ikinci kez Hükûmete iade etti. Ecevit de kararnameyi yasa tasarısı olarak TBMM'ye sevk etmek zorunda kaldı. Daha sonra Sezer, üç kamu bankasının özelleştirilmesini öngören kararnameyi de iade etti. Bu iadeler ANASOL-M koalisyon hükûmeti arasında krize sebep olmuş ve koalisyon lideri Ecevit "Cumhurbaşkanı kendisini Anayasa Mahkemesinin yerine koyuyor. Bakanlar kurulu ile diyaloğa kapalı olması, kurulumuzda kaygıyla karşılanmıştır. Ekonomik istikrar tehlikededir" açıklaması yapmıştır.

Sezer, önce veto ettiği Rahşan Affı'nın aynı hâliyle Meclis'te kabul edilerek tekrar önüne gelmesi sonrası 21 Aralık 2000'de yasayı onayladı.

19 Şubat 2001'deki MGK toplantısında dönemin başbakanı Bülent Ecevit'e anayasa kitapçığını fırlatmasıyla başlayan anayasa kitapçığı krizi kamuoyunda "Kara Çarşamba" olarak adlandırıldı. Bu kriz 2001 Türkiye ekonomik krizine dönüştü.

3 Kasım 2002 seçimlerinden sonra anayasayı değiştirerek o dönem siyasi yasaklı olan Recep Tayyip Erdoğan'a milletvekili olma yolunu açma tartışmalarında Sezer "Demokrasi ve hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayacak kişiye özgü düzenlemelerden kaçınarak, hukuku siyasallaştırmak yerine, siyaseti hukuk kurallarına uygun yapmaya özen gösterilmesi gerektiği" uyarısı yaptı. Ancak Erdoğan'ın milletvekili olabilmesini sağlayacak anayasa değişikliği 13 Aralık 2002'de parlamentodan geçti. Sezer ise 18 Aralık'ta veto etti. Ancak Sezer, ikinci kez önüne gelen anayasa değişikliğini onayladı ve referanduma gitme hakkını da kullanmadı.

2002 yılında Adalet ve Kalkınma Partisi hükûmeti seçilene kadar türbanlı milletvekilleri eşlerini resepsiyonlara davet etmesine rağmen bu seçimden itibaren Çankaya Köşkü'nün bir kamusal alan olduğunu belirterek başbakanın eşi de dahil hiçbir türbanlı kadını Çankaya Köşkü'ne davet etmemesi ve türbanlı bir eşin ev sahipliğinde yapılan resepsiyonlara katılmaması tartışmalara sebep olmuştur.

Veto hakkını en çok kullanan cumhurbaşkanı olan Sezer, görev süresi boyunca toplam 67 yasa, 22 bakanlar kurulu kararı ve 729 müşterek kararnameyi iade etmiştir.

16 Mayıs 2007'de görev süresi dolmasına rağmen, Eski Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu'nun toplantı yeter sayısı 367 olduğu tezi ve Anayasa Mahkemesinin benzer bir karar alması sonucu parlamento yeni bir cumhurbaşkanı seçememiş ve erken seçime gitmiştir. Abdullah Gül'ün cumhurbaşkanı seçildiği 28 Ağustos 2007 tarihine kadar Türkiye'nin onuncu cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.

Cumhurbaşkanlığı boyunca Adalet Bakanlığının önerisiyle kendisine gönderilen 270 kişiden 260'ının affını onaylamıştır. Affedilenler arasında; 40 DHKP-C, 6 PKK, 28 TKP/ML-TİKKO, 28 TİKB, 19 Dev-Sol, 17 MLKP, 15 THKP-C, 3 TDP, 2 TKİP, 2 TKEP, 1 DHP ve 1 Dev-Yol üyesi bulunmaktaydı. Sezer'in bu mahkûmları af gerekçesinin büyük bölümünü, açlık grevine bağlı olarak oluşan Wernicke Korsakoff sendromu adlı bir tür hafıza kaybı hastalığı olarak belirtilmiştir. Sezer ayrıca 20 adi suçlu mahkûmu da affetmiştir. Sezer tarafından affedilen 13 terör mahkûmu daha sonra bazı eylemlerde tekrar yakalanmışlardır. Affedilen mahkûmlardan Ecevit Şanlı, 1 Şubat 2013 tarihinde Ankara ABD büyükelçiliğinde intihar saldırısı sırasında ölmüştür.

Ahmet Necdet Sezer · diğer bölümler

← Ahmet Necdet Sezer profilinin tamamı

03

Hayat çizgisi

Günü bilinmeyen olaylar bir tarihe zorlanmaz; yalnızca kaynaktaki yıl yazılır.

  1. 1941

    Doğum ve Erken Yıllar

    1941 yılında dünyaya geldi.

    Eğitim tek kaynak
  2. 1958

    1958'de Afyon Lisesinden, 1962'de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu.

    Eğitim tek kaynak
  3. 1964

    1964 yılında Semra Kürümoğlu ile evlenen Sezer'in; Zeynep (d.

    Önemli eserler tek kaynak
  4. 1973

    1973) ve Levent (d.

    Önemli eserler tek kaynak
  5. 1977

    Medeni hukuk alanında 1977 ve 1978'de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde yüksek lisans öğrenimi yaptı.

    Eğitim tek kaynak
  6. 1979

    1979) ile ev hanımı Hatice Sezer'in (1918-2004) dört çocuğunun tek erkek olanıdır.

    Önemli eserler tek kaynak
  7. 1983

    1983-1988 yılları arasında Yargıtay üyeliği yapan Sezer, 1988-1998 yılları arasında Anayasa Mahkemesi üyeliği, 1998 yılında da Anayasa Mahkemesi başkanlığı yaptı.

    Önemli eserler tek kaynak
  8. 1988

    Hukuk Dairesi üyesi olarak görev yaparken dönemin cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından 28 Eylül 1988'de o güne kadar atanmış en genç üye olarak Anayasa Mahkemesi üyeliğine atandı.

    Önemli eserler tek kaynak
  9. 1998

    6 Ocak 1998'de Anayasa Mahkemesi başkanı seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  10. 1999

    Emekli Anayasa Mahkemesi başkanı olarak Nisan 1999'da yaptığı bir konuşma, bazı kesimlerce 28 Şubat Süreci'ne de bir eleştiri olarak algılanmış ve bazı gazetelerde manşete taşınmıştı.

    Önemli eserler tek kaynak
  11. 2000

    2000 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi ile cumhurbaşkanlığı görevine seçildi.

    Önemli eserler tek kaynak
  12. 2001

    Cumhurbaşkanlığı döneminde 2001 ekonomik krizinin etkilerini önlemeye ve anayasal süreçleri korumaya yönelik politikalar izledi.

    Önemli eserler tek kaynak
  13. 2002

    Ancak Erdoğan'ın milletvekili olabilmesini sağlayacak anayasa değişikliği 13 Aralık 2002'de parlamentodan geçti.

    Önemli eserler tek kaynak
  14. 2007

    2007 yılında cumhurbaşkanlığını Abdullah Gül'e devretti.

    Önemli eserler tek kaynak
  15. 2013

    Affedilen mahkûmlardan Ecevit Şanlı, 1 Şubat 2013 tarihinde Ankara ABD büyükelçiliğinde intihar saldırısı sırasında ölmüştür.

    Önemli eserler tek kaynak
04

Bağlantı atlası

Bu bağlar tahmin değil: iki kişiden birinin biyografisinde diğerinin adı geçiyor. Kanıt cümlesi her kartta yazılı.

Ahmet Necdet Sezer Abdullah Gül Ekmeleddin İhsanoğlu Kenan Evren Recep Tayyip Erdoğan Tansu Çiller Ahmet Davutoğlu Mustafa Bülent Ecevit Orhan Pamuk
düz çizgi: bu biyografide anılıyorkesik çizgi: bu kişiyi anıyor
  • Ahmet Necdet Sezer hayat hikâyesinde anıyor Abdullah Gül

    “2007 yılında cumhurbaşkanlığını Abdullah Gül'e devretti.”

  • Ahmet Necdet Sezer hayat hikâyesinde anıyor Ekmeleddin İhsanoğlu

    “Bu tutumun, Ekmeleddin İhsanoğlu'nun adaylığına ya da Kemal Kılıçdaroğlu'nun seçim sürecindeki "tıpış tıpış oyunuzu vereceksiniz" ifadesine tepki olduğu yönünde iddialar bulunmakta...”

  • Ahmet Necdet Sezer hayat hikâyesinde anıyor Kenan Evren

    “Hukuk Dairesi üyesi olarak görev yaparken dönemin cumhurbaşkanı Kenan Evren tarafından 28 Eylül 1988'de o güne kadar atanmış en genç üye olarak Anayasa Mahkemesi üyeliğine atandı.”

  • Ahmet Necdet Sezer hayat hikâyesinde anıyor Recep Tayyip Erdoğan

    “3 Kasım 2002 seçimlerinden sonra anayasayı değiştirerek o dönem siyasi yasaklı olan Recep Tayyip Erdoğan'a milletvekili olma yolunu açma tartışmalarında Sezer "Demokrasi ve hukuk d...”

  • Ahmet Necdet Sezer hayat hikâyesinde anıyor Tansu Çiller

    “25 Nisan 2000'de, koalisyon liderlerinin yanı sıra muhalefet liderleri Recai Kutan ve Tansu Çiller de dahil 131 milletvekilinin ortak önergesiyle Sezer cumhurbaşkanlığına aday göst...”

  • Ahmet Necdet Sezer kendi hikâyesinde anılıyor Ahmet Davutoğlu

    “Ahmet Davutoğlu'na, dönemin cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ve dönemin başbakanı Abdullah Gül'ün 17 Ocak 2003'te birlikte aldıkları ve 18 Ocak 2003'te Resmî Gazete'de yayımlanan k...”

  • Ahmet Necdet Sezer kendi hikâyesinde anılıyor Mustafa Bülent Ecevit

    “Süleyman Demirel'in ardından cumhurbaşkanı olan Ahmet Necdet Sezer ile Bülent Ecevit Hükûmeti arasında zaman zaman bazı yasaların iade edilmesi nedeniyle gerginlik yaşandı.”

  • Ahmet Necdet Sezer kendi hikâyesinde anılıyor Orhan Pamuk

    “Basında Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in Orhan Pamuk'u kutlamadığına dikkat çekildi.”

05

Kaynaklar

11kaynak kaydı
7farklı yayıncı
1ansiklopedi maddesi
15zaman çizelgesi olayı
  1. K·01
    Ansiklopedi maddesiansiklopedi maddesi
    Vikipedi - Ahmet Necdet Sezer
    tr.wikipedia.org · erişim 26.09.2026

    NotAçık kaynak ansiklopedi maddesi.

    Kaynağa git ↗
  2. K·02
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Arşivlenmiş kopya". 7 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mart 2020.
    anayasa.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  3. K·03
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 3 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 29 Ocak 2021.
    resmigazete.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  4. K·04
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Çalışkan, dürüst ama biraz sert mizaçlı". www.hurriyet.com.tr. 27 Nisan 2000. 14 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2026.
    hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  5. K·05
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "A. Necdet SEZER". T.C. Cumhurbaşkanlığı. 13 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2021.
    tccb.gov.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  6. K·06
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Güneydoğu, Sezer'in Dicle'de verdiği kararı unutmadı". www.hurriyet.com.tr. 10 Mayıs 2000. 1 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2026.
    hurriyet.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  7. K·07
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Çankaya'da Sezer dönemi". Sabah. 14 Nisan 2007. 18 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2011.
    arşiv · arsiv.sabah.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  8. K·08
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sezer'li 7 yıl (1)". Radikal. 22 Nisan 2007. 5 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012.
    radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  9. K·09
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sezer'li 7 yıl (2)". Radikal. 24 Nisan 2007. 3 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012.
    radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  10. K·10
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sezer affı onayladı". 14 Şubat 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
    arşiv · arsiv.sabah.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
  11. K·11
    Akademik / Basın Kaynağıdipnot kaynağı
    "Sezer'li 7 yıl (3)". Radikal. 24 Nisan 2007. 1 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2012.
    radikal.com.tr · erişim 26.09.2026

    NotSayfa dipnotundan doğrulandı.

    Kaynağa git ↗
yayımlanmadı

Bilerek dışarıda bırakılanlar

Ölüm nedeni gibi sağlık bilgileri ve kaynağı çözümlenemeyen alanlar bu sayfada gösterilmez.

Metin lisansı

Vikipedi’den uyarlanmıştır

Bu profildeki metinler Vikipedi’deki “Ahmet Necdet Sezer” maddesinden alınmıştır ve CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.

06

Ne değişti?

  1. Kaynak yeniden tarandı

    Profil bilgileri kaynak maddeyle yeniden karşılaştırıldı.

  2. Profil oluşturuldu

    11 kaynak ve 15 olayla ilk kayıt.

07

Düzeltme masası

Bir hata mı gördün? Üç adımda bildir. Kaynak eklersen incelemesi hızlanır.

  1. Ne yanlış?
  2. Doğrusu
  3. Kaynak

Hangi bölümde bir hata var?

Önerin editör incelemesinden geçer, otomatik yayımlanmaz. E-posta adresin yalnızca bu başvuru için kullanılır.
08

Buradan nereye?

aynı alan · devlet & siyaset

Tuğrul

Devlet & Siyaset

aynı alan · devlet & siyaset

IV. Mustafa

Devlet & Siyaset · 1779–1808

aynı alan · devlet & siyaset

I. Mehmed

Beşinci Osmanlı padişahı · 1386–1421

Devlet & Siyaset alanındaki tüm profiller →